Pension Tax Rules India: દર મહિને એક નક્કી કરેલી તારીખે મળતા પેન્શનને અનકમ્યુટેડ પેન્શન કહેવામાં આવે છે. આવકવેરાના નિયમો મુજબ, આ માસિક પેન્શનને તમારો પગાર માનવામાં આવે છે અને તેને ITR માં “Income from Salary” હેઠળ દર્શાવવાનું હોય છે. એટલે કે નોકરી પછી મળતી આ નિયમિત આવક પણ ટેક્સના દાયરામાં આવે છે. જોકે, સશસ્ત્ર દળોના કોઈ જવાન જે શારીરિક વિકલાંગતાને કારણે રિટાયર થાય છે, તો તેમને મળતું પૂરેપૂરું વિકલાંગતા પેન્શન ટેક્સ-ફ્રી હોય છે.
જ્યારે કોઈ કર્મચારી ભવિષ્યમાં એકસાથે મોટી રકમ મેળવવા માટે પોતાના માસિક પેન્શનનો અમુક હિસ્સો છોડી દે છે, તો તેને કમ્યુટેડ પેન્શન કહેવામાં આવે છે. આ રકમ એક જ વારમાં મળે છે અને તેના ટેક્સના નિયમો અલગ હોય છે. કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકાર, સ્થાનિક સંસ્થાઓ અથવા સંરક્ષણ સેવાઓમાંથી રિટાયર થયેલા કર્મચારીઓને મળતું આ એકસાથે મળતું કમ્યુટેડ પેન્શન સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી હોય છે.
કમ્યુટેડ પેન્શન પર ટેક્સ છૂટના નિયમ
જો કોઈ કર્મચારીને રિટાયરમેન્ટ પર ગ્રેચ્યુઈટી મળી છે, તો તેના કમ્યુટેડ પેન્શનનો માત્ર ત્રીજો (1/3) ભાગ જ ટેક્સ-ફ્રી રહેશે.
ત્યાં જ, જો તેને ગ્રેચ્યુઈટી મળી નથી, તો કુલ પેન્શનના 50% હિસ્સા સુધી ટેક્સ છૂટ મળી શકે છે.
બાકી આનાથી ઉપરની રકમ પર ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે.
ફેમિલી પેન્શનનો ટેક્સ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
કર્મચારીના મૃત્યુ પછી તેના પરિવારને મળતા પેન્શનને ફેમિલી પેન્શન કહેવામાં આવે છે.
તેને પગાર માનવામાં આવતો નથી, પરંતુ “Income from Other Sources” હેઠળ રાખવામાં આવે છે.
જો કોઈ સૈનિક દેશની સેવા કરતા શહીદ થાય છે, તો તેમના પરિવારને મળતું પૂરેપૂરું પેન્શન ટેક્સ-ફ્રી હોય છે, જે એક મોટી રાહત છે.
જૂની અને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં તફાવત
ફેમિલી પેન્શન પર મળતી છૂટ જૂની અને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં ઘણો તફાવત હોય છે.
જૂની વ્યવસ્થામાં: કુલ પેન્શનનો ત્રીજો ભાગ (1/3) અથવા ₹15,000 (જે પણ ઓછું હોય) ટેક્સ-ફ્રી રહે છે.
નવી ટેક્સ વ્યવસ્થામાં: નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા પસંદ કરનારાઓ માટે છૂટની આ મર્યાદા વધારીને ₹25,000 સુધીની કરી શકાય છે.
