Satellite Traffic: જો તમે આકાશ તરફ જોઈ રહ્યા છો, તો એવી શક્યતા વધુ છે કે તમે ફક્ત તારાઓ જ નહીં, પણ ઉપગ્રહો પણ જોઈ રહ્યા છો. હજારો ઉપગ્રહો પૃથ્વીની આસપાસ ફરતા હોય છે જેથી તમને ઇન્ટરનેટ અને ફોનથી લઈને ટેલિવિઝનની સુવિધા મળે. મે 2025 સુધીમાં, 11,700 થી વધુ ઉપગ્રહો પૃથ્વીની આસપાસ નીચા ભ્રમણકક્ષામાં ફરતા હોય છે. જોકે, હવે ઉપગ્રહોની વધતી સંખ્યાએ વૈજ્ઞાનિકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. ફક્ત 2024 માં 2,800 ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવામાં આવ્યા હતા. જો આપણે તેમની સંખ્યા જોઈએ તો, દર 34 કલાકે એક ઉપગ્રહ લોન્ચ કરવામાં આવ્યો છે. અવકાશમાં ઉપગ્રહોની વધતી ભીડને કારણે અવકાશ કાટમાળ અને ઉપગ્રહ અથડામણનું જોખમ પણ વધ્યું છે, જેના વિશે વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકો લોકોને ચેતવણી આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ઉપગ્રહ દોડમાં ખાનગી કંપનીઓ આગળ
નોંધનીય છે કે વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલી આ ઉપગ્રહ દોડમાં સરકારી કંપનીઓ નહીં, પરંતુ ખાનગી કંપનીઓ આગળ છે. અમેરિકન ઉદ્યોગપતિ એલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સ ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવામાં સૌથી આગળ છે. એલોન મસ્ક તેમના મહત્વાકાંક્ષી ઇન્ટરનેટ પ્રોગ્રામ સ્ટારલિંક માટે 7,400 થી વધુ ઉપગ્રહો લોન્ચ કરી ચૂક્યા છે. આ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરતા તમામ ઉપગ્રહોના 60 ટકા છે. એટલે કે, અવકાશમાં પરિક્રમા કરતા 100 ઉપગ્રહોમાંથી, 60 ઉપગ્રહો ફક્ત સ્પેસએક્સનાં છે.
અન્ય કંપનીઓ અવકાશ દોડમાં કૂદી પડી
એલોન મસ્કનું સેપ્સેએક્સ અવકાશમાં ઉપગ્રહો મોકલવાની દોડમાં એકમાત્ર નથી, પરંતુ હવે અમેરિકાનું એમેઝોન અને યુકે સ્થિત વન વેબ પણ આ દોડમાં જોડાઈ ગયા છે. તે જ સમયે, ઘણી ચીની કંપનીઓ પણ ઝડપથી વિકસતી ઉપગ્રહ બ્રોડબેન્ડ સેવામાં કૂદી પડી રહી છે. ઉપગ્રહ ઇન્ટરનેટ લાવવાનો હેતુ પૃથ્વીના દૂરના વિસ્તારોમાં ઉપગ્રહોની મદદથી લોકોને ઇન્ટરનેટ પ્રદાન કરવાનો છે જ્યાં ફાઇબર ઇન્ટરનેટની ઍક્સેસ નથી. આજે ટેલિકોમ્યુનિકેશન, જીપીએસ અને નેવિગેશન સહિત અનેક પ્રકારની સેવાઓ સંપૂર્ણપણે ઉપગ્રહો પર નિર્ભર છે. જો કે, અવકાશમાં ઉપગ્રહોની વધતી સંખ્યા નવા પડકારો ઉભા કરી રહી છે.
નીચી-પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષા સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત
જો આપણે ઉપગ્રહોની સંખ્યા વિશે વાત કરીએ, તો સૌથી વધુ ઉપગ્રહો પૃથ્વીના વાતાવરણીય સપાટીથી 2,000 કિલોમીટર ઉપર સ્થિત પૃથ્વીના નીચી-પૃથ્વી ભ્રમણકક્ષા (LEO) માં ભ્રમણ કરી રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આ ભ્રમણકક્ષાની “વહન ક્ષમતા” ઝડપથી ભરાઈ રહી છે. જો આને રોકવામાં નહીં આવે, તો આ ભ્રમણકક્ષામાં ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવાનું મુશ્કેલ બનશે, અને ઉપગ્રહો એકબીજા સાથે અથડાવવાનું જોખમ પણ વધશે. અને જો આવું થશે, તો પૃથ્વી પર ઘણી ઇન્ટરનેટ-આધારિત સેવાઓ બંધ થઈ શકે છે.
2050 પહેલા મર્યાદા ભરાઈ જશે
હાર્વર્ડ-સ્મિથસોનિયન સેન્ટર ફોર એસ્ટ્રોફિઝિક્સના ખગોળશાસ્ત્રી જોનાથન મેકડોવેલના મતે, અવકાશમાં કાર્યરત અને નિષ્ક્રિય ઉપગ્રહોની કુલ સંખ્યા લગભગ 14,900 સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેમનું માનવું છે કે ઉપગ્રહ અવકાશમાં વ્યાપારી કંપનીઓની સંખ્યા વધવાની સાથે ઉપગ્રહોની સંખ્યા પણ વધશે. માહિતી અનુસાર, ૧,૦૦,૦૦૦ ઉપગ્રહો સરળતાથી નીચા પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં રહી શકે છે, પરંતુ એવો અંદાજ છે કે આ મર્યાદા ૨૦૫૦ પહેલા પૂર્ણ થઈ જશે.
