India AI Mission IAIRO: AI એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની ગ્લોબલ રેસમાં ભારતે એક મહત્વનું પગલું ભર્યું છે. વાસ્તવમાં સરકારે IAIRO ની શરૂઆત કરી છે, જેનો અર્થ Indian AI Research Organisation છે. આ AI ના ક્ષેત્રમાં ભારતની સંપ્રભુતાને સંભાળનારી સંસ્થા હશે. અત્યાર સુધી ભારત પોતાની AI રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યું હતું પરંતુ IAIRO ની શરૂઆત સાથે જ આપણે એક્ઝિક્યુશનના લેવલ પર આગળ વધવાની પહેલ કરી દીધી છે. આ સંસ્થાનો હેતુ વિદેશી AI પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ AI સિસ્ટમ વિકસાવવાનો છે. આ સંસ્થા ભારતની જરૂરિયાતો અને ડેટા સાથે જોડાયેલી સુરક્ષાનું પણ પૂરું ધ્યાન રાખશે.
શું છે IAIRO અને તે કેમ છે ખાસ?
IAIRO ને AI ના ક્ષેત્રમાં ભારતને લીડ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેના સ્થાપક નિર્દેશક ડૉ. અમિત શેઠના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંગઠન રિસર્ચને એવી સિસ્ટમમાં બદલશે જેને દેશમાં લાગુ કરી શકાય. તેની ખાસ વાત એ છે કે IAIRO ચેટજીપીટી (ChatGPT) જેવા મોટા અને કોમન AI મોડલ પર ધ્યાન આપવાને બદલે ડોમેન આધારિત અને નાના AI મોડલ પર ફોકસ કરશે. આનો ફાયદો એ છે કે આ મોડલ્સ પર ખર્ચ ઓછો થશે અને તે સરકારી કામકાજ, એન્ટરપ્રાઇઝ અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ઈચ્છિત પરિણામો આપશે.
ISRO જેવું મળે સ્થાન
સરકાર ઈચ્છે છે કે IAIRO, AI ના ક્ષેત્રનું ISRO બને. કહેવાનો અર્થ એ છે કે IAIRO ને પણ AI ની દુનિયામાં તે જ સ્થાન મળે, જે ISRO ને સ્પેસ ક્ષેત્રમાં મળે છે. આ મિશનને સફળ બનાવવા માટે વિશ્વભરના તેજસ્વી મગજ એકસાથે આવ્યા છે. તેની ટીમ અને સલાહકાર બોર્ડમાં Google, OpenAI, Apple, Amazon અને IBM જેવા વૈશ્વિક દિગ્ગજોના ભૂતપૂર્વ ટેકનિકલ લીડર્સ સામેલ છે. સાથે જ, તેમાં પદ્મ ભૂષણ ડૉ. અજય ચૌધરી અને IIT ગાંધીનગરના નિર્દેશક જેવા ભારતીય નિષ્ણાતો પણ સામેલ છે. આ સંગઠન માત્ર રિસર્ચ કરવાનું કામ જ નહીં કરે, પરંતુ AI ને દેશભરમાં લાગુ કરવા સહિત વર્લ્ડ ક્લાસ AI ટેલેન્ટને દેશમાં જ જાળવી રાખવાનું અને તેને નિખારવાનું કામ પણ કરશે.
AI માં આત્મનિર્ભરતા
IAIRO નું કામ એ વાતનું ધ્યાન રાખવાનું હશે કે ભારતનો ડેટા અને AI નું ભવિષ્ય ભારતીય સંસ્થાઓના નિયંત્રણમાં રહે. ડૉ. અમિત શેઠના માનવા મુજબ, AI હવે માત્ર ટેકનોલોજીની વાત રહી નથી પરંતુ તે હવે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આર્થિક સ્પર્ધાનો મુદ્દો પણ બની ગયો છે. આ મિશનના કારણે ભારત AI ની દોડમાં માત્ર એક હિસ્સેદાર બનીને નહીં રહે પરંતુ પોતાનું નસીબ પોતે લખનાર એક લીડર તરીકે પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી શકશે.
