SC Pellet Gun Protocol: વિદ્યાર્થી આંદોલન પર સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણી, ગંભીર ગુનાહિત રેકોર્ડ ન હોય તો FIR પાછી ખેંચી શકે રાજ્ય સરકારો
SC Pellet Gun Protocol: દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પ્રદર્શનકારીઓ સામે થયેલી પોલીસ કાર્યવાહી અંગે સોમવારે સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે તે પ્રદર્શનકારીઓ સામે પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે એક વ્યાપક પ્રોટોકોલ તૈયાર કરશે. સીજેઆઈ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ત્રણ ન્યાયાધીશોની પીઠે કહ્યું કે કઈ પરિસ્થિતિઓમાં અને કઈ રીતે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરી શકાય તે નક્કી કરવામાં આવશે.
સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દિલ્હી સહિત અનેક અન્ય રાજ્ય સરકારો તાજેતરમાં થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલનોમાં સામેલ પ્રદર્શનકારીઓ સામે નોંધાયેલી FIR પાછી ખેંચવા માટે સ્વતંત્ર છે. શરત એટલી છે કે તેમનો ગંભીર અને જઘન્ય ગુનાઓનો કોઈ ‘આપરાધિક રેકોર્ડ’ ન હોવો જોઈએ. અદાલતનું આ સ્પષ્ટીકરણ કેન્દ્ર સરકારના તે નિવેદન બાદ આવ્યું છે, જેમાં કેન્દ્રે જણાવ્યું હતું કે તે નીટ પ્રશ્નપત્ર લીકના વિરોધમાં દિલ્હીમાં 20 જુલાઈએ યોજાયેલા સંસદ માર્ચ સહિત અન્ય પ્રદર્શનોમાં સામેલ વિદ્યાર્થીઓ સામે પ્રથમ માહિતી અહેવાલ નોંધવામાં ન આવે તે બાબતે ગંભીર છે, જો તેમનો કોઈ આપરાધિક રેકોર્ડ ન હોય.
વૃંદા ગ્રોવરે અન્ય રાજ્યોમાં એફઆઈઆરનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
મામલાની સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું કે તેમણે આ પ્રતિબદ્ધતાના અમલ માટેની કાનૂની પ્રક્રિયા અંગે વરિષ્ઠ વકીલ વૃંદા ગ્રોવર સાથે ચર્ચા કરી છે. ગ્રોવરે કહ્યું કે મુદ્દો એ હતો કે કેસો પાછા ખેંચવામાં આવે કે પ્રથમ માહિતી અહેવાલ રદ કરવામાં આવે. તેમણે કહ્યું, ‘આ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારા અંગે હતું. આ યુવા લોકો છે, જેમનું આખું જીવન આગળ પડ્યું છે. જો પ્રથમ માહિતી અહેવાલ રદ પણ કરવામાં આવશે તો પણ બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ, ઉત્તર પ્રદેશ અને દિલ્હીમાં અનેક પ્રથમ માહિતી અહેવાલ નોંધાયેલા છે.’
તેમણે કહ્યું, ‘રાજ્યો સાથે આ અંગે કામ પૂર્ણ કર્યા પછી અમે ફરીથી આ અદાલતનો સંપર્ક કરીશું.’ તેમણે ઉમેર્યું કે અલગ-અલગ સરકારી વકીલોને કેસ બંધ કરવા કહેવું લાંબી અને અનિશ્ચિત પ્રક્રિયા છે.
બાળકોને માર માર્યાનો આરોપ
વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણે જણાવ્યું કે પ્રદર્શન દરમિયાન વકીલોના બાળકોને પણ માર મારવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, ‘વિડિયો અત્યંત ચોંકાવનારા છે. અમે અદાલતને 300 વિડિયો સોંપ્યા છે. ઉપરથી સૂચનાઓ આવી હોવાથી પોલીસ કમિશનરે આ તમામ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.’
પોલીસ પાસેથી પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે જવાબ માંગ્યો
શંકરનારાયણે કહ્યું, ‘અમે એવા સાદા વસ્ત્રોમાં રહેલા લોકોની ઓળખ કરી છે, જેઓ કથિત પોલીસ અત્યાચારમાં સામેલ હતા. પોલીસ કમિશનર અને આરએએફ નિયામકને જણાવવાનો આદેશ આપવો જોઈએ કે પોલીસે પેલેટ ગન વગેરેનો ઉપયોગ શા માટે કર્યો.’
તેમણે આગળ કહ્યું, ‘અમે અદાલતને વિડિયો બતાવ્યા છે. અમે આ ગંભીર મુદ્દા તરફ અદાલતનું ધ્યાન દોરવા માંગીએ છીએ. સોગંદનામામાં આ પ્રશ્નોના જવાબ આપવામાં આવે. જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ.’
સીજેઆઈએ શું કહ્યું?
પ્રધાન ન્યાયાધીશે કહ્યું, ‘જરૂર કરતાં વધુ બળનો ઉપયોગ કરનાર પોલીસ અધિકારીને બિનજરૂરી સુરક્ષા મળવી જોઈએ નહીં અને વિદ્યાર્થી પ્રદર્શનની આડમાં કોઈ ગંભીર ગુનેગારને પણ સુરક્ષા મળવી જોઈએ નહીં.’
પેલેટ ગનના ઉપયોગ અંગે વરિષ્ઠ વકીલ વૃંદા ગ્રોવરે જણાવ્યું કે દિલ્હી પોલીસ પાસે એવો કોઈ સ્થાયી આદેશ નથી, જે તેના ઉપયોગને મંજૂરી આપે. તેમણે કહ્યું, ‘અરજી (પેલેટ ગન અંગે) એ નથી કહી રહી કે પોલીસે પોતાની સુરક્ષા માટે કોઈ સાધન ન હોવું જોઈએ. પરંતુ આ વિશિષ્ટ હથિયાર ઉપયોગ માટે યોગ્ય નથી.’
પેલેટ ગનના ઉપયોગ માટે બનશે પ્રોટોકોલ
ન્યાયાલયે જણાવ્યું કે તે પેલેટ ગનના ઉપયોગ માટે એક પ્રોટોકોલ બનાવવા માંગે છે અને મામલાની આગામી સુનાવણી 18 ઑગસ્ટ માટે નક્કી કરી. સર્વોચ્ચ અદાલતે અગાઉ પણ કહ્યું હતું કે માત્ર એટલા માટે પોલીસના અત્યાચાર અથવા લાઠીચાર્જને યોગ્ય ઠેરવી શકાય નહીં કે કોઈ આંદોલન ચાલી રહ્યું છે. અદાલતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરવાનો અધિકાર સંપૂર્ણ રીતે સુનિશ્ચિત છે.
