Captcha Technology: જો તમે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરો છો, તો તમે પણ ક્યારેક ને ક્યારેક I’m Not A Robot ના મેસેજ પર ક્લિક કર્યું હશે. આવી સ્થિતિમાં મનમાં આ સવાલ પણ જરૂર આવ્યો હશે કે શું આ I’m Not A Robot વાળા મેસેજ પર રોબોટ અથવા મશીન ક્લિક કરી શકતું નથી? વાસ્તવમાં ઘણા ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ I’m Not A Robot બટનનું મહત્વ સમજતા નથી. તેને તમે ઇન્ટરનેટનો એક પહેરેદાર સમજી શકો છો, જેને CAPTCHA અથવા reCAPTCHA કહેવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ માણસો અને બોટ્સ વચ્ચેનો તફાવત કરવા માટે કરવામાં આવે છે અને તે સાયબર ફ્રોડ કરનારા કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ અથવા બોટ્સને રોકે છે. જોકે સવાલ ઊભો થાય છે કે Google માત્ર એક ક્લિક કરાવીને કેવી રીતે ઓળખી લે છે કે I’m Not A Robot ના મેસેજ પર ક્લિક કરનાર કોઈ રોબોટ છે કે માણસ?
શા માટે I’m Not A Robot પર કરવું પડે છે ક્લિક
- ઘણા લોકો તો ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે દેખાતા I’m Not A Robotના મેસેજને ઇન્ટરનેટ અથવા કોઈ વેબસાઇટની ગડબડ સમજી લે છે. જ્યારે આ CAPTCHA એટલે કે Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart હોય છે.
- વાસ્તવમાં ઇન્ટરનેટની દુનિયામાં ઘણા હેકર્સ અને સ્પેમર્સ ઓટોમેટેડ બોટ્સનો ઉપયોગ કરે છે. જો I’m Not A Robot વાળો મેસેજ દેખાય નહીં, તો ઇન્ટરનેટ પર બોટ્સ લાખોની સંખ્યામાં નકલી અકાઉન્ટ્સ બનાવી શકે છે.
- આ નકલી અકાઉન્ટ્સથી રેલવે અથવા કોન્સર્ટની તમામ ટિકિટો આપમેળે બુક કરી શકે છે અને વેબસાઇટના સર્વરને સંપૂર્ણ રીતે ક્રેશ કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં સામાન્ય લોકો માટે ઉપલબ્ધ ઓનલાઈન સુવિધા તેમના સુધી પહોંચી જ શકતી નથી.
- આ જ કારણ છે કે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે આપણને ઘણી વખત I’m Not A Robotના મેસેજ પર ક્લિક કરીને સાબિત કરવું પડે છે કે આપણે માણસ છીએ, રોબોટ નહીં. જોકે એ સમજવું પણ રસપ્રદ છે કે એક ક્લિકથી Google કેવી રીતે સમજી લે છે કે ક્લિક કરનાર માણસ છે કે બોટ.
I’m Not A Robot પર રોબોટ ક્લિક નથી કરી શકતા?
- ઇન્ટરનેટ પર સ્પેમર્સ અને હેકર્સના ઓટોમેટેડ બોટ્સ અથવા પ્રોગ્રામ સક્રિય છે અને આ પ્રોગ્રામ પણ I’m Not A Robotના મેસેજ પર ક્લિક કરી શકે છે અને કરે પણ છે. જોકે Google ક્લિક કરવાની રીતથી સમજી લે છે કે ક્લિક કોણે કર્યું છે.
- વાસ્તવમાં માણસ જ્યારે I’m Not A Robotના મેસેજ પર ક્લિક કરવા માટે માઉસ કર્સર હલાવે છે, ત્યારે સ્ક્રીન પર પોઇન્ટર બિલકુલ સીધી રેખામાં મેસેજ પર ક્લિક કરવા માટે જતું નથી. માણસના હાથ પ્રમાણે પોઇન્ટર થોડું આઘું-પાછું હલે છે, કંપન દર્શાવતું I’m Not A Robotના મેસેજ સુધી પહોંચે છે અને પછી ક્લિક થઈ જાય છે.
- જ્યારે કોઈ બોટ I’m Not A Robotના મેસેજ પર ક્લિક કરે છે, તો પોઇન્ટર બિલકુલ પણ આઘું-પાછું હલ્યા વિના સીધી રેખા પર ચાલતું I’m Not A Robot પર ક્લિક કરે છે. માણસો દ્વારા I’m Not A Robot પર આ રીતે ક્લિક કરવું શક્ય જ નથી.
- આ ઉપરાંત એક માણસ સ્ક્રીન જોઈને તે ચેકબોક્સ સુધી પહોંચવામાં થોડા મિલિસેકન્ડનો સમય લે છે, જ્યારે પ્રોગ્રામ્ડ બોટ પેજ લોડ થતાં જ તરત ક્લિક કરી દે છે. આ જ કારણ છે કે માત્ર એક ક્લિકના આધારે Google ઓળખી લે છે કે વેબસાઇટ પર આવનાર કોઈ બોટ છે કે માણસ?
બેકગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશનથી મદદ
I’m Not A Robot મેસેજ પર ક્લિક કરતી વખતે Googleનું reCAPTCHA એન્જિન બેકગ્રાઉન્ડમાં કેટલીક નાની-નાની બાબતોની તપાસ કરતું રહે છે. આ સિસ્ટમ તમારા બ્રાઉઝરની કૂકીઝ અને હિસ્ટરીની તપાસ કરે છે જેથી એ જાણી શકાય કે શું આ ડિવાઇસથી અગાઉ પણ સામાન્ય માનવીય સર્ચ અથવા સ્ક્રોલિંગ કરવામાં આવ્યું છે.
તેની સાથે જ તમારા IP એડ્રેસ, લોકેશન, ડિવાઇસના સ્ક્રીન રિઝોલ્યુશન અને ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ જેવા અનેક પેરામીટર્સને એકસાથે મળીને એક સ્કોર આપવામાં આવે છે. તેના આધારે પણ નક્કી થઈ શકે છે કે I’m Not A Robot મેસેજ પર આવનાર ક્લિક રોબોટનું છે કે માણસનું?
જ્યારે Google ખાતરી કરી શકતું નથી
આ તમામ રીતો બાદ પણ કેટલીક સ્થિતિઓ એવી બને છે જ્યાં Google ખાતરી કરી શકતું નથી કે I’m Not A Robot મેસેજ પર આવેલું ક્લિક કોનું છે. આવી સ્થિતિમાં યુઝરને ફોટાવાળી પહેલી ઉકેલવા માટે કહેવામાં આવે છે.
આ પહેલીમાં અલગ-અલગ ફોટોમાં ટ્રાફિક લાઇટ, બસ અથવા રોડ ક્રોસિંગ ઓળખવા માટે કહેવામાં આવે છે. માણસો આ તસવીરોમાં છુપાયેલા એલિમેન્ટ્સને ઓળખી લે છે, જ્યારે કોઈ બોટ માટે તસવીરોને ડિકોડ કરી શકવું શક્ય રહેતું નથી.
