Three pin plug importance: આપણા ઘરોમાં વપરાતા પ્લગ બે કે ત્રણ પિનના હોય છે. પરંતુ ઘણી વાર ઉપરની મોટી પિન તૂટી જાય છે અથવા આપણે થ્રી-પિનની જગ્યાએ ટૂ-પિન વાળો પ્લગ લગાવીએ છીએ, તો પણ પ્લગ સાચો પાવર આપે છે. એવામાં સવાલ ઉઠે છે કે જ્યારે બે પિનથી પણ પ્લગ કામ કરે છે તો તેમાં ત્રીજી પિનની જરૂર જ કેમ છે? આજે આપણે જાણીશું કે ત્રીજી પિન કેમ લગાવવામાં આવે છે. તેના ફાયદા શું છે અને જો તે ન હોય તો શું નુકસાન થઈ શકે છે. સાથે જ, એ પણ સમજીશું કે કેટલાક પ્લગમાં માત્ર બે પિન કેમ હોય છે? 90 ટકા લોકો આનો જવાબ જાણતા નહીં હોય.
ત્રીજી પિન શું છે?
પ્લગમાં જે ત્રણ પિન હોય છે, તેમાં બે પિન વીજળી માટે હોય છે, એક લાઈવ અને એક ન્યુટ્રલ. ત્રીજી પિનને અર્થ (Earth) અથવા ગ્રાઉન્ડ પિન કહેવામાં આવે છે. આ પિન વીજળી લીક થવા પર તેને જમીનમાં મોકલી દે છે. આ પિન સામાન્ય રીતે લાંબી અને જાડી હોય છે જેથી પ્લગ લગાવતી વખતે સૌથી પહેલા તે કનેક્ટ થાય. આનાથી જો કોઈ સમસ્યા હોય તો વીજળી સીધી જમીનમાં જતી રહે છે અને આપણને ઝટકો લાગતો નથી.
ત્રીજી પિન કેમ જરૂરી છે?
ત્રીજી પિનનું કામ સુરક્ષા આપવાનું છે. જો કોઈ ઈલેક્ટ્રોનિક ડિવાઈસમાં શોર્ટ સર્કિટ થઈ જાય અથવા વીજળી લીક થઈ રહી હોય, તો આ પિન તે વીજળીને સુરક્ષિત રસ્તાથી જમીનમાં પહોંચાડી દે છે. આનાથી માણસને ઝટકો લાગવાનું જોખમ ઓછું થઈ જાય છે. ખાસ કરીને મેટલ (ધાતુ) થી બનેલા ઉપકરણોમાં આ ખૂબ જ કામ આવે છે, જેમ કે ફ્રિજ અથવા વોશિંગ મશીન. આ પિન વગર, વીજળી શરીરમાંથી પસાર થઈ શકે છે, જે જીવલેણ હોઈ શકે છે.
ત્રીજી પિન ન હોવાના નુકસાન
જો પ્લગમાં ત્રીજી પિન ન હોય તો જોખમ વધી જાય છે. વીજળી લીક થવા પર તે ઉપકરણની બોડીમાં આવી શકે છે અને અડકવા પર ઝટકો લાગી શકે છે. આ ઝટકો હળવો નહીં પણ જીવલેણ હોઈ શકે છે. જૂના ઘરોમાં જ્યાં બે પિન વાળા સોકેટ છે, ત્યાં આગ લાગવાની અથવા ઉપકરણ ખરાબ થવાની ફરિયાદો વધારે આવે છે. ગ્રાઉન્ડિંગ વગર, વીજળીનો પ્રવાહ સાચો હોતો નથી જેનાથી સામાન જલ્દી ખરાબ થઈ જાય છે.
કેટલાક પ્લગ બે પિન વાળા કેમ હોય છે?
કેટલાક પ્લગમાં માત્ર બે પિન હોય છે કારણ કે તે એવા ઉપકરણો માટે બનેલા હોય છે જેમાં ડબલ ઇન્સ્યુલેશન હોય છે. આ ઉપકરણો ‘ક્લાસ II’ કહેવાય છે, જેમ કે મોબાઈલ ચાર્જર અથવા નાના લેમ્પ. આમાં વધારાની સુરક્ષાનું પડ હોય છે જેનાથી વીજળી લીક થવાનું જોખમ ઓછું હોય છે. તેથી તેમને ગ્રાઉન્ડ પિનની જરૂર પડતી નથી. જૂના સમયમાં અથવા ઓછા પાવર વાળા સામાનમાં બે પિન વાળા પ્લગ સામાન્ય હતા. પરંતુ હવે મોટાભાગના નવા ઉપકરણો ત્રણ પિન વાળા આવે છે જેથી સુરક્ષા વધારે હોય.
