Medical Store License Process: આજના સમયમાં હેલ્થ સેક્ટર સૌથી સ્થિર અને ભરોસાપાત્ર બિઝનેસ માનવામાં આવે છે. બજાર ઉપર જાય કે નીચે, દવાઓની જરૂરિયાત ક્યારેય ઓછી થતી નથી. આ જ કારણ છે કે મેડિકલ સ્ટોરનો કારોબાર સતત ગ્રોથમાં છે. ખાસ કરીને તે લોકો માટે આ એક સારો વિકલ્પ છે, જેઓ ઓછી જગ્યા અને મર્યાદિત રોકાણ સાથે પોતાનો બિઝનેસ શરૂ કરવા માંગે છે.
પરંતુ અહીં એક વાત સ્પષ્ટ સમજવી જરૂરી છે કે મેડિકલ સ્ટોર માત્ર નફાનું સાધન નથી, પરંતુ મોટી જવાબદારી પણ છે. દવાઓ સાથે જોડાયેલી બેદરકારી સીધી લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર અસર કરી શકે છે. તેથી આ બિઝનેસમાં ઉતરતા પહેલા નિયમો અને લાયસન્સ વિશે બરાબર સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. જાણી લો મેડિકલ ખોલવા માટેની શું હોય છે આખી પ્રોસેસ.
કેવો સ્ટોર ખોલવો છે તે નક્કી કરો
મેડિકલ સ્ટોર ખોલતા પહેલા એ નક્કી કરવું જરૂરી છે કે તમે કેવા પ્રકારનો સ્ટોર શરૂ કરવા માંગો છો. હોસ્પિટલની અંદર ખુલતો મેડિકલ સ્ટોર દર્દીઓની તાત્કાલિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવે છે. બીજી તરફ રહેણાંક વિસ્તારોમાં ખુલતો ઇન્ડિપેન્ડન્ટ મેડિકલ સ્ટોર સૌથી વધુ જોવા મળે છે. આજકાલ મોલ અને કોમર્શિયલ એરિયામાં ચેઈન ફાર્મસી અને ફ્રેન્ચાઈઝી આઉટલેટ્સ પણ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત ટાઉનશિપ મેડિકલ સ્ટોર અને સરકારી પરિસરમાં આવેલા મેડિકલ શોપ પણ અલગ કેટેગરીમાં આવે છે. સ્ટોરનું મોડેલ ખબર હોય ત્યારે જ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ, લાયસન્સ અને રજીસ્ટ્રેશન યોગ્ય રીતે થઈ શકે છે.
કેવી રીતે થાય છે રજીસ્ટ્રેશન?
મેડિકલ સ્ટોરનું રજીસ્ટ્રેશન ભારતીય ફાર્મસી અધિનિયમ ૧૯૪૮ હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ માટે રાજ્ય સરકારના સંબંધિત વિભાગમાં અરજી કરવાની હોય છે. આ સાથે એ પણ નક્કી કરવું પડે છે કે બિઝનેસ કયા સ્વરૂપમાં ચાલશે. નાના સ્તરે શરૂ થતા મેડિકલ સ્ટોર સામાન્ય રીતે માલિકી (Ownership) અથવા ભાગીદારી (Partnership) માં ખોલવામાં આવે છે. મોટી હોસ્પિટલ અથવા ચેઈન ફાર્મસી પ્રાઈવેટ લિમિટેડ કંપની મોડેલ અપનાવે છે. હાલના સમયમાં LLP (Limited Liability Partnership) પણ પોપ્યુલર થઈ રહ્યું છે, કારણ કે તેમાં પાર્ટનર્સને કાયદાકીય સુરક્ષા મળે છે. આ ઉપરાંત દુકાન અને સંસ્થા નોંધણી એટલે કે ગુમાસ્તા લાયસન્સ પણ જરૂરી હોય છે, જે આગળ ઘણા લાયસન્સ માટે બેઝ ડોક્યુમેન્ટ બને છે.
ટેક્સ અને ડ્રગ લાયસન્સ માટે શું કરવું?
મેડિકલ સ્ટોર ચલાવવા માટે ટેક્સ સંબંધિત નિયમોને સમજવા પણ જરૂરી છે. જો વાર્ષિક કારોબાર નક્કી કરેલી મર્યાદાથી ઉપર જાય તો જીએસટી (GST) રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું જરૂરી બને છે. પરંતુ સૌથી મહત્વનું છે ડ્રગ લાયસન્સ. આના વિના મેડિકલ સ્ટોર ચલાવવો અશક્ય છે. છૂટક દવાના લાયસન્સ માટે રજિસ્ટર્ડ ફાર્માસિસ્ટ એટલે કે જેની પાસે B.Pharma અથવા M.Pharma ની ડિગ્રી હોય તેની હાજરી જરૂરી હોય છે. દુકાનનું લઘુત્તમ ક્ષેત્રફળ નક્કી હોય છે અને રેફ્રિજરેટર, એર કંડિશનર જેવી સુવિધાઓ હોવી જરૂરી છે, જેથી દવાઓને યોગ્ય તાપમાન પર રાખી શકાય. જથ્થાબંધ (Wholesale) લાયસન્સ માટે નિયમો થોડા અલગ હોય છે.
કયા ડોક્યુમેન્ટ્સની જરૂર પડશે?
ડ્રગ લાયસન્સ માટે અરજી કરતી વખતે સાચા ડોક્યુમેન્ટ્સ હોવા ખૂબ જ જરૂરી છે. તેમાં નક્કી કરેલા ફોર્મેટમાં અરજી પત્ર, કવર લેટર, ફીનું ચલણ, દુકાનનો નકશો અને માલિકીનું પ્રમાણપત્ર સામેલ હોય છે. આ સાથે બિઝનેસ રજીસ્ટ્રેશનને લગતા ડોક્યુમેન્ટ્સ, એફિડેવિટ અને રજિસ્ટર્ડ ફાર્માસિસ્ટને લગતા ડોક્યુમેન્ટ્સ પણ જમા કરાવવાના હોય છે. જો તમામ ડોક્યુમેન્ટ્સ સાચા હોય તો લાયસન્સ મળવાની પ્રોસેસ ઘણી સરળ અને ઝડપી બની જાય છે.
