RBI Banking Customer Rights: તમારામાંથી મોટાભાગના લોકોએ બેંકોમાં કેશિયર અથવા તો મેનેજરના સખત વર્તનનો સામનો તો જરૂર કર્યો હશે. એવામાં ઘણી વખત પોતાના કામને લઈને લોકો ચૂપચાપ તેમના સખત વર્તનને સહન કરી લે છે. પરંતુ, શું તમે એ જાણો છો કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ગ્રાહકોના હિતોની રક્ષા માટે ‘Charter of Customer Rights’ ને જાહેર કરી દીધું છે, જ્યાં જો કોઈ પણ બેંકનો કેશિયર અથવા તો મેનેજર તમારી સાથે કોઈ પણ પ્રકારનું સખત વર્તન કરે છે તો આવી સ્થિતિમાં તમે આ પાંચ નિયમોનું ધ્યાન રાખી શકો છો.
1. નિષ્પક્ષ વ્યવહારનો અધિકાર (Right to Fair Treatment)
બેંકે દરેક ગ્રાહક સાથે સન્માનજનક વ્યવહારથી પેશ આવવું અત્યંત અનિવાર્ય છે. તો વળી, બેંક કોઈ પણ રીતે રંગ, જાતિ, લિંગ અથવા તો ધર્મના આધારે વ્યવહાર કરી શકતી નથી. જો મેનેજર અથવા કેશિયર વગર કારણે કામને લઈને અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે તો એવું કરવા બદલ તેમની વિરુદ્ધ કઠોરથી કઠોર કાર્યવાહી પણ કરી શકાય છે.
2. પારદર્શિતા અને ઈમાનદારીનો અધિકાર (Right to Transparency)
બેંકની સૌથી મોટી જવાબદારી એ છે કે તે પોતાના ગ્રાહકોને દરેક સેવાઓના દરોની સાથે-સાથે શુલ્કો સહિત દરેક નિયમની જાણકારી સાચી રીતે આપે. જો કોઈ પણ પ્રકારના નિયમમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે તો બેંકે પહેલા જ તેની સૂચના આપવી સૌથી વધુ મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
3. યોગ્યતાનો અધિકાર (Right to Suitability)
આજના સમયમાં, મોટાભાગના બેંકના કર્મચારીઓ પોતાના કામને જલ્દી-જલ્દી પૂરું કરવાના ચક્કરમાં ગ્રાહકોને એક એવી યોજના આપે છે જેની તેમને કોઈ ખાસ જરૂર હોતી નથી. આ બાબતે RBI નું કહેવું છે કે, બેંક સિર્ફ અને સિર્ફ ગ્રાહકોને તે જ સ્કીમ આપી શકે છે જે જીવનમાં તેમના કામ આવે.
4. ગોપનીયતાનો અધિકાર (Right to Privacy)
આ સિવાય ગ્રાહકોની ખાનગી જાણકારીની સાથે-સાથે બેંક એકાઉન્ટની તમામ વિગતોને સાચવવી બેંકનું કર્તવ્ય હોય છે. ગ્રાહકોની અનુમતિ વગર બેંક તમારી ખાનગી જાણકારી કોઈ પણ રીતે ત્રીજી પાર્ટીને આપી શકતી નથી.
5. ફરિયાદ નિવારણનો અધિકાર (Right to Grievance Redressal)
તો વળી, જો તમારી સમસ્યા બેંક સ્તરે હલ થતી નથી તો RBI દ્વારા તમને ફરિયાદ કરવાનો પૂરો અધિકાર પણ આપવામાં આવે છે. પરંતુ, જો બેંક 30 દિવસની અંદર તમારી ફરિયાદને ધ્યાનમાં લેતી નથી તો તમે RBI બેંકિંગ લોકપાલ (Banking Ombudsman) માં જઈને પોતાની ફરિયાદ ખૂબ જ સરળતાથી નોંધાવી શકો છો.
