Indian Railway Night Rules: ભારતીય રેલવે દેશની સૌથી મોટી પરિવહન સેવાઓમાંની એક છે. દરરોજ હજારો-લાખો મુસાફરો આનાથી મુસાફરી કરે છે. વળી લાંબા અંતરની મુસાફરીમાં રાતનો સમય ખૂબ જ જરૂરી માનવામાં આવે છે. કારણ કે મોટાભાગના મુસાફરો આ દરમિયાન આરામ કરવા માંગે છે. આ ઉપરાંત મુસાફરોની સુવિધા, સુરક્ષા અને આરામને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય રેલવેએ રાત્રે ૧૦ વાગ્યા પછી કેટલાક ખાસ નિયમો લાગુ કરી રાખ્યા છે. આ નિયમોનો મકસદ એ છે કે દરેક મુસાફરને શાંત અને સુરક્ષિત માહોલ મળે. એવામાં જો તમે પણ રાત્રે ટ્રેનથી મુસાફરી કરવાના હોવ તો આ નિયમોની જાણકારી હોવી જરૂરી છે. જેથી મુસાફરી દરમિયાન કોઈ પણ પ્રકારની પરેશાનીનો સામનો ન કરવો પડે. એવામાં ચાલો હવે તમને જણાવીએ કે રાત થતા જ ભારતીય રેલવેમાં કયા નિયમો લાગુ થઈ જાય છે અને મુસાફરી પર નીકળતા પહેલા તમારે કયા નિયમો જાણવા જરૂરી છે.
રેલવેના નિયમો અનુસાર રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધી સૂઈ રહેલા મુસાફરોને ટિકિટ બતાવવા માટે પરેશાન કરી શકાતા નથી. આ નિયમ સ્લીપર અને એસી બંને કોચ પર લાગુ થાય છે.
જોકે જે મુસાફરો રાત્રે ૧૦ વાગ્યા પછી ટ્રેનમાં ચઢે છે, તેમની પાસેથી ટિકિટની તપાસ કરી શકાય છે. જો કોઈ અધિકારી વગર કારણે વારંવાર પરેશાન કરે છે તો હેલ્પલાઈન નંબર ૧૩૯ પર ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
આ ઉપરાંત રાતના સમયે ટ્રેનમાં શાંતિ જાળવી રાખવી પણ જરૂરી હોય છે. જોરથી અવાજમાં વાતચીત કરવી, મોબાઈલ પર લાઉડસ્પીકર ચલાવવું કે હેડફોન વગર ગીતો સાંભળવા નિયમો વિરુદ્ધ માનવામાં આવે છે.
જો કોઈ મુસાફરને કારણે બીજાને પરેશાની થાય છે તો તેની સામે પણ કાર્યવાહી કરી શકાય છે. રેલવે એક્ટ ૧૯૮૯ ની કલમ ૧૪૫ હેઠળ શાંતિ ભંગ કરવા પર ૫૦૦ થી ૧૦૦૦ રૂપિયા સુધીનો દંડ ફટકારી શકાય છે.
રાત્રે ૧૦ વાગ્યા પછી કોચની મુખ્ય લાઈટ બંધ કરી દેવામાં આવે છે અને માત્ર નાઈટ લાઈટ ચાલુ રહે છે, જેથી મુસાફરો આરામથી સૂઈ શકે. એવામાં ગ્રુપમાં મુસાફરી કરી રહેલા લોકો ઊંચા અવાજમાં વાતચીત કરી શકતા નથી.
આ ઉપરાંત કેટલીક ટ્રેનોમાં મોડી રાત્રે જમવાની સેવા બંધ કરી દેવામાં આવે છે. જરૂરિયાત હોય ત્યારે મુસાફરો પહેલેથી જમવાનું બુક કરાવી શકે છે. વળી રાત્રે સફાઈ કર્મચારીઓની અવરજવર પણ મર્યાદિત કરી દેવામાં આવે છે, જેથી મુસાફરોને ઊંઘમાં તકલીફ ન પડે.
ઘણી ટ્રેનોમાં સુરક્ષા કારણોસર રાત્રે ૧૧ વાગ્યાથી સવારે ૫ વાગ્યા સુધી ચાર્જિંગ પોઈન્ટ પણ બંધ રહે છે, જેથી શોર્ટ સર્કિટ જેવી ઘટનાઓથી બચી શકાય.
વળી સ્લીપર કોચમાં રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધી જ મિડલ બર્થ વાળો મુસાફર પોતાની સીટ ખોલી શકે છે. આ દરમિયાન લોઅર બર્થ પર બેઠેલા મુસાફરો તેને રોકી શકતા નથી. પરંતુ સવારે ૬ વાગ્યા પછી મિડલ બર્થને પાછી બંધ કરવાની હોય છે, જેથી નીચે બેઠેલા મુસાફરોને સુવિધા મળી શકે.
