Microwave Oven: શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે માઇક્રોવેવ ઓવન કોઈ હીટર વિના જ ખોરાક કેવી રીતે ગરમ કરે છે? બહારથી જોતા એવું લાગે છે કે જાણે જાદુ થઈ રહ્યું હોય, પરંતુ તેની પાછળ ખૂબ રસપ્રદ અને વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંત છે. મોટાભાગના લોકો માને છે કે માઇક્રોવેવમાં કોઈ હીટિંગ કૉઈલ અથવા રૉડ હોય છે જે ખોરાક ગરમ કરે છે, પરંતુ હકીકત બિલકુલ જુદી છે.
માઇક્રોવેવ કેવી રીતે કામ કરે છે?
માઇક્રોવેવ ઓવનમાં માઇક્રોવેવ રેડિએશન નામની ઊર્જાનો ઉપયોગ થાય છે. આ રેડિએશન ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગો છે, બરાબર તેવી જ જેમ કે મોબાઇલ ફોન કે વાઇ-ફાઇ સિગ્નલમાં હોય છે.
ઓવનની અંદર મેગ્નેટ્રોન (Magnetron) નામનું એક ખાસ ઉપકરણ હોય છે, જે વીજળી ને માઇક્રોવેવ ઊર્જામાં પરિવર્તિત કરે છે. આ માઇક્રોવેવ્સ ઓવનની અંદર સતત ફરતી રહે છે.
આ માઇક્રોવેવ્સ ખોરાકના અણુઓ, ખાસ કરીને પાણી, ચરબી અને ખાંડના અણુઓ પર સીધો અસર કરે છે. જ્યારે માઇક્રોવેવ્સ આ અણુઓ સાથે અથડાય છે, ત્યારે તે ઝડપથી હલવા લાગે છે અને આ ચળવળથી ઘર્ષણ (Friction) ઉત્પન્ન થાય છે. આ ઘર્ષણથી ઉત્પન્ન થતી ગરમી જ ખોરાકને અંદરથી બહાર સુધી ગરમ કરે છે.
હીટર કેમ જરૂરી નથી?
સામાન્ય ઓવન અથવા ગેસ પર ખોરાકને બહારથી ગરમી આપવામાં આવે છે, એટલે ખોરાક ધીમે ધીમે ગરમ થાય છે. જ્યારે માઇક્રોવેવમાં ગરમી ખોરાકની અંદરથી જ ઉત્પન્ન થાય છે, એટલે કોઈ હીટિંગ રૉડ અથવા આગની જરૂર પડતી નથી.
માઇક્રોવેવમાં ગરમી સમાન રીતે ફેલાય છે, તેથી ખોરાક ઝડપી અને સરખી રીતે ગરમ થાય છે. આ કારણ છે કે બચેલું ખોરાક પણ માત્ર થોડા સેકન્ડમાં તાજું લાગે છે.
માઇક્રોવેવમાં ખોરાક સુકાઈ કેમ જાય છે?
ઘણિવાર માઇક્રોવેવમાં ખોરાક ગરમ તો થઈ જાય છે, પરંતુ થોડીક સૂકી લાગણી આપે છે. કારણ કે માઇક્રોવેવ પાણીના અણુઓ પર સૌથી વધુ અસર કરે છે. જો ખોરાક વધારે સમય સુધી માઇક્રોવેવમાં રાખવામાં આવે તો તેનું પાણી વરાળ બની જાય છે, જેના કારણે તે સુકાઈ જાય છે.
તેમાંથી બચવા માટે ખોરાક ગરમ કરતી વખતે તેના પર ઢાંકણ મુકવું કે થોડું પાણી છાંટવું જોઈએ. આ રીતે ભેજ (Moisture) ટકી રહે છે અને ખોરાક વધુ સ્વાદિષ્ટ બને છે.
આ ટેકનોલોજી કેટલી સુરક્ષિત છે?
માઇક્રોવેવ ઓવન સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત ટેકનોલોજી છે. તેમાં ઉપયોગ થતી માઇક્રોવેવ્સ ફક્ત ઓવનની અંદર જ સીમિત રહે છે અને બહાર નિકળતી નથી. ઓવનના દરવાજામાં રહેલી ધાતુની જાળી આ તરંગોને બહાર જવા દેતી નથી.
