Political Funding Anonymity: સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે કેન્દ્ર અને અન્ય પક્ષો પાસેથી એક યાચિકા પર જવાબ માંગ્યો છે. યાચિકામાં આવકવેરા કાયદા (Income Tax Act) ની તે જોગવાઈને પડકારવામાં આવી છે, જે રાજકીય પક્ષોને ₹૨,૦૦૦ થી ઓછાના ગુમનામ (અનામી) રોકડ દાન લેવાની પરવાનગી આપે છે. યાચિકામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પારદર્શિતાનો આ અભાવ ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પવિત્રતાને નબળી પાડે છે, કારણ કે તે મતદારોને રાજકીય ફંડિંગના સ્ત્રોત એટલે કે દાતાઓ અને તેમના ઉદ્દેશ્યો વિશે મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતીથી વંચિત કરે છે.
ચૂંટણી પંચ નિયમો બનાવે
આનાથી મતદારોને એ જાણી શકાતું નથી કે રાજકીય પક્ષોને પૈસા કોણ આપી રહ્યું છે અને તેનો ઉદ્દેશ શું છે. યાચિકામાં આવકવેરા અધિનિયમ, ૧૯૬૧ ની કલમ ૧૩A ના ક્લોઝ (d) ને ગેરબંધારણીય જાહેર કરવાની માંગ છે. યાચિકાકર્તાએ એ પણ માંગ કરી છે કે ચૂંટણી પંચ નિયમો બનાવે કે કોઈ પણ રાજકીય પક્ષ રોકડમાં પૈસા ન લઈ શકે. બધા પક્ષો માટે દાન આપનારાઓના નામ અને સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર કરવી ફરજિયાત હોય. કોઈપણ રાજકીય પક્ષના રજિસ્ટ્રેશન અને ચૂંટણી ચિહ્ન ફાળવણીની શરત તરીકે આ નક્કી કરવામાં આવે કે કોઈ પણ પક્ષ કોઈપણ રકમને રોકડ સ્વરૂપમાં સ્વીકારી ન શકે.
આવકવેરા રિટર્ન અને ઓડિટ રિપોર્ટની તપાસ કરે
સાથે જ, કેન્દ્રીય પ્રત્યક્ષ કર બોર્ડ (CBDT) છેલ્લા પાંચ વર્ષના આવકવેરા રિટર્ન અને ઓડિટ રિપોર્ટની તપાસ કરે અને જરૂર પડે તો ટેક્સ, પેનલ્ટી અને કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની પીઠે કહ્યું કે ચાર અઠવાડિયા પછી આ મામલાની આગામી સુનાવણી થશે. યાચી તરફથી હાજર થયેલા સિનિયર વકીલ વિજય હંસારિયાને કોર્ટે પૂછ્યું કે તેમણે પહેલા હાઈ કોર્ટનો સંપર્ક કેમ ન કર્યો. પહેલા હાઈ કોર્ટને આના પર વિચાર કરવા દો. હંસારિયાએ જવાબ આપ્યો કે યાચિકા દેશભરના તમામ રાજકીય પક્ષો અને તેમના ફંડિંગ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને લઈને છે. આના પર બેન્ચે યાચિકા પર સુનાવણી માટે સંમતિ આપી અને બીજેપી, કોંગ્રેસ સહિત ઘણા રાજકીય પક્ષોની સાથે-સાથે કેન્દ્ર અને ચૂંટણી પંચને નોટિસ જારી કરી.
આ વ્યવસ્થા હવે મનમાની અને અયોગ્ય છે
યાચિકામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગુમનામ રોકડ દાનથી મતદારોના માહિતીના અધિકારનું ઉલ્લંઘન થાય છે. UPI અને ડિજિટલ પેમેન્ટ વધ્યા પછી રોકડ દાનની જરૂર રહી નથી, તેથી આ વ્યવસ્થા હવે મનમાની અને અયોગ્ય છે. અરજીમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૦૨૪ ના નિર્ણયમાં ઇલેક્ટોરલ બોન્ડ સ્કીમ રદ થવાનો પણ હવાલો આપવામાં આવ્યો છે. યાચિકામાં કહેવામાં આવ્યું કે રાજકીય પક્ષોએ ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫ માં જે યોગદાન રિપોર્ટ આપી, તેમાં ઘણી જગ્યાએ અધૂરી માહિતી આપવામાં આવી છે, જેનાથી પારદર્શિતા પ્રભાવિત થાય છે.
