Ayushman Bharat Rules 2026: ભારત સરકારની આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના આર્થિક રીતે નબળા પરિવારો માટે મોટી રાહત માનવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને દર વર્ષે 5 લાખ રૂપિયા સુધીનો મફત ઈલાજ મળે છે. ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ ગંભીર બીમારીમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડે, ત્યારે ઈલાજનો પૂરો ખર્ચ સરકાર ઉઠાવે છે. જોકે, આયુષ્માન કાર્ડ બની જવાનો અર્થ એ નથી કે દરેક પ્રકારનો ઈલાજ મફત થઈ જશે. આ યોજના મુખ્યત્વે હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈને કરાવવામાં આવતા ઈલાજ પર લાગુ થાય છે. ઘણી એવી સેવાઓ છે જે આ સ્કીમના દાયરામાં નથી આવતી. તેથી હોસ્પિટલ જતાં પહેલાં એ જાણી લેવું જરૂરી છે કે કયો ખર્ચ આ યોજના હેઠળ કવર થશે અને કયો નહીં.
OPD અને સામાન્ય તપાસ
જો કોઈ દર્દી માત્ર ડોક્ટરને બતાવવા જાય છે અને હોસ્પિટલમાં દાખલ થતો નથી, તો તેને OPD ઈલાજ માનવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં દવા અને સામાન્ય તપાસનો ખર્ચ આયુષ્માન યોજના હેઠળ કવર થતો નથી. આ માટે દર્દીએ પોતાની જેબમાંથી જ ખર્ચ કરવો પડે છે. આ ઉપરાંત, જો તમે હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર માત્ર ટેસ્ટ કરાવો છો, તો તેનું પેમેન્ટ પણ જાતે કરવું પડી શકે છે. જોકે, ડોક્ટરની સલાહ પર દાખલ થઈને ઈલાજ કરાવો તો તે સ્થિતિમાં ટેસ્ટનો ખર્ચ કવર થઈ શકે છે.
વિટામિન અને સપ્લીમેન્ટ્સ
સામાન્ય નબળાઈ કે થાક માટે લેવામાં આવતી વિટામિન ટોનિક અને સપ્લીમેન્ટ્સનો ખર્ચ પણ આ યોજનામાં સામેલ હોતો નથી. આ યોજનામાં માત્ર ગંભીર બીમારીના ઈલાજ દરમિયાન ડોક્ટર દ્વારા જરૂરી જણાવવામાં આવેલા સપ્લીમેન્ટ્સ પર જ ઈલાજનો ખર્ચ કવર થઈ શકે છે.
દાંતનો સામાન્ય ઈલાજ
કેવિટી ભરાવવી, દાંતની સફાઈ કે રૂટીન ડેન્ટલ ચેકઅપ જેવા સામાન્ય ઈલાજ પણ આયુષ્માન કાર્ડ યોજના હેઠળ કવર થતા નથી. પરંતુ અકસ્માત, ટ્યુમર, સિસ્ટ કે જડબામાં ગંભીર ઈજાની સ્થિતિમાં કરવામાં આવતો ઈલાજ આ યોજનામાં સામેલ કરવામાં આવી શકે છે.
પ્રજનન તકનીક (IVF)
ઘણા લોકો માતા-પિતા બનવા માટે IVF નો સહારો લે છે. જો તમે એવું માનતા હોવ કે IVF અને બીજી પ્રજનન ટેકનોલોજીનો ખર્ચ પણ આયુષ્માન યોજના હેઠળ કવર થઈ જશે, તો એવું નથી. આ યોજના હેઠળ પરિવાર વધારવા સંબંધિત ઈલાજ મફત ઉપલબ્ધ નથી.
કોસ્મેટિક સર્જરી અને અન્ય સેવાઓ
કોસ્મેટિક સર્જરી, ટેટૂ હટાવવાનું લેસર ટ્રીટમેન્ટ, વજન ઘટાડવાની સર્જરી, નેક લિફ્ટ, નાકની સર્જરી, વેક્સિનેશન કે ઈમ્યુનાઈઝેશન જેવા ઈલાજ પણ આ યોજનાના દાયરામાં આવતા નથી. વળી, માત્ર મેડિકલ મશીનો પર નિર્ભર જીવન અને 2 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના ખતના (Circumcision) જેવા ઈલાજ પણ આ યોજનામાં કવર થતા નથી.
કોણ આ યોજના માટે પાત્ર નથી?
આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માત્ર આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ માટે બનાવવામાં આવી છે. સરકારી કર્મચારીઓ, ટેક્સ ભરનારા લોકો, ESIC નો લાભ લેનારા અને સંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ જેમની સેલરીમાંથી PF કપાય છે, તેઓ પણ આ યોજના માટે પાત્ર હોતા નથી.
