New IT Rules For AI Deepfake: આજના સમયમાં AI નો ઉપયોગ ખૂબ ઝડપથી વધી ગયો છે. સોશિયલ મીડિયા પર AI વીડિયો અને ફોટા પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. આ વીડિયો એવા હોય છે કે જેને લોકો સાચા માની બેસે છે અને તે ઝડપથી વાયરલ થવા લાગે છે, પરંતુ હવે AI વીડિયો બનાવવો ભારે પડી શકે છે. આવું કરનાર સામે કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. હકીકતમાં, કેન્દ્ર સરકારે AI-generated અને deepfake કન્ટેન્ટ પર કડકાઈ વધારી દીધી છે. સરકારે AI કન્ટેન્ટ અને તેના દુરુપયોગને લઈને નવી ગાઈડલાઈન બનાવી છે. ચાલો તમને જણાવીએ કે AI થી તૈયાર કરાયેલા સિન્થેટિક કન્ટેન્ટ વિશે સરકારના નવા નિયમો શું કહે છે?
AI ડીપફેકને લઈને સરકારના નવા નિયમો
કેન્દ્ર સરકારે AI-generated અને deepfake કન્ટેન્ટને લઈને નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે, જેનું પાલન સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને કરવું પડશે. સરકારે ૧૦ ફેબ્રુઆરીએ નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે, જે ૨૦ ફેબ્રુઆરીથી લાગુ થશે. કેન્દ્ર સરકારે માહિતી ટેકનોલોજી (મધ્યસ્થી માર્ગદર્શિકા અને ડિજિટલ મીડિયા આચાર સંહિતા) નિયમો, ૨૦૨૧ માં સુધારો કર્યો છે. આ નિયમો હેઠળ હવે AI થી બનેલા અથવા બદલવામાં આવેલા કન્ટેન્ટને ભારતના ડિજિટલ કાયદાના દાયરામાં ઔપચારિક રીતે સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.
AI વીડિયો વિશે શું કહે છે સરકારના નવા નિયમો?
નવા IT નિયમો અનુસાર, હવે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને આવા વાંધાજનક અથવા ખોટા AI કન્ટેન્ટને ત્રણ કલાકની અંદર હટાવવું પડશે. આ ઉપરાંત AI-generated કન્ટેન્ટને લેબલ કરવું ફરજિયાત રહેશે. નવા નિયમો મુજબ, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે જે પણ કન્ટેન્ટ AI થી બનાવવામાં આવ્યું છે, તે સ્પષ્ટ અને મોટા અક્ષરે લેબલ કરવામાં આવે. યુઝર્સે પણ એ જણાવવું પડશે કે તેમણે જે કન્ટેન્ટ અપલોડ કર્યું છે તે AI થી બનાવવામાં આવ્યું છે કે AI ની મદદથી બદલવામાં આવ્યું છે. હકીકતમાં, કેન્દ્ર સરકારે આ પગલું નકલી, ભ્રામક અને ડીપફેક સામગ્રી પર રોક લગાવવા માટે ઉઠાવ્યું છે જેથી ઈન્ટરનેટ સુરક્ષિત અને વિશ્વાસપાત્ર બની રહે.
AI-generated કન્ટેન્ટનું લેબલિંગ ફરજિયાત
નવા નિયમો મુજબ, AI કન્ટેન્ટ પર સ્પષ્ટ અને મોટું લેબલ લગાવવું જરૂરી છે. સરકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અને તે તમામ ડિજિટલ સેવાઓને નિર્દેશ આપ્યો છે જે AI કન્ટેન્ટ બનાવે છે અથવા ફેલાવે છે. પ્લેટફોર્મ્સને એ પણ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે આવા કન્ટેન્ટમાં metadata અથવા technical provenance markers જેવા યુનિક આઈડેન્ટિફાયર ઉમેરવામાં આવે, જેથી એ જાણી શકાય કે કન્ટેન્ટ ક્યાં બન્યું, કઈ સિસ્ટમથી બન્યું અને ક્યાંથી ફેલાયું.
૩ કલાકમાં હટશે નકલી અને ખોટું AI કન્ટેન્ટ
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સને ડીપફેક અથવા ભ્રામક AI કન્ટેન્ટને ત્રણ કલાકની અંદર હટાવવું પડશે. હવે ૩૬ કલાકની જગ્યાએ માત્ર ૩ કલાકમાં એક્શન લેવી પડશે. આ ઉપરાંત ૧૫ દિવસની વિન્ડો ઘટાડીને ૭ દિવસ કરી દેવામાં આવી છે અને ૨૪ કલાકની ડેડલાઈન ઘટાડીને ૧૨ કલાક કરવામાં આવી છે.
SGI કન્ટેન્ટને ગુનાહિત કાયદાઓ સાથે જોડવામાં આવ્યું
હવે કેટલાક પ્રકારના સિન્થેટિક કન્ટેન્ટને સીધો ગુનો માનવામાં આવશે. આ કિસ્સાઓમાં SGI (AI-generated/AI-edited કન્ટેન્ટ) પર કડક કાયદા લાગુ થશે. જેમાં નીચે મુજબના કિસ્સામાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા, POCSO એક્ટ અને એક્સપ્લોઝિવ સબસ્ટન્સ એક્ટ હેઠળ કાર્યવાહી થશે:
બાળકો સામેના જાતીય શોષણ સંબંધિત કન્ટેન્ટ (CSAM)
અશ્લીલ સામગ્રી અને નકલી ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ
વિસ્ફોટક પદાર્થો સંબંધિત સામગ્રી
એવા ડીપફેક જે કોઈ વાસ્તવિક વ્યક્તિની ઓળખ કે અવાજને ખોટી રીતે રજૂ કરે છે.
પ્લેટફોર્મ્સ અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી
સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો પ્લેટફોર્મ્સ આ નવા નિયમો હેઠળ AI અને ડીપફેક કન્ટેન્ટ પર કાર્યવાહી કરે છે, તો IT એક્ટની કલમ ૭૯ હેઠળ મળતી ‘safe harbour’ સુરક્ષા તેમના પર લાગુ રહેશે. એટલે કે તેઓ માત્ર યુઝરની પોસ્ટ માટે કાયદેસર રીતે જવાબદાર ગણાશે નહીં. જોકે, જો સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ આ નિયમોનું પાલન નહીં કરે, તો તેમની કાનૂની સુરક્ષા ખતમ થઈ શકે છે અને માત્ર યુઝર જ નહીં પણ પ્લેટફોર્મ પણ જવાબદાર ગણાશે.
