SIM Fraud: તમે મોબાઇલ સિમ લેતી વખતે તમારી ફિંગરપ્રિન્ટ આપી અને વિચાર્યું કે કામ પૂરું થઈ ગયું. પરંતુ આ જ બાયોમેટ્રિક ડેટા જો ખોટા હાથોમાં પહોંચી જાય તો તમારી જાણકારી વિના તમારા નામે બીજું સિમ પણ જારી થઈ શકે છે. બિહારથી સામે આવેલા એક મોટા સિમબૉક્સ નેટવર્કે આ જોખમનું ગંભીર ચિત્ર સામે લાવ્યું છે. સિમ બૉક્સ એક એવું ઇલેક્ટ્રૉનિક ડિવાઇસ છે જેમાં એકસાથે ડઝનોથી લઈને સેંકડો સિમ કાર્ડ લગાવીને વિદેશી કૉલ્સ અને મેસેજને સ્થાનિક કૉલ્સ તરીકે આગળ મોકલવામાં આવે છે. CBIએ ગેરકાયદેસર સિમની સપ્લાયના આરોપમાં એરટેલના એક એરિયા ડિસ્ટ્રિબ્યુટરની ધરપકડ કરી છે. તપાસમાં 1300થી વધુ સિમ કાર્ડ અને દેશભરના 73 સાઇબર ક્રાઇમ કેસો વચ્ચે જોડાણ મળ્યું છે. તેમાં ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ વાળી છેતરપિંડી પણ સામેલ છે.
કેવી રીતે ચાલી રહી હતી આખી રમત
CBI મુજબ, મામલો બિહારના સુપૌલમાં ગયા વર્ષે પકડાયેલા એક ગેરકાયદેસર સિમબૉક્સ ઑપરેશનથી શરૂ થયો હતો. જે સ્થળેથી નેટવર્કનો પત્તો મળ્યો, ત્યાં 1300થી વધુ સિમ મળ્યા હતા. આ નંબરોનો ડેટા તપાસવામાં આવતાં મોટી સંખ્યામાં સિમ બિહાર અને ઓડિશાના અલગ-અલગ પૉઇન્ટ ઑફ સેલ (PoS) પરથી જારી થયેલા હોવાનું જાણવા મળ્યું. ત્યારબાદ તપાસ વૈશાલી સુધી પહોંચી, જ્યાં એરટેલના એક એરિયા ડિસ્ટ્રિબ્યુટર પર શંકા ગઈ. તપાસમાં આરોપ છે કે ડિસ્ટ્રિબ્યુટરે અનેક PoSના ક્રેડેન્શિયલનો કથિત દુરુપયોગ કરીને 700થી વધુ સિમ જારી કર્યા. કેટલાક એવા ગ્રાહકો પણ મળ્યા, જેમણે એજન્સીને જણાવ્યું કે તેમને ખબર જ નહોતી કે તેમના નામે સિમ જારી થયું છે. CBIને શંકા છે કે કેટલીક જગ્યાએ ગ્રાહક પાસેથી અસલ કામ દરમિયાન એકથી વધુ વખત e-KYCની મંજૂરી લેવામાં આવી હતી, જ્યારે કેટલાક કેસમાં અગાઉ લેવામાં આવેલા બાયોમેટ્રિક ડેટાના દુરુપયોગની આશંકા છે.
ધ્યાન રાખો
- કોઈ અજાણી દુકાન અથવા એજન્ટને જરૂરિયાત વિના બાયોમેટ્રિક ચકાસણી ન આપો.
- e-KYC દરમિયાન સ્ક્રીન પર દેખાતી માહિતી જાતે તપાસો.
- SIM લીધા પછી તમારા નામે કેટલા મોબાઇલ કનેક્શન ચાલુ છે તેની જરૂર તપાસ કરો.
બાયોમેટ્રિક વખતે સાવધાની જરૂરી
SIM જારી કરવાની પ્રક્રિયામાં ગ્રાહકની ઓળખ અને બાયોમેટ્રિક ચકાસણી મહત્વનો ભાગ છે. બાયોમેટ્રિક ઑથેન્ટિકેશન ગ્રાહકની સંમતિ અને ઓળખની ચકાસણી સાથે જોડાયેલું છે. આવી સ્થિતિમાં જો કોઈ એજન્ટ ગ્રાહકની હાજરી અને માહિતીનો ખોટો ઉપયોગ કરે અથવા e-KYC પ્રક્રિયામાં છેડછાડ કરે, તો રેકોર્ડમાં SIM કાયદેસર ગ્રાહકના નામે દેખાઈ શકે છે, જ્યારે તેનો ઉપયોગ કોઈ અન્ય વ્યક્તિ કરી રહી હોઈ શકે છે. પોતાનો મોબાઇલ નંબર, આધાર/e-KYC અને બાયોમેટ્રિક માહિતી આપતી વખતે ખૂબ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.
