તાજેતરમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં EVM મશીનોની વિશ્વસનીયતા અંગે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી.અરજીઓમાં ઈવીએમના બદલે બેલેટ પેપરથી મતદાન કરાવવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે EVM અને વોટર વેરિફાયેબલ પેપર ઓડીબલ ટ્રેલ એટલે કે VVPATની 100 ટકા મેચિંગની માંગ કરતી તમામ અરજીઓને ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે ઈવીએમનો સોર્સ કોડ જાહેર ન કરવો જોઈએ, કારણ કે દુરુપયોગની શક્યતા છે.
વેલ ત્યારે હાલમાં ભારતમાં લોકશાહીની ચૂંટણીઓ તબક્કાવાર આગળ વઘી રહી છે.અને 4 જૂને પરિણામો પણ જાહેર થઈ જશે.તેવામાં ફરી એ જ સવાલ થાય છે કે,અગર ઈવીએમ મશીન ન હોય તો કદાચ આટલી ઝડપથી અને આટલી આસાનીથી આ ચૂંટણીઓ સંપન્ન ન થઇ શકે.કેમ કે, ભારત દુનિયામાં અત્યારે આબાદી મામલે એક નમ્બર પર છે.ત્યારે સ્વાભાવિકપણે જ આટલી વસ્તી સાથે ચૂંટણીઓ યોજવી આસાન ન હોય.ત્યારે આ અંગે એટલે કે, અન્ય દેશોમાં ચૂંટણીઓ કે જ્યાં બેલેટ પેપરથી યોજાય છે ત્યાં શું સ્થિતિ હોય છે. તે જાણીયે તો,અમેરિકાને આઝાદી મળ્યાને 235 વર્ષ થઈ ગયા છે અને આજે તે વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી લોકશાહી માનવામાં આવે છે. તે જ સમયે, બ્રિટને એક સમયે સમગ્ર વિશ્વ પર શાસન કર્યું હતું અને આજે તે એક લોકશાહી અને વિકસિત દેશ પણ છે. આજે પણ આ દેશોમાં જૂની પદ્ધતિથી ચૂંટણી યોજાય છે. આજે પણ આ દેશોમાં ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગની કોઈ સિસ્ટમ નથી બની. આ દેશો ટેકનિકલી રીતે એટલા શક્તિશાળી અને સક્ષમ છે, છતાં તેઓ ભારત જેવી હિંમત એકત્ર કરી શક્યા નથી. આજે, ભારત જેવા વિશાળ દેશમાં, ચૂંટણી સંપૂર્ણ રીતે ઈલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
અમેરિકા અને ઈંગ્લેન્ડમાં બેલેટ પેપર દ્વારા મતદાન થાય છે
અમેરિકા અને ઈંગ્લેન્ડમાં બેલેટ પેપર દ્વારા મતદાન કરવાનો ટ્રેન્ડ છે. ત્યાંના નાગરિકોને શંકા છે કે ઈવીએમ હેક થઈ શકે છે. પોસ્ટલ બેલેટ સિવાય અમેરિકામાં ઈ-વોટિંગની સિસ્ટમ છે જે ઈ-મેલ અથવા ફેક્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તકનીકી રીતે મતદારને મતપત્ર મોકલવામાં આવે છે. તે તેને ભરે છે અને ઈ-મેલ અથવા ફેક્સ દ્વારા પરત કરે છે. આમાં, તે બેલેટ પેપર પર તેની પસંદગીના ઉમેદવારને ચિહ્નિત કરે છે અને તેનો ડિજિટલ ફોટો ઈ-મેલ અથવા ફેક્સ દ્વારા મોકલે છે.
દુનિયાના આ દેશોમાં ઈવીએમનો ઉપયોગ થાય છે
ઈવીએમને લઈને વિશ્વ ઘણા ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે. યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકામાં ઈવીએમ દ્વારા મતદાન થતું નથી, જ્યારે દક્ષિણ અમેરિકા અને એશિયામાં ઈવીએમ દ્વારા ચૂંટણી કરાવવાનો વિશ્વાસ વધ્યો છે. વિશ્વમાં અંદાજિત 31 દેશો એવા છે કે જ્યાં EVM નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અથવા EVM નો ઉપયોગ કરીને ચૂંટણી કરાવવા માટે અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવે છે. માત્ર 4 દેશો એવા છે જ્યાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઈવીએમનો ઉપયોગ થાય છે. 11 દેશો એવા છે જ્યાં ઈવીએમનો ઉપયોગ અમુક ભાગોમાં જ થાય છે. ઈવીએમનો ઉપયોગ 5 દેશોમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે થઈ રહ્યો છે. તે 3 દેશોમાં પ્રતિબંધિત છે. એવા 11 દેશો છે જ્યાં EVMનો ઉપયોગ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે થતો હતો, તેમણે તેનો ઉપયોગ બંધ કરી દીધો છે.
વિશ્વના મોટા લોકતાંત્રિક અને વિકસિત દેશોમાં ઈવીએમ પર ભરોસો નથી.
સુરક્ષા, સચોટતા, વિશ્વસનીયતા અને અધિકૃતતા વિશે ગંભીર શંકાઓને કારણે, EVM વિશ્વના ઘણા વિકસિત અને લોકશાહી દેશોમાં વિશ્વાસ જીતવામાં સક્ષમ નથી. અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, નોર્વે અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં ઈવીએમ પર કાં તો સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે અથવા તો તેનો ઉપયોગ મર્યાદિત છે. ઓક્ટોબર 2006માં નેધરલેન્ડ અને 2009માં આયર્લેન્ડ અને ઈટાલીએ ઈવીએમના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. 2009માં જ જર્મનીની સુપ્રીમ કોર્ટે ઈવીએમનો ઉપયોગ કરીને ચૂંટણી યોજવાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી. કોર્ટનું માનવું હતું કે ચૂંટણીમાં પારદર્શિતા એ લોકોનો બંધારણીય અધિકાર છે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઈવીએમનો ઉપયોગ માત્ર 4 દેશોમાં થાય છે.
ભારત, ભૂતાન, બ્રાઝિલ અને વેનેઝુએલા જેવા દેશોમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઈવીએમનો ઉપયોગ થાય છે. આ સિવાય તેનો ઉપયોગ બેલ્જિયમ, એસ્ટોનિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, જોર્ડન, માલદીવ, નામીબિયા, ઈજીપ્ત, નેપાળમાં થાય છે. ઈવીએમનો ઉપયોગ બ્રાઝિલમાં 1995થી અને ભૂટાનમાં 2017થી શરૂ થયો હતો. તે જ સમયે, તે વેનેઝુએલામાં 2004 થી શરૂ થયું હતું.
આ દેશોના કેટલાક ભાગોમાં ઈવીએમનો ઉપયોગ
અમેરિકા, ફ્રાન્સ, અમેરિકા, કેનેડા, મેક્સિકો, પેરુ, આર્જેન્ટિના અને જાપાન જેવા દેશોમાં ઈવીએમનો મર્યાદિત ઉપયોગ છે, તે પણ અમુક ભાગોમાં જ. તે જ સમયે, રશિયા, મંગોલિયા, બાંગ્લાદેશ, ઇન્ડોનેશિયા અને એક્વાડોર જેવા દેશોમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે EVMનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઇવીએમનો ઉપયોગ અગાઉ જાપાનમાં થતો હતો, પરંતુ 2018થી તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
