Police Station Rights: અવારનવાર આપણા દેશમાં પોલીસનું નામ સાંભળતા જ મોટાભાગના લોકોના મનમાં ડરની ભાવના પેદા થઈ જાય છે. પોલીસને દૂરથી જ જોઈ લોકો ડરના માર્યા ભાગવાનું શરૂ કરી દે છે. જો અચાનક પોલીસ તમને ફોન કરીને થાણે બોલાવે છે તો વધારે ગભરાવાની વાત નથી. જો તમે તમારા મગજમાં આ વાતોનું ધ્યાન રાખશો તો તમને ક્યારેય પણ પોલીસના બોલાવવાથી ડર નહીં લાગે. જોકે, ભારતીય દંડ પ્રક્રિયા સંહિતા કાયદા મુજબ, પોલીસ ક્યારેય કોઈને પોતાની મરજીથી બોલાવતી નથી. જો કોઈને બોલાવવા હોય તો એક નક્કી કરેલા નિયમો હોય છે, જેના દ્વારા પોલીસ કોઈ નાગરિકને થાણે બોલાવે છે. તે તમામ નિયમોનું પોલીસે કડકાઈથી પાલન પણ કરવાનું હોય છે.
શું કહે છે દેશનો કાયદો?
આપણા દેશનો કાયદો સાફ-સાફ શબ્દોમાં કહે છે કે કોઈપણ નક્કર અથવા લેખિત નોટિસ વગર તમે કોઈપણ નાગરિકને જબરદસ્તી પોલીસ થાણે બોલાવી શકતા નથી. આની સાથે જ કાયદાનું એ પણ કહેવું છે કે દરેક નાગરિકની ફરજ હોવી જોઈએ કે તે દેશના કાયદા વિશે ન માત્ર સાચી જાણકારી રાખે પરંતુ જાગૃતિના કારણે કોઈપણ પ્રકારના માનસિક દબાણથી પોતાની જાતને સંપૂર્ણ રીતે બચાવી શકે.
પોલીસના બોલાવવા પર શું કરવું?
જો તમને પોલીસ થાણે કોઈપણ કારણસર બોલાવવામાં આવે છે તો તમારે આ વાતો પર ધ્યાન આપવાની સૌથી વધુ જરૂર છે. ગભરાવાને બદલે તમારે શાંત મગજથી વિચારવાની આવશ્યકતા છે.
સૌથી પહેલા તમે ફોનકોલ પર પોલીસકર્મીને એ પૂછો કે શું તમને કોઈ સાક્ષી તરીકે બોલાવવામાં આવી રહ્યા છે કે પછી કોઈ આરોપી તરીકે.
તો બીજી તરફ, સીઆરપીસીની કલમ 160 હેઠળ કોઈપણ નાગરિકને થાણે બોલાવવા માટે પોલીસને લેખિતમાં નોટિસ આપવી અત્યંત જરૂરી હોય છે. ફોન કોલને કાનૂની રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવતો નથી.
જો પોલીસ દ્વારા તમને કોઈપણ પ્રકારની નોટિસ મોકલવામાં આવે છે તો આ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખો કે મોકલેલી નોટિસ પર કેસ નંબરની સાથે-સાથે સંબંધિત અધિકારીઓની સહી સંપૂર્ણ રીતે મોજૂદ હોય.
પૂછપરછ દરમિયાન આ વાતોનું ધ્યાન રાખો
ભારતીય બંધારણની કલમ 20(3) હેઠળ, પૂછપરછ દરમિયાન તમને તમારી પોતાની વિરુદ્ધ જુબાની આપવા માટે પોલીસ તમને કોઈપણ રીતે મજબૂર કરી શકતી નથી. આ સિવાય, કોઈપણ લેખિત નિવેદન પર ત્યાં સુધી સહી ન કરો જ્યાં સુધી તમે તે નિવેદનને સાચી રીતે અને પૂરેપૂરું વાંચી નથી લેતા. ગભરાવાને બદલે, પોલીસ અધિકારીઓ સાથે પૂછપરછ દરમિયાન સહયોગ કરો, કોઈપણ પ્રકારનું ગેરવર્તન થવા પર ઉચ્ચ અધિકારીઓને મામલામાં ફરિયાદ જરૂર કરો.
તમે કાનૂની મદદ કેવી રીતે મેળવી શકો છો?
એક વાતનું હંમેશા ધ્યાન રાખો કે થાણે જતાં પહેલાં હંમેશા તમારા વકીલ સાથે જરૂર વાત કરો જેથી તમારે કોઈપણ કાનૂની પ્રક્રિયાને સમજવામાં મુશ્કેલીનો સામનો ન કરવો પડે.
નોટિસ વગર દબાણ કરવા પર તમારા વિસ્તારના સંબંધિત ડીસીપીની સાથે-સાથે એસપીને લેખિતમાં મામલાની ફરિયાદ જરૂર આપો.
પરંતુ, જો તમારી પાસે વકીલ નથી તો તમે કોઈપણ મુશ્કેલી વગર જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તામંડળ પાસેથી મફતમાં કાનૂની મદદ માંગી શકો છો.
