How Police Track Social Media Post: નોઈડામાં થયેલી હિંસાની તપાસમાં લાગેલી પોલીસને કેટલીક ચોંકાવનારી માહિતી મળી છે. પોલીસે દાવો કર્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પાકિસ્તાનથી હિંસા ભડકાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર પાકિસ્તાનથી ચાલતા એકાઉન્ટ્સ દ્વારા એવી પોસ્ટ્સ મૂકવામાં આવી, જેનાથી લોકો ભડક્યા અને કાયદો-વ્યવસ્થા બગડી. જો આના ટેકનિકલ પાસાને સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે તો ઘણા લોકોના મનમાં સવાલ થઈ શકે છે કે પોલીસ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને ટ્રેક કેવી રીતે કરે છે. આજે આપણે એ જ જાણીશું કે પોલીસ આખરે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને કેવી રીતે ટ્રેક કરે છે.
સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ કેવી રીતે ટ્રેક થાય છે?
હવે અલગ-અલગ રાજ્યોની પોલીસ પાસે સ્પેશિયલ સેલ્સ છે, જે સોશિયલ મીડિયા પર નજર રાખે છે. આ સિવાય કોઈ મોટી ઘટના સમયે પોલીસ સોશિયલ મીડિયા પર દેખરેખ વધારી દે છે. હવે પોલીસ પાસે AI સંચાલિત સર્વેલન્સ ટુલ્સ, IP ટ્રેકિંગ અને મેટાડેટા એનાલિસિસ સહિતની ઘણી પદ્ધતિઓ છે, જેના દ્વારા ભડકાઉ પોસ્ટ કરનારા વપરાશકર્તાઓની ઓળખ કરી શકાય છે. આ આખી પ્રક્રિયાના કેટલાક તબક્કા છે.
મોનિટરિંગથી થાય છે શરૂઆત
કોઈપણ મોટી ઘટના સમયે પોલીસ સતત પબ્લિક પોસ્ટ્સ, હેશટેગ્સ અને ગ્રુપ્સ વગેરેને સ્કેન કરતી રહે છે. તપાસ દરમિયાન જો પોલીસને જરૂર લાગે તો તેઓ કાયદાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પાસેથી વપરાશકર્તાઓની માહિતી મેળવી શકે છે.
મેટાડેટા એનાલિસિસ: જ્યારે પણ ઇન્ટરનેટ પર કોઈ ફોટો કે કન્ટેન્ટ પોસ્ટ થાય છે, ત્યારે તેની સાથે મેટાડેટા પણ અપલોડ થાય છે, જેમાં ટાઇમસ્ટેમ્પ, ડિવાઇસની માહિતી અને જીઓલોકેશન ટેગ્સ વગેરે હોય છે. આ મેટાડેટાનું વિશ્લેષણ કરીને પણ પોસ્ટ કરનારના લોકેશનનો પત્તો લગાવી શકાય છે.
IP એડ્રેસ ટ્રેકિંગ: મેટાડેટા સિવાય પોલીસ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટનું IP એડ્રેસ પણ ટ્રેક કરી શકે છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, IP એડ્રેસને ઇન્ટરનેટની દુનિયામાં ડિજિટલ એડ્રેસ તરીકે સમજી શકાય છે. આનાથી ડિવાઇસની ઓળખ સરળ બની જાય છે.
જીઓફેન્સિંગ ડેટા: આજકાલ એવા ઘણા ટુલ્સ ઉપલબ્ધ છે જેની મદદથી એપ્સ પાસેથી લોકેશન ડેટા લઈ શકાય છે. આનાથી પોલીસ એ જાણી શકે છે કે ચોક્કસ સમયે કયા લોકેશન પર કેટલા ડિવાઇસ એક્ટિવ હતા. આ સિવાય અનેક ડિજિટલ ફોરેન્સિક ટુલ્સ પણ ઉપલબ્ધ છે, જે શંકાસ્પદ વ્યક્તિના ડિવાઇસમાંથી તમામ ડેટા કાઢી શકે છે. આ ટુલ્સની મદદથી ડિલીટ કરેલા મેસેજ અને પોસ્ટ વગેરેને પણ રિકવર કરી શકાય છે.
