Credit Card Interest Calculation: આજના સમયમાં ક્રેડિટ કાર્ડનો (Credit Card) ઉપયોગ ઘણો વધી ગયો છે. તેનો ઉપયોગ કરવો પણ ખૂબ સરળ છે- બસ એક સ્વાઇપ કર્યું અને પેમેન્ટ ડન. મોટાભાગના લોકો આ મજેદાર ફીચરનો ઉપયોગ કરતાં-કરતાં એ ભૂલી જાય છે કે પછીથી તેમણે આ પૈસા ચૂકવવાના પણ છે. આ સુવિધા પાછળ વ્યાજનું એક એવું ચક્રવ્યૂહ છુપાયેલું હોય છે, જેને જો તમે સમજી લો, તો કદાચ બીજી વાર કાર્ડ કાઢતા પહેલા ૧૦૦ વાર વિચારશો.
ક્રેડિટ કાર્ડ પર લાગતા વ્યાજને ચક્રવ્યૂહ એટલા માટે કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેનું કેલ્ક્યુલેશન સામાન્ય વ્યાજની સરખામણીમાં ઘણું અલગ હોય છે. જોકે, આ વ્યાજ ત્યારે જ લાગે છે જ્યારે તમે પેમેન્ટ કરવાનું ભૂલી જાઓ અથવા જાણીજોઈને પૈસા ન ચૂકવો. પરિણામે તમારા બાકી લેણાં પર પેનલ્ટીની સાથે-સાથે વ્યાજ પણ લાગે છે. જો તમે ‘મિનિમમ ડ્યુ’ ચૂકવી દો તો પણ તમારા પર ભારે વ્યાજ તો લાગશે જ. ચાલો સમજીએ ક્રેડિટ કાર્ડના વ્યાજનું ગણિત.
સૌથી પહેલા સમજો ‘ઇન્ટરેસ્ટ ફ્રી પીરિયડ’ ને
જ્યારે પણ કોઈ બેંક કે એજન્ટ ક્રેડિટ કાર્ડ વેચે છે, ત્યારે તેઓ ગ્રાહકોને એમ જ કહે છે કે તમને આમાં ૪૫-૫૦ દિવસનો ઇન્ટરેસ્ટ ફ્રી પીરિયડ મળશે. એટલે કે તમે કાર્ડથી જે ખર્ચ કરો છો તેના પર ૪૫-૫૦ દિવસ સુધી કોઈ વ્યાજ ચૂકવવું પડશે નહીં. જોકે, તમારે તમારું બિલ સમયસર ચૂકવવું પડશે, નહીં તો તમારા પર જે વ્યાજ લાગશે તે ઘણું મોટું હશે.
વ્યાજ કેલ્ક્યુલેટ કરવાનું ફોર્મ્યુલા સમજો
બેંક વ્યાજ ગણવા માટે એવરેજ ડેઇલી બેલેન્સ (ADB) પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે. તેનું ફોર્મ્યુલા આ મુજબ છે: વ્યાજ = (બાકી રકમ × દિવસોની સંખ્યા × માસિક વ્યાજ દર × ૧૨) / ૩૬૫ અહીં ‘દિવસોની સંખ્યા’ તે દિવસથી ગણવામાં આવે છે જે દિવસે તમે ખરીદી કરી હતી, નહીં કે જે દિવસે તમારું બિલ બન્યું હતું તે દિવસથી.
એક ઉદાહરણથી સમજીએ
૧ જાન્યુઆરીએ કરેલા ટ્રાન્ઝેક્શન પર ૨૦ ફેબ્રુઆરી (ડ્યુ ડેટ) સુધી કોઈ વ્યાજ લાગશે નહીં. જો તમે બિલ ૨૧ ફેબ્રુઆરીએ ચૂકવ્યું, તો માત્ર ૧ દિવસનું વ્યાજ નહીં લાગે, પરંતુ પૂરા ૫૧ દિવસનું વ્યાજ લાગશે. માની લો કે તમારા કાર્ડનો માસિક વ્યાજ દર ૩.૫% છે:
૧ જાન્યુઆરી: ₹૧૦,૦૦૦ ની ખરીદી.
