Child Aadhaar Biometric Update: ઘણીવાર બાળકોના આધાર કાર્ડને લઈને વાલીઓ પરેશાન રહેતા હોય છે. પરંતુ હવે વાલીઓ માટે આધાર કાર્ડ સાથે જોડાયેલા એક મોટા રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. હકીકતમાં ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI) એ બાળકોના આધાર કાર્ડમાં થતા ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટને ૧ વર્ષ માટે સંપૂર્ણપણે મફત કરી દીધું છે. આ નિર્ણયથી ૫ થી ૧૭ વર્ષની વયના કરોડો બાળકોને સીધો ફાયદો મળશે. વળી ખાસ વાત એ છે કે ૫ અને ૧૫ વર્ષની ઉંમરે કરવામાં આવતું બાયોમેટ્રિક અપડેટ આધારને માન્ય રાખવા માટે જરૂરી હોય છે.
હકીકતમાં UIDAI ના નિયમો અનુસાર ૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના ફિંગરપ્રિન્ટ અને આઈરિસ સ્કેન લેવામાં આવતા નથી. તેથી જ્યારે બાળક ૫ વર્ષનું થાય છે, ત્યારે મેન્ડેટરી (ફરજિયાત) બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરવું જરૂરી હોય છે. તેવી જ રીતે ૧૫ વર્ષની ઉંમરે બીજું બાયોમેટ્રિક અપડેટ ફરજિયાત હોય છે, જેથી આધાર લાંબા સમય સુધી ઉપયોગી બની રહે.
UIDAI એ ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી બાળકોના બાયોમેટ્રિક અપડેટની ફી સંપૂર્ણપણે માફ કરી દીધી છે. પહેલા આ અપડેટ માટે ૧૨૫ રૂપિયા આપવા પડતા હતા. પરંતુ હવે નક્કી કરેલી અવધિમાં માતા-પિતા કોઈ પણ શુલ્ક વગર બાળકોના ફિંગરપ્રિન્ટ, આઈરિસ અને ફોટો અપડેટ કરાવી શકે છે.
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ નિર્ણયથી દેશભરમાં આશરે ૬ કરોડ બાળકોને ફાયદો મળશે. આધાર અપડેટ ન થવાને કારણે ઘણા બાળકો શાળામાં એડમિશન, સ્કોલરશિપ અને ડીબીટી (DBT) યોજનાઓથી વંચિત રહી જાય છે. વળી હવે ફ્રી અપડેટથી આ પરેશાની પણ ઓછી થશે.
આ ઉપરાંત જ્યારે બાળક ૫ વર્ષનું થાય છે, ત્યારે આધારમાં તેનો નવો ફોટો, ફિંગરપ્રિન્ટ અને આઈરિસ સ્કેન ઉમેરવામાં આવે છે. તેને પ્રથમ બાયોમેટ્રિક અપડેટ કહેવામાં આવે છે; જો આ અપડેટ ન કરાવવામાં આવે તો બ્લુ અથવા ‘બાલ આધાર’ અસ્થાયી માનવામાં આવે છે.
UIDAI ની ગાઈડલાઈન મુજબ ૧૫ વર્ષની ઉંમર સુધી બાળકોના બાયોમેટ્રિક સંપૂર્ણપણે વિકસિત થઈ જાય છે. તેથી આ ઉંમરે ફરીથી ફિંગરપ્રિન્ટ, આઈરિસ સ્કેન અને ફોટો અપડેટ કરવા જરૂરી હોય છે. આ અપડેટ ૧૫ થી ૧૭ વર્ષની વચ્ચે કરાવી શકાય છે અને અત્યારે તે સંપૂર્ણપણે મફત છે.
આ સિવાય UIDAI એ નોંધ્યું હતું કે વાલીઓ ભ્રમ, જાણકારીનો અભાવ અથવા અસુવિધાને કારણે બાળકોનું બાયોમેટ્રિક અપડેટ સમયસર કરાવતા નથી. આ કારણે ઘણા બાળકોને આધાર સાથે જોડાયેલી સેવાઓમાં મુશ્કેલી આવે છે.
વળી બાળકોનું બાયોમેટ્રિક અપડેટ નજીકના આધાર નોંધણી કેન્દ્ર અથવા આધાર સેવા કેન્દ્ર પર કરાવી શકાય છે. આ માટે બાળકોનો આધાર નંબર અથવા બાલ આધાર અને માતા-પિતાનું આધાર ઓળખ તરીકે આપવાનું હોય છે. વળી બાયોમેટ્રિક અપડેટ થયા પછી અપડેટની જાણકારી બે થી પાંચ દિવસમાં આધાર રેકોર્ડમાં દેખાવા લાગે છે.
