Reservation Hatao Movement: સોશિયલ મીડિયા પર છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ‘રિઝર્વેશન હટાવો મૂવમેન્ટ (RHA)’ નામનું એક અભિયાન ઝડપથી ચર્ચામાં આવ્યું છે. આ અભિયાન સાથે જોડાયેલા ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટનો દાવો છે કે માત્ર પાંચ દિવસમાં તેને અંદાજે 46 લાખ ફોલોઅર્સ મળ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર તેની વધતી લોકપ્રિયતા અને અનામત વ્યવસ્થામાં ફેરફાર સંબંધિત માંગણીઓને કારણે આ ઝુંબેશ ચર્ચાનો વિષય બની છે.
અભિયાન સાથે સંકળાયેલા લોકો પોતાને નાગરિકોની આગેવાની હેઠળ ચાલતી પહેલ ગણાવે છે. તેમનું કહેવું છે કે આ કોઈ રાજકીય પક્ષ દ્વારા ચલાવવામાં આવતું અભિયાન નથી, પરંતુ નીતિગત સુધારાની માંગ માટે શરૂ કરવામાં આવેલી જનચળવળ છે.
શું છે ‘રિઝર્વેશન હટાવો મૂવમેન્ટ’?
આ અભિયાન ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ‘reservationhataomovement’ નામના એકાઉન્ટ મારફતે સંચાલિત થઈ રહ્યું છે. એકાઉન્ટ પર અનેક પોસ્ટ્સ શેર કરવામાં આવી છે અને તેમાં જણાવાયું છે કે આ પહેલ એવા નાગરિકોની છે, જેઓ માને છે કે અનામત વ્યવસ્થા સહિત વિવિધ નીતિઓમાં સમયાનુકૂળ સુધારાની જરૂર છે.
પ્રોફાઇલમાં ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરના જાણીતા સૂત્ર ‘શિક્ષિત – આંદોલન – સંગઠિત’ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ “બધી જાતિઓ સમાન છે, મારો દેશ મહાન છે” અને “જય હિંદ” જેવા સંદેશાઓ પણ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
અભિયાનની મુખ્ય માંગણીઓ શું છે?
આ અભિયાન સાથે જોડાયેલા લોકોનું મુખ્ય કહેવું છે કે જો સરકારનો હેતુ સમાજમાંથી જાતિ આધારિત ભેદભાવ દૂર કરવાનો હોય, તો જાહેર જીવનમાં જાતિની ઓળખનો ઉપયોગ ધીમે ધીમે સમાપ્ત કરવાની દિશામાં પગલાં ભરવા જોઈએ.
અભિયાનમાં એવી માંગ કરવામાં આવી છે કે વ્યક્તિની ઓળખ તેની જાતિના આધારે ન કરવામાં આવે. તેમના મતે, જાતિનું જાહેર પ્રદર્શન અને તેનો સતત ઉપયોગ સામાજિક સમાનતાની ભાવનાને અસર પહોંચાડી શકે છે.
સાથે જ એવી પણ માંગ કરવામાં આવી છે કે સરકારી ફોર્મ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ પ્રક્રિયા, સરકારી ભરતીની અરજીઓ અને અન્ય જાહેર વહીવટી પ્રક્રિયાઓમાં જાતિનો ઉલ્લેખ ફરજિયાત ન રાખવો જોઈએ.
અભિયાનના આયોજકો પોતાના લાંબા ગાળાના લક્ષ્ય તરીકે “એક રાષ્ટ્ર, એક ઓળખ – ભારતીય” નો વિચાર રજૂ કરે છે. તેઓ “અનામત હટાવો, જાતિ હટાવો” જેવા સૂત્રો સાથે પોતાના અભિયાનને આગળ વધારી રહ્યા છે.
રાજકારણ અંગે અભિયાનનું શું કહેવું છે?
અભિયાન સાથે જોડાયેલા ગ્રુપે સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરેલી પોસ્ટમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમનો કોઈપણ રાજકીય પક્ષ સાથે સંબંધ નથી. પોસ્ટમાં જણાવાયું છે કે શરૂઆતમાં તેમને એવી આશા હતી કે સરકારમાં ફેરફાર બાદ અનામત નીતિમાં મોટા સુધારા થશે, પરંતુ તેમની દ્રષ્ટિએ તેવું બન્યું નથી.
પોસ્ટમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સમય જતાં અનામત વ્યવસ્થાનો વ્યાપ વધ્યો છે. ગ્રુપનું કહેવું છે કે આ મુદ્દાને તેઓ કોઈ એક રાજકીય પક્ષ સાથે જોડીને નથી જોતા, પરંતુ તેને નીતિગત સુધારાનો વિષય માને છે. તેથી તેમનું મુખ્ય ધ્યાન રાજકીય ચર્ચા કરતાં નીતિમાં જરૂરી ફેરફારની માંગ પર કેન્દ્રિત છે.
સોશિયલ મીડિયા પર વધતી ચર્ચા
આ અભિયાનને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી રહી છે. કેટલાક લોકો તેને નીતિગત ચર્ચા માટેનો પ્રયાસ ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો તેની માંગણીઓ સાથે અસહમત પણ જોવા મળે છે. હાલ આ અભિયાન ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ચર્ચાનો મહત્વનો વિષય બન્યું છે અને તેની અસર અંગે અલગ-અલગ વર્ગોમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.