૨૦ જાન્યુઆરી: બિલ બન્યું.
૨૦ ફેબ્રુઆરી: બિલની ડ્યુ ડેટ (૫૦ દિવસ ઇન્ટરેસ્ટ ફ્રી).
૨૧ ફેબ્રુઆરી: તમે બિલ ચૂકવ્યું.
હવે વ્યાજ ૫૧ દિવસનું લાગશે કારણ કે ટ્રાન્ઝેક્શન ૧ જાન્યુઆરીએ થયું હતું. વ્યાજ = (૧૦,૦૦૦ × ૫૧ × ૩.૫% × ૧૨) / ૩૬૫ = અંદાજે ૫૮૬ રૂપિયા એટલે કે જો તમે બિલ ચૂકવવામાં માત્ર એક દિવસનો પણ વિલંબ કર્યો તો તમારે ૧૦ હજારના ટ્રાન્ઝેક્શન પર અંદાજે ૫૮૬ રૂપિયાનું વ્યાજ ચૂકવવું પડી જશે.
૩.૫% માસિક વ્યાજ એટલે વાર્ષિક ૪૨%? બિલકુલ નહીં
ક્રેડિટ કાર્ડમાં વ્યાજ દર મહિને ચક્રવૃદ્ધિ રીતે ગણાય છે. જો બેંક ૩.૫% માસિક વ્યાજ લે છે, તો તે વાર્ષિક ૪૨% નહીં પણ અંદાજે ૫૧% જેટલું બને છે. એટલે કે ૧૦ હજારના ટ્રાન્ઝેક્શન પર વર્ષના અંતે માત્ર વ્યાજ જ ૫૧૦૦ રૂપિયા થઈ જશે. તેની ઉપર ૧૮% GST (અંદાજે ૯૧૮ રૂપિયા) અને લેટ ફી અલગથી લાગશે. જો આખું વર્ષ પેમેન્ટ ન કરો તો ૧૦ હજારનું દેવું વધીને ૧૭-૧૮ હજાર કે તેથી વધુ થઈ શકે છે.
સમજો ‘મિનિમમ ડ્યુ’ ની રમત
જ્યારે તમે માત્ર ‘Minimum Amount Due’ ચૂકવો છો, ત્યારે એમ ન સમજતા કે તમે ભારે વ્યાજથી બચી ગયા. તમે માત્ર લેટ પેમેન્ટ પેનલ્ટી અને કાર્ડ બ્લોક થવાથી બચો છો. ધારો કે ૧૦ હજારના બિલમાં તમે ૫૦૦ રૂપિયાનું મિનિમમ ડ્યુ ચૂકવ્યું. હવે જ્યારે તમે ૨૦ માર્ચે બિલ ચૂકવશો ત્યારે બાકીના ૯૫૦૦ રૂપિયા પર ૩.૫% લેખે વ્યાજ ચડી ગયું હશે. એટલે કે જે મિનિમમ ડ્યુ ચૂકવ્યો તેનો કોઈ ખાસ ફાયદો થયો નહીં, ઉલટું વ્યાજને કારણે તમારું બિલ ગયા મહિના કરતા પણ વધી જશે.
GST અલગથી લાગશે
ક્રેડિટ કાર્ડના વ્યાજ પર ૧૮% GST પણ લાગે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ૮૭૫ રૂપિયાનું વ્યાજ ચૂકવો છો તો તેના પર ૧૮% GST (અંદાજે ૧૫૭ રૂપિયા) મળીને તમારે કુલ ૧૦૩૨.૫ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.
ક્રેડિટ કાર્ડ વ્યાજની ગણતરી સીધી હોતી નથી. આ રમતને કારણે ઘણા લોકો દેવાના જાળમાં ફસાઈ જાય છે. આનાથી માત્ર નાણાકીય નુકસાન જ નથી થતું, પણ તમારા ‘સિબિલ સ્કોર’ (CIBIL) પર પણ ખરાબ અસર પડે છે. બેંકને લાગે છે કે તમારી આર્થિક સ્થિતિ ઠીક નથી, જે ભવિષ્યમાં લોન મળવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
