Atmospheric Water Generator: શું તમે એવી કોઈ મશીનની કલ્પના કરી શકો છો, જે હવાને પાણીમાં બદલી દે? ખરેખર જેમ-જેમ દુનિયાની વસ્તી વધી રહી છે તેમ-તેમ પીવાના પાણીની સમસ્યા પણ વધતી જઈ રહી છે. બદલાતું પર્યાવરણ, અનિયમિત વરસાદ અને ઘટતા ભૂગર્ભ જળને કારણે પાણીની સમસ્યા આ સદીનો સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ છે. એવામાં AWG એટલે કે એટમોસ્ફેરિક વોટર જનરેટર (Atmospheric Water Generator) નામનું મશીન આ સમસ્યાનું સમાધાન બની શકે છે. આ એક એવું મશીન છે જે સીધું હવાની ભેજમાંથી પીવાલાયક પાણી બનાવી શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ ટેકનોલોજી તે જગ્યાઓ માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે, જ્યાં પીવાના પાણીની અછત રહે છે. ચાલો વિશ્વભરના તે દેશો વિશે જાણીએ, જ્યાં કેટલીક કંપનીઓ આ દિશામાં કામ કરી રહી છે. નોંધનીય બાબત એ છે કે આમાં ભારતનું નામ પણ સામેલ છે.
અમેરિકાની AirJoule
ડેલાવેરમાં સ્થિત આ સ્ટાર્ટઅપ AirJoule એક ખાસ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જેને MOF એટલે કે મેટલ-ઓર્ગેનિક ફ્રેમવર્ક કહેવામાં આવે છે. આ ટેકનોલોજી હવામાં રહેલા પાણીના કણોને અત્યંત સૂક્ષ્મ સ્તરે શોષી લે છે. ત્યારબાદ વેક્યુમ પ્રક્રિયાથી ભેજને પ્રવાહી પાણીમાં બદલવામાં આવે છે. સૌથી સારી વાત એ છે કે આમાં કોઈ હાનિકારક રસાયણો કે રેફ્રિજરન્ટનો ઉપયોગ થતો નથી.
ઓસ્ટ્રેલિયાની Aqua Ubique
ઓસ્ટ્રેલિયાના બર્ટિન્યામાં સ્થિત આ કંપની પણ હવામાંથી પાણી બનાવવાનું કામ કરી રહી છે. તેમનું ખાસ મશીન પહેલા ભેજવાળી હવાને અંદર ખેંચે છે, પછી તેને ઠંડી કરીને પાણીના ટીપાં બનાવે છે. ત્યારબાદ આ પાણીને ફિલ્ટર કરવામાં આવે છે અને તેમાં જરૂરી મિનરલ્સ ઉમેરવામાં આવે છે જેથી પાણી સુરક્ષિત હોવાની સાથે-સાથે સ્વાદિષ્ટ પણ હોય. આ કંપનીનો મુખ્ય લક્ષ્ય પ્લાસ્ટિકની બોટલોને ખતમ કરવાનો અને લાંબા અંતરેથી પાણી લાવવા પર થતા કાર્બન ઉત્સર્જનને ઘટાડવાનો છે.
સ્વીડનની Untap
સ્વીડનના સોલેન્ટુના (Sollentuna) માં મુખ્ય મથક ધરાવતી આ કંપની ઓફ-ગ્રીડ સોલ્યુશન્સ પર ફોકસ કરે છે, એટલે કે એવી જગ્યાઓ માટે જ્યાં વીજળી કે પાયાની સુવિધાઓ નથી. આ કંપનીએ એવું મશીન તૈયાર કર્યું છે, જે સૌર ઉર્જા, પવન ઉર્જા અને બાયો ઉર્જા દ્વારા ચાલે છે. તેમની ટેકનોલોજીમાં અનેક સ્ટેપ્સવાળું ફિલ્ટરેશન અને UV સ્ટરિલાઇઝેશન સામેલ છે જે પાણીને સુરક્ષિત બનાવે છે. તેમની ટેકનોલોજી ગ્રામીણ કે આપત્તિ પ્રભાવિત વિસ્તારો માટે પરફેક્ટ છે જ્યાં પરંપરાગત રીતે પાણીનો પુરવઠો શક્ય હોતો નથી.
