Banking Fraud Safety Tips: દેશની પ્રાઈવેટ સેક્ટરની આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંકમાં ૯૫૦ કરોડ રૂપિયાની છેતરપિંડીનો મામલો સામે આવ્યો છે. આ છેતરપિંડીનો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ બેંકિંગ સિસ્ટમ અને ગ્રાહકોની સુરક્ષાને લઈને સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે. આ મામલો ચંદીગઢ શાખા સાથે જોડાયેલો છે, જ્યાં હરિયાણા સરકારના કેટલાક ખાતાઓમાં કથિત ગેરરીતિઓ જોવા મળી છે. આ ખુલાસા બાદ બેંકના શેરમાં આશરે ૨૦ ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને રોકાણકારોને પણ મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.
જોકે, સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મામલો કોઈ એક બેંક પૂરતો મર્યાદિત છે અને દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમ માટે કોઈ સિસ્ટમેટિક જોખમ નથી. આરબીઆઈએ કહ્યું કે તેઓ સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. એવામાં ચાલો તમને જણાવીએ કે ક્યાંક બેંક કર્મચારીઓ તમારા પૈસાનો પણ ઉપયોગ તો નથી કરી રહ્યા અને આ ગરબડને તમે કેવી રીતે પકડી શકો છો.
કેવી રીતે સામે આવ્યો મામલો?
જાણકારી અનુસાર, હરિયાણા સરકારના એક વિભાગે પોતાનું ખાતું બંધ કરીને બાકીની રકમ બીજી બેંકમાં ટ્રાન્સફર કરવા વિનંતી કરી હતી. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન બેંક રેકોર્ડ અને સરકારી રેકોર્ડના બેલેન્સમાં તફાવત સામે આવ્યો. પ્રાથમિક તપાસમાં સંકેત મળ્યા છે કે શાખાના કેટલાક કર્મચારીઓ અને બહારના પક્ષોની મિલીભગતથી બનાવટી વ્યવહારો કરવામાં આવ્યા હતા. બેંકે નિયામકોને જાણ કરવાની સાથે પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે અને ચાર અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કર્યા છે. સાથે જ ફોરેન્સિક ઓડિટ માટે સ્વતંત્ર એજન્સી પણ નિયુક્ત કરવામાં આવી છે. આ ફ્રોડ અંગે બેંકનું કહેવું છે કે આ ગરબડ માત્ર કેટલાક સરકારી ખાતાઓ પૂરતી મર્યાદિત છે, સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર તેની અસર નથી.
જો બેંક કર્મચારી જ છેતરપિંડી કરે તો શું થાય?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘણા કિસ્સાઓમાં સામે આવ્યું છે કે બ્રાન્ચ મેનેજર કે અન્ય કર્મચારીએ ગ્રાહકોના પૈસાનો ખોટો ઉપયોગ કર્યો હોય. સુપ્રીમ કોર્ટે એપ્રિલ ૨૦૨૪ ના એક ચુકાદામાં સ્વીકાર્યું છે કે જો કર્મચારીએ પોતાની ડ્યુટી દરમિયાન છેતરપિંડી કરી હોય તો તેની જવાબદારી બેંકની પણ બને છે. એટલે કે ગ્રાહક બેંક વિરુદ્ધ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરી શકે છે.
ગરબડ પકડવા માટે શું કરવું?
બેંક ફ્રોડના કિસ્સાઓ વચ્ચે જો તમારા ખાતામાં કોઈ ગરબડ હોય તો તેને ઓળખવા માટે આટલું ખાસ કરો:
સ્ટેટમેન્ટ તપાસો: તમારા ખાતાનું સ્ટેટમેન્ટ નિયમિત રીતે તપાસતા રહો.
એલર્ટ એક્ટિવ રાખો: દરેક ટ્રાન્ઝેક્શન માટે એસએમએસ (SMS) અને ઈમેલ એલર્ટ એક્ટિવ રાખો.
લેખિત ફરિયાદ: કોઈ પણ શંકાસ્પદ એન્ટ્રી જણાય તો તરત જ બેંકને લેખિતમાં જાણ કરો.
રેકોર્ડ સાચવો: બેંક કર્મચારી સાથે થયેલી દરેક મહત્વની વાતચીતનો રેકોર્ડ રાખો.
પુરાવા માટે ઈમેલ: બને ત્યાં સુધી બેંક સાથે ઈમેલ દ્વારા વાતચીત કરો જેથી તમારી પાસે લેખિત પુરાવા રહે.
સુરક્ષાના નિયમો: કોઈ પણ અજાણી લિંક, કોલ કે મેસેજ પર બેંકિંગ વિગતો શેર ન કરો અને પાસવર્ડ કે ઓટીપી (OTP) કોઈને ન આપો.
