SC Unnecessary Documentation: સરકારી કચેરીઓમાં કારણ વિનાના ડોક્યુમેન્ટેશન અને આંટીઘૂંટીવાળી પ્રક્રિયાઓ પર ભાર મૂકવો દેશના નાગરિકો માટે એક પરેશાન કરનારો અનુભવ રહ્યો છે. વહીવટી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા અને સુધારા લાવવાના એક મહત્ત્વના નિર્ણયમાં સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે એક ચુકાદો સંભળાવ્યો. સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું કે પબ્લિક ડીલિંગમાં સરકારનો બિનજરૂરી, વધુ જરૂરિયાતો પર ભાર મૂકવો ગેરકાયદેસર માનવામાં આવશે.
આસાન પ્રક્રિયાઓને સારા શાસન (Good Governance)ની ઓળખ ગણાવતાં જસ્ટિસ પી એસ નરસિમ્હા અને જસ્ટિસ અતુલ એસ ચંદુરકરની બેન્ચે કહ્યું કે, અધિકારીઓએ નકામી અને બેકારની જરૂરિયાતોને થોપવાથી બચવું જોઈએ, કારણ કે તે કોઈપણ પ્રક્રિયાને જટિલ બનાવે છે, જેનાથી સમય અને મનની શાંતિ બંનેનું નુકસાન થાય છે.
બેન્ચે ઝારખંડ સરકારના ૨૦૦૯ માં જાહેર કરાયેલા એક મેમોને આ આધાર પર ગેરકાયદેસર જાહેર કરી દીધો કે તેની જરૂર નહોતી. આ મેમોમાં ઇન્ડિયન સ્ટેમ્પ એક્ટની કલમ 9A હેઠળ કોઈપણ દસ્તાવેજના રજિસ્ટ્રેશન માટે આસિસ્ટન્ટ રજિસ્ટ્રારની વધારાની ભલામણને એક શરત બનાવવામાં આવી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે, જ્યારે કોઈ કોઓપરેટિવ સોસાયટી રજિસ્ટર થાય છે, તો રજિસ્ટ્રારનું સાઇન અને સીલ કરેલું રજિસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ પાક્કો પુરાવો માનવામાં આવશે.
બિનજરૂરી બોજથી બચવું જોઈએ
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, સરકાર દ્વારા લગાવવામાં આવેલી આ એક્સ્ટ્રા જરૂરિયાત ‘વ્યવહારમાં સરળતાને ખરાબ કરે છે, અને વ્યવહારની ઇન્ટિગ્રિટીમાં કોઈ મૂલ્ય જોડતી નથી’.
સાદગી જ સારું ગવર્નન્સ: “પબ્લિક ટ્રાન્ઝેક્શનમાં સાદગી જ સારું ગવર્નન્સ છે. બંધારણીય અદાલતો કાયદાના શાસનને મજબૂત કરવા અને ન્યાય સુધી પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ ગુણને જાળવી રાખે છે.”
વહીવટી કાયદો અને જટિલતા: એડમિનિસ્ટ્રેટિવ કાયદામાં, સાદગીનો મતલબ છે કે કાયદા, નિયમો અને પ્રક્રિયાઓ ચોખ્ખા, સીધા અને સમજવામાં આસાન હોવા જોઈએ, જેનાથી સરળતાથી તેનું પાલન કરી શકાય.
બગાડ ટાળવો: એડમિનિસ્ટ્રેટિવ પ્રક્રિયાઓમાં જટિલતા, નકામી જરૂરિયાતો અને બિનજરૂરી બોજથી બચવું જોઈએ, જે સમય, પૈસા બરબાદ કરે છે અને મનની શાંતિ ભંગ કરે છે.
આ પ્રક્રિયાઓનો કોઈ મતલબ નથી
કોર્ટે આગળ કહ્યું કે, ભલે ઉપરી અદાલતો એક્ઝિક્યુટિવ નિર્ણયોને ગેરકાયદેસર ગણાવીને ફગાવી દે છે, જો તેઓ સાચી બાબતો પર આધારિત ન હોય, અથવા ત્યારે પણ જ્યારે નિર્ણયો ખોટી બાબતો પર આધારિત હોય, તો તે ઓળખવું જરૂરી છે કે એવા એક્ઝિક્યુટિવ કામો જે કેટલીક બિનજરૂરી, વધારે જરૂરિયાતોને ફરજિયાત બનાવે છે, તેમને પણ ગેરકાયદેસર માનીને ફગાવી દેવા જોઈએ.
કોર્ટે આગળ જણાવ્યું કે ખોટી બાબતોમાં એવા કામ કરવા કે દસ્તાવેજ જમા કરવા પર ભાર મૂકવો શામેલ છે, જેનો ન તો કોઈ મતલબ છે અને ન તો તે હાલના કાયદા કે પોલિસીના હેતુ કે ઉદ્દેશમાં કોઈ મૂલ્ય જોડે છે. તેના બદલે તેઓ સ્પષ્ટપણે નકામા અને બિનજરૂરી હોય છે, અને મર્યાદિત સમય અને માનવીય સંસાધનોને બરબાદ કરે છે. આની સીધી અસર એફિશિયન્સી અને સારા ગવર્નન્સ પર પણ પડે છે.
