Stray Dog Control 2026: સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે જણાવ્યું હતું કે જે રાજ્યો જાહેર સંસ્થાઓમાંથી રખડતા કૂતરાઓને હટાવવામાં અને એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ (ABC) નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે, તેમને ‘બરાબરની ફટકાર’ લગાવવામાં આવશે. કોર્ટે રાજ્યો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામાને ‘આંખમાં ધૂળ નાખવા’ સમાન અને ‘નકલી આંકડાઓ’ થી ભરેલા ગણાવ્યા હતા.
ન્યાયમૂર્તિ વિક્રમ નાથ, સંદીપ મહેતા અને એન.વી. અંજારિયાની પીઠે રાજ્યોના જવાબોની સમીક્ષા કરતી વખતે આ કડક ટિપ્પણી કરી હતી. કોર્ટ ખાસ કરીને ઝારખંડના સોગંદનામાથી હેરાન હતી, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે છેલ્લા બે મહિનામાં લગભગ ૧.૯ લાખ કૂતરાઓનું રસીકરણ અને નસબંધી કરવામાં આવી છે. પીઠે કહ્યું કે ઝારખંડ સરકાર પાસે રહેલા સંસાધનો અને કર્મચારીઓ આટલા ટૂંકા સમયમાં આટલા મોટા પાયે કૂતરાઓની નસબંધી કરી શકે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટે ગયા વર્ષે ૭ નવેમ્બરે આદેશ જાહેર કર્યો હતો. ત્યારબાદ ઝારખંડ સરકારે ABC નિયમો લાગુ કરવા માટે પગલાં લીધાં. આ અંતર્ગત તેમણે ‘૧.૮૯ લાખ કૂતરા’ ની નસબંધીનો દાવો કર્યો. તેની સરખામણીમાં દિલ્હી જેવા રાજ્યો એક વર્ષમાં લગભગ એક લાખ કૂતરાઓની નસબંધી કરે છે. પીઠે કહ્યું, ‘આ બધું નકલી આંકડા છે… બધા રાજ્યો અસ્પષ્ટ નિવેદનો આપે છે. આ આંખમાં ધૂળ નાખવા જેવું છે. તેમને બરાબરની ફટકાર લગાવવામાં આવશે.’
નકલી આંકડાઓનો પર્દાફાશ: એમિકસ ક્યુરી (ન્યાયાલયના સહાયક) વરિષ્ઠ વકીલ ગૌરવ અગ્રવાલે રાજ્યો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામાની તપાસ કર્યા પછી કોર્ટને તેમની ખામીઓ વિશે જણાવ્યું હતું.
કૂતરા કરડવાના કિસ્સા: કોર્ટને એ પણ જાણવા મળ્યું કે આસામમાં ૨૦૨૪ માં ૧.૬૬ લાખ કૂતરા કરડવાના કિસ્સા સામે આવ્યા હતા, જ્યારે રાજ્યમાં માત્ર એક જ ડોગ સેન્ટર છે. કોર્ટે કહ્યું, ‘આ ચોંકાવનારું છે. ૨૦૨૫ માં ફક્ત જાન્યુઆરીમાં ૨૦,૯૦૦ કેસ હતા. આ ખૂબ જ ચિંતાજનક છે.’
માહિતીનો અભાવ: રાજ્યો દ્વારા આપવામાં આવેલા જવાબોમાં રખડતા કૂતરાઓની સંખ્યા, ડોગ પાઉન્ડ (કૂતરાઓને રાખવાની જગ્યા), ABC સેન્ટર અને માનવ સંસાધન જેવી ઘણી મહત્વપૂર્ણ માહિતી ગાયબ હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે શું નિર્ણય આપ્યો હતો?
સુપ્રીમ કોર્ટે નવેમ્બરમાં નિર્દેશ આપ્યો હતો કે શાળાઓ, હોસ્પિટલો, સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ, બસ સ્ટેન્ડ/ડેપો અને રેલવે સ્ટેશન જેવા જાહેર સ્થળોએથી રખડતા કૂતરાઓને હટાવવામાં આવે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ સ્થળોએ કૂતરા કરડવાની ઘટનાઓ રોકવા માટે એનિમલ બર્થ કંટ્રોલ (ABC) નિયમો હેઠળ કૂતરાઓનું રસીકરણ અને નસબંધી કરવામાં આવે.
આ આદેશ એટલા માટે આપવામાં આવ્યો હતો કારણ કે રખડતા કૂતરાઓની વધતી સંખ્યા અને તેનાથી થતી સમસ્યાઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. કોર્ટ ઈચ્છે છે કે રાજ્ય આ નિયમોનું ગંભીરતાથી પાલન કરે અને લોકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે. રાજ્યોના ઢીલા વલણથી કોર્ટ નારાજ છે અને હવે તેમની પાસેથી કડક પગલાંની અપેક્ષા રાખી રહી છે.
