RBI Bank Locker Rule: શું તમે પણ તમારા ઘરેણાં અથવા અન્ય કિંમતી સામાન બેંક લોકરમાં રાખો છો, જો હા, તો એ જરૂરી છે કે તમે એ ફરીથી વિચારો કે જે ભાડું (rent) તમે લોકર માટે આપો છો, શું તે તમારી કિંમતી ચીજોની સુરક્ષા માટે પૂરતું છે કે નહીં. હકીકતમાં, તાજેતરમાં પશ્ચિમ દિલ્હીના કીર્તિ નગર વિસ્તારમાં આવેલી પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) ની શાખામાં મહિલાના લોકરમાંથી સોનું ચોરી થવાનો મામલો સામે આવ્યો. ત્યારથી જ Bank Locker માં રાખેલા ઘરેણાં અને અન્ય કિંમતી સામાન ચોરી થઈ જાય તો તેની જવાબદારી કોણ લેશે, તેને લઈને સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે કે તેની જવાબદારી કોની છે, લોકરમાં રાખેલી ચીજોની શું બેંક ગેરંટી લે છે? ચાલો તમને જણાવીએ RBI Bank Locker Rule શું કહે છે.
બેંક લોકર નિયમ શું છે?
હકીકતમાં, સોનાની કિંમતો સતત વધી રહી છે, તેથી લોકરનું ભાડું કોઈ પણ મોટી દુર્ઘટનામાં તમારા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે પૂરતું નહીં હોય, કારણ કે બેંકની જવાબદારી (liability) માત્ર વાર્ષિક ભાડાના 100 ગણા સુધી મર્યાદિત હોય છે.
બેંક લોકરમાં રાખેલા સોનાની સુરક્ષા માટે બેંકની કેટલી જવાબદારી છે?
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ સ્પષ્ટ નિયમ બનાવ્યો છે કે જો લોકરમાં રાખેલી ચીજોને આગ, ચોરી અથવા બેંક કર્મચારીઓની છેતરપિંડી જેવી ઘટનાથી નુકસાન થાય છે, તો બેંકની જવાબદારી માત્ર વાર્ષિક લોકર ભાડાના 100 ગણા સુધી જ હોય છે.
સરળ ભાષામાં સમજો, માની લો તમારું વાર્ષિક લોકર ભાડું 2,000 છે, તો બેંકે મહત્તમ 2,000 × 100 = 2,00,000 રૂપિયા આપ્યા, પરંતુ આજની તારીખમાં 2 લાખમાં તો 2 તોલા (≈16 ગ્રામ) સોનું પણ નથી આવતું. તેથી આ રકમ તમારા સોનાના નુકસાનની ભરપાઈ માટે પૂરતી નથી.
RBI ની ગાઈડલાઈન્સ જોઈએ તો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે કોઈ ગ્રાહકને નુકસાન થવાની સ્થિતિમાં હવે બેંક શરતોનો હવાલો આપીને ફરી શકશે નહીં, જેથી ગ્રાહકની પૂરી ભરપાઈ થઈ શકશે. RBI Rule મુજબ, બેંકોએ એ સુનિશ્ચિત કરવાનું હોય છે કે તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા લોકર એગ્રીમેન્ટમાં કોઈ અયોગ્ય શરત તો સામેલ નથી, જેનાથી ગ્રાહકોને નુકસાન થાય.
