SDG-7 Energy Report: દુનિયામાં સ્વચ્છ, સસ્તી અને સુલભ ઉર્જા ઉપલબ્ધ કરાવવાની દિશામાં પ્રગતિ ચાલુ છે, પરંતુ 2030 સુધીમાં સતત વિકાસ લક્ષ્ય-7 (SDG-7) હાંસલ કરવું મુશ્કેલ જણાઈ રહ્યું છે. વિશ્વ બેંક, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી, આંતરરાષ્ટ્રીય નવીનીકરણીય ઉર્જા એજન્સી, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આંકડાકીય વિભાગ અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા સંયુક્ત રીતે બહાર પાડવામાં આવેલા ‘ટ્રેકિંગ SDG 7: ધ એનર્જી પ્રોગ્રેસ રિપોર્ટ’ મુજબ, દુનિયામાં આજે પણ આશરે 65.5 કરોડ લોકો વીજળીથી વંચિત છે, જ્યારે લગભગ 200 કરોડ લોકો લાકડા, કોલસો, કેરોસીન અને છાણા જેવા પ્રદૂષણ ફેલાવતા ઇંધણથી રસોઈ બનાવવા મજબૂર છે. રિપોર્ટ જણાવે છે કે વીજળી અને સ્વચ્છ ઉર્જા સુધી પહોંચવામાં સૌથી મોટો પડકાર સબ-સહારા આફ્રિકામાં છે. આ વિસ્તારમાં 56 કરોડથી વધુ લોકો આજે પણ વીજળી વગર જીવન વિતાવી રહ્યા છે, જ્યારે લગભગ 97 કરોડ લોકો પાસે સ્વચ્છ રસોઈની સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક છે, જ્યાં વીજળી પહોંચાડવાની રફતાર સતત ધીમી પડી છે.
વિશ્વની 92 ટકા વસ્તી સુધી વીજળી પહોંચી…રફતાર ઓછી
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આ ગતિએ કામ ચાલતું રહેશે તો ઉર્જા અસમાનતા વધુ ઘેરી બની શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર વિશ્વની લગભગ 92 ટકા વસ્તી સુધી વીજળી પહોંચી ચૂકી છે, જે પાછલા વર્ષોની સરખામણીએ બહેતર સ્થિતિ દર્શાવે છે. જોકે વીજળી પહોંચાડવાની ગતિ હવે પહેલા કરતા ઘણી ધીમી થઈ ગઈ છે. રિપોર્ટ ચેતવણી આપે છે કે જો 2030 સુધીમાં દરેક વ્યક્તિને વીજળી ઉપલબ્ધ કરાવવી હોય તો વર્તમાન પ્રયાસોની ગતિ લગભગ ત્રણ ગણી વધારવી પડશે.
નીતિગત ફેરફાર વિના નહીં થાય સમાધાન
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સરકારોએ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં રોકાણ વધારવાની, નીતિગત સુધારા કરવાની અને ખાસ કરીને ગરીબ તથા પછાત વિસ્તારો પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે, જેથી વીજળી અને સ્વચ્છ ઉર્જા જેવી પાયાની સુવિધાઓ દરેક વ્યક્તિ સુધી સમાન રીતે પહોંચી શકે.
નવીનીકરણીય ઉર્જાનો વિસ્તાર ઝડપી, પરંતુ લાભ સમાન નથી
રિપોર્ટમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે દુનિયા સ્વચ્છ ઉર્જા તરફ સતત આગળ વધી રહી છે. સૌર અને પવન ઉર્જાના વિસ્તારને કારણે હવે વૈશ્વિક વીજળી ઉત્પાદનનો લગભગ 30 ટકા હિસ્સો નવીનીકરણીય સ્ત્રોતોમાંથી આવવા લાગ્યો છે. તેમ છતાં અમીર અને ગરીબ દેશો વચ્ચે સ્વચ્છ ઉર્જા ક્ષમતામાં મોટું અંતર જળવાઈ રહ્યું છે. ઉચ્ચ આવક ધરાવતા દેશોમાં માથાદીઠ નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતા ઝડપથી વધી છે, જ્યારે ઓછી આવક ધરાવતા દેશોમાં રોકાણ અને સંસાધનોની અછતને કારણે આ વૃદ્ધિ ઘણી મર્યાદિત રહી છે.