ભારતની ATMOS
હૈદરાબાદની આ કંપની નાના ઘરોથી લઈને મોટા ઉદ્યોગો સુધીના તમામ માટે AWG મશીનો બનાવે છે. તેમની પાણીને શુદ્ધ બનાવવાની ટેકનોલોજી ખૂબ જ મજબૂત છે. UV ટ્રીટમેન્ટ, અલ્ટ્રાફિલ્ટરેશન અને ડિસઇન્ફેક્શનનું કોમ્બિનેશન પાણીમાંથી તમામ પ્રકારના પ્રદૂષકો, રોગાણુઓ અને હાનિકારક રસાયણોને દૂર કરી દે છે. તેના પરિણામે ચોખ્ખું, મિનરલ યુક્ત પાણી મળે છે, જેનું pH સ્તર પણ સંતુલિત હોય છે. ભારત જેવા દેશમાં જ્યાં પાણીની અછત છે પરંતુ ઘણા વિસ્તારોમાં ભેજ વધારે છે, ત્યાં ATMOS ની ટેકનોલોજી લોકોની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકે છે.
અમેરિકાની AERstream
ફ્લોરિડાની આ કંપની કાઉન્ટરટોપ એટલે કે રસોડાના પ્લેટફોર્મ પર રાખવા લાયક નાની AWG મશીનો બનાવે છે. આ ઘરો, ઓફિસો અને નાના વ્યવસાયો માટે બિલકુલ યોગ્ય છે. તેમની ખાસિયત એ છે કે તેમને માત્ર વાપરવા સરળ છે એટલું જ નહીં પરંતુ તે પોર્ટેબલ પણ છે. આ કંપનીની પેટન્ટ કરેલી હવા અને પાણીની ફિલ્ટરેશન પ્રણાલી હવામાં રહેલા સામાન્ય બેક્ટેરિયા અને પ્રદૂષણને સાફ કરે છે. આ મશીનમાં બદલી શકાય તેવા ફિલ્ટર વાપરવામાં આવે છે, જેના કારણે તેની જાળવણી (Maintenance) સરળ બની જાય છે.
દુબઈની Hydrexa
દુબઈની Hydrexa નામની કંપનીએ AWG મશીનને એર કન્ડીશનીંગ ટેકનોલોજી સાથે જોડી છે. તેમની સિસ્ટમ હવામાંથી પાણી બનાવે છે અને સાથે જ ભેજને નિયંત્રિત પણ કરે છે, જે ગરમ આબોહવામાં બેવડો ફાયદો આપે છે. સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે Hydrexa એ પોતાની ટેકનોલોજીમાં AI અને IoT મોનિટરિંગને સામેલ કર્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે સિસ્ટમ રીયલ-ટાઇમમાં પોતાની પરફોર્મન્સને એડજસ્ટ કરી શકે છે અને ઓપરેટર્સને પાણીની ગુણવત્તા અને ઉર્જા વપરાશનો ડેટા આપે છે.
અમેરિકાની ExaWater
વોશિંગ્ટનમાં સ્થિત ExaWater નામની આ કંપની એવી AWG સિસ્ટમ બનાવે છે જે આસપાસની હવામાંથી પીવાનું પાણી કાઢે છે. તેમની ટેકનિક કોઈ પણ પ્રકારના હવામાનમાં કામ કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે, જે તેને ગ્રામીણ, દૂરના અને પાયાની સુવિધાઓના અભાવવાળી જગ્યાઓ માટે કામની બનાવે છે. ExaWater ની ખાસ વાત એ છે કે તેમણે વીજળીની માંગને ઘટાડવા પર કામ કર્યું છે, જે સામાન્ય રીતે ઘણી AWG સિસ્ટમની સૌથી મોટી સમસ્યા રહી છે.
શું હલ થઈ શકશે પાણીની સમસ્યા?
આ તમામ દેશોની કંપનીઓ સાબિત કરી રહી છે કે પાણીની સમસ્યા એક હલ કરી શકાય તેવો એન્જિનિયરિંગ પડકાર છે. ભલે તે MOF ટેકનોલોજી હોય, સૌર ઉર્જાથી ચાલતી સિસ્ટમ હોય કે AC સાથે જોડાયેલી સિસ્ટમ, દરેક સ્ટાર્ટઅપ પાણીની અછતને એક સમાધાનમાં બદલી રહ્યું છે. જેમ-જેમ દુનિયામાં પીવાના પાણીની સમસ્યા વધશે તેમ-તેમ AWG ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સામાન્ય થતો જશે.
