NavIC ISRO Navigation System: કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારત અમેરિકી ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ GPS પર નિર્ભર હતું. ઓપરેશન સફેદ સાગર દરમિયાન ભારતીય વાયુસેનાને જે પરેશાની થઇ, તે પછી જ ભારતે નક્કી કરી લીધું હતું કે તે પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ જાતે બનાવશે. ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોએ કરી બતાવ્યું છે. ભારત હવે દુનિયાના તે દેશોમાં શામેલ થઇ ચૂક્યું છે જેમની પોતાની પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ છે.
NavIC ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ છે.
કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન GPSને લઇને જે વિવાદ સામે આવ્યો હતો, તેણે ભારતને એનું NavIC આપી દીધું. આ ભારતની પહેલી સ્વદેશી સેટેલાઇટ આધારિત નેવિગેશન સિસ્ટમ છે, જેને ઇસરોએ વિકસિત કરી છે, જેથી ભારતને કોઇ વિદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ પર નિર્ભર ન રહેવું પડે. પહેલા આને IRNSS એટલે કે ઇન્ડિયન રિજનલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ નામ આપવામાં આવ્યું હતું, પછીથી એનું નામ નેવિગેશન વિથ ઇન્ડિયન કોન્સ્ટેલેશન NavIC રાખવામાં આવ્યું.
કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારત અમેરિકી ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ GPS પર નિર્ભર હતું. આ યુદ્ધ દરમિયાન વાયુસેનાએ ઓપરેશન સફેદ સાગર ચલાવ્યું હતું. હાલમાં જ નેટફ્લિક્સ પર આ વેબ સિરીઝ રિલીઝ થઇ છે. આમાં એક સીનમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે ભારતીય વાયુસેનાને GPSની ખોટી જાણકારીના કારણે ઓપરેશનમાં પરેશાની આવી રહી હતી. જોકે પછીથી આને ટેકનિકલ ખામી માનવામાં આવી. અમેરિકાએ જાણીજોઇને એવું કર્યું હતું કે આ ટેકનિકલ ખામી હતી, એનો જવાબ આજે સુધી નથી મળ્યો, પરંતુ તે પછી જ ભારતે નક્કી કરી લીધું હતું કે તે પોતાની સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ જરૂર બનાવશે. NavIC એનું જ પરિણામ છે.
આખરે શું છે NavIC
NavIC ભારતની પહેલી સ્વદેશી સેટેલાઇટ આધારિત નેવિગેશન સિસ્ટમ છે. આને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે કે આ ભારત અને એની સીમાઓથી લગભગ 1500 કિલોમીટર સુધીના વિસ્તારમાં સચોટ લોકેશન અને સમય સંબંધી જાણકારી ઉપલબ્ધ કરાવી શકે. આ બિલકુલ એમ જ છે, દુનિયામાં અમેરિકાનું GPS, રશિયાનું GLONASS, યુરોપનું Galileo અને ચીનનું BeiDou છે. NavIC પછી ભારતને કોઇ બીજા વિદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમની મદદ નથી લેવી પડતી.
કેવી રીતે કામ કરે છે NavIC
ફોનમાં જ્યારે તમે ગૂગલ મેપ્સ ઓન કરો છો, તો કદાચ એ માનતા હશો કે આ અમેરિકી ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમથી ચાલી રહ્યું છે, પણ અસલમાં એવું હોઇ શકે છે કે આ NavICથી ચાલી રહ્યું હોય. જો ફોન આ નેવિગેશન સિસ્ટમને સપોર્ટ કરે છે તો આ ઓટોમેટિક કામ કરશે. આના માટે અલગથી કોઇ મોડ ઓન નથી કરવાનો હોતો. બસ ફોનનો ચિપસેટ અને હાર્ડવેર આ સિસ્ટમને સપોર્ટ કરવા વાળા હોવા જોઇએ. તાજેતરના વર્ષોમાં NavICની ચર્ચા એટલે વધી છે કારણ કે ભારત ઇચ્છે છે કે વધુમાં વધુ મોબાઇલ ફોન અને નેવિગેશન ડિવાઇસ આનો ઉપયોગ કરે.
GPS અને NavICમાં શું તફાવત છે?
GPSનું ફુલ ફોર્મ ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ છે, જે પૂરી દુનિયાને કવર કરે છે. ત્યાં જ ભારતની સ્વદેશી સિસ્ટમ NavIC એક રિજનલ સિસ્ટમ છે જે ભારત અને આસપાસના વિસ્તાર માટે બનાવવામાં આવી છે. એટલે જ ભારતીય વિસ્તારમાં NavIC બહેતર સચોટતા આપી શકે છે, કારણ કે એના સેટેલાઇટ ભારતના હિસાબે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. આ જ કારણ છે કે માછીમારો, આપદા પ્રબંધન, રેલવે ટ્રેકિંગ અને રક્ષા ક્ષેત્રમાં આને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
જોકે ભારતના આમ મોબાઇલ યુઝરને બંને વચ્ચે મોટો તફાવત અનુભવાતો નથી, કારણ કે હવે સ્માર્ટફોન્સમાં એક સાથે ઘણા નેવિગેશન સિસ્ટમ ઉપયોગ થાય છે. આમને GNSS ગ્લોબલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે.
કયા મોબાઇલ ફોનમાં મળે છે NavIC
હવે જે સ્માર્ટફોન આવી રહ્યા છે, તે તમામ NavICને સપોર્ટ આપવાનું શરૂ કરી ચૂક્યા છે. ભારતીય ચિપસેટ પર આધારિત તમામ ડિવાઇસો પહેલાથી જ આની સુવિધા આપી રહી હતી. હવે એપલ પણ પોતાની પ્રો સિરીઝમાં NavICને સપોર્ટ કરી રહી છે. કોઇ ફોન આને સપોર્ટ કરી રહ્યો છે કે નહીં એ ખબર કરવા માટે GPS ટેસ્ટ એપને પ્લે સ્ટોર પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે.
ક્યારથી કરી રહ્યું છે કામ
NavICનો પહેલો સેટેલાઇટ 1 જુલાઇ 2013ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે આને રાષ્ટ્રને સમર્પિત 2016માં ત્યારે કરવામાં આવ્યું જ્યારે ભારતે NavICથી જોડાયેલો સાતમો સેટેલાઇટ છોડ્યો. 2018થી આણે રિજનલ નેવિગેશન સર્વિસ આપવાની શરૂ કરી દીધી હતી. પછીથી આને મજબૂત કરવા માટે NVS સેટેલાઇટ પણ લોન્ચ કરવામાં આવી. આ સિસ્ટમને સતત મજબૂત કરવા માટે ઇસરો લાગેલું છે અને મોબાઇલ કંપનીઓને પણ NavIC સપોર્ટ સિસ્ટમ સાથે ડિવાઇસ લોન્ચ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યું છે.
