SEBI Index Regulations: મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઇન્ડેક્સ સાથે જોડાયેલા નિયમોને વધુ કડક અને પારદર્શક બનાવવાની દિશામાં SEBI એ મોટું પગલું ભર્યું છે. હવે જે ઇન્ડેક્સ પર બેઝ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમ્સનું સરેરાશ AUM સતત છ મહિના સુધી 20,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ રહેશે, તેમને ‘સિગ્નિફિકન્ટ ઇન્ડેક્સ’ ની કેટેગરીમાં રાખવામાં આવશે. SEBI નું માનવું છે કે આ નવા ફ્રેમવર્કથી ઇન્ડેક્સ ગવર્નન્સમાં પારદર્શિતા વધશે અને જવાબદારી પણ મજબૂત થશે. મંગળવારે જાહેર કરેલા પરિપત્રમાં SEBI એ કહ્યું કે આ મર્યાદાની સમીક્ષા દર છ મહિને કરવામાં આવશે. આ માટે 30 જૂન અને 31 ડિસેમ્બરે પૂરી થતી અવધિને આધાર માનવામાં આવશે.
રેગ્યુલેટરે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ ઇન્ડેક્સને એકવાર ‘સિગ્નિફિકન્ટ ઇન્ડેક્સ’ ની કેટેગરીમાં સામેલ કરી લેવામાં આવે, તો તે ત્યાં સુધી આ કેટેગરીમાં રહેશે, જ્યાં સુધી તેનું ટ્રેક્ડ AUM સતત ત્રણ વર્ષ સુધી નક્કી કરેલી મર્યાદાથી નીચે ના જતું રહે.
નવા નિયમો કેમ લાવવામાં આવ્યા છે?
આ ફેરફાર SEBI (ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સ) રેગ્યુલેશન્સ, 2024 લાગુ થયા બાદ કરવામાં આવ્યો છે. આ નિયમો ખાસ કરીને તે કંપનીઓ અથવા સંસ્થાઓ પર લાગુ થશે, જે મોટા અને લોકપ્રિય ઇન્ડેક્સને મેનેજ કરે છે. SEBI નું માનવું છે કે જેમ-જેમ ઇન્ડેક્સ બેઝ્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ વધી રહ્યું છે, તેમ-તેમ ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સની જવાબદારી પણ વધે છે. તેથી હવે આ સંસ્થાઓ માટે સ્પષ્ટ નિયમો અને દેખરેખ જરૂરી બની ગઈ છે.
કયા-કયા ઇન્ડેક્સ આ લિસ્ટમાં સામેલ છે?
SEBI એ તે ઇન્ડેક્સની શરૂઆતી યાદી પણ જાહેર કરી છે, જેમને ‘સિગ્નિફિકન્ટ ઇન્ડેક્સ’ માનવામાં આવ્યા છે. આમાં BSE સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી 50 જેવા મોટા અને પોપ્યુલર બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ સામેલ છે. આ ઉપરાંત Nifty 500 અને BSE 500 જેવા વ્યાપક બજાર ઇન્ડેક્સ પણ આ યાદીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. માત્ર ઇક્વિટી ઇન્ડેક્સ જ નહીં, પરંતુ સેક્ટોરલ, ડેટ અને હાઇબ્રિડ ઇન્ડેક્સ પણ આમાં સામેલ છે. આને NSE ઇન્ડિસીઝ લિમિટેડ, બીએસઈ ઇન્ડેક્સ સર્વિસીઝ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને CRISIL જેવી સંસ્થાઓ સંચાલિત કરે છે.
ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સને શું કરવું પડશે?
SEBI એ સાફ કહ્યું છે કે જે પણ ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સ આવા ‘સિગ્નિફિકન્ટ ઇન્ડેક્સ’ ઉપલબ્ધ કરાવે છે, તેમણે આગામી છ મહિનાની અંદર રેગ્યુલેટર પાસે રજીસ્ટ્રેશન માટે અરજી કરવી પડશે. જોકે, આ નિયમ તે ઇન્ડેક્સ પર લાગુ નહીં થાય, જેમને પહેલાથી જ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) તરફથી અધિકૃત અથવા સૂચિત કરવામાં આવ્યા છે. SEBI એ એ પણ રાહત આપી છે કે હાલના ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સ ટ્રાન્ઝિશન પીરિયડ દરમિયાન પોતાનું કામ ચાલુ રાખી શકશે, પરંતુ તેમણે નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં અરજી જમા કરાવવી જરૂરી રહેશે.
અલગ કાયદાકીય યુનિટ બનાવવાનો નિયમ
SEBI એ એવું પણ કહ્યું છે કે જે કંપનીઓ પહેલાથી જ કોઈ અન્ય કેટેગરીમાં SEBI સાથે રજિસ્ટર્ડ છે અને સાથે જ ઇન્ડેક્સ સર્વિસ પણ આપે છે, તેમણે આગામી બે વર્ષની અંદર ઇન્ડેક્સ બિઝનેસ માટે અલગ કાયદાકીય યુનિટ બનાવવું પડશે. આ પગલાનો હેતુ ઇન્ડેક્સ બિઝનેસને બાકીના કારોબારથી અલગ રાખવાનો છે, જેથી હિતોના ટકરાવની શક્યતા ઘટે અને પારદર્શિતા જળવાઈ રહે. SEBI એ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ફરિયાદ નિવારણ સાથે જોડાયેલા નિયમો માત્ર તે જ ‘સિગ્નિફિકન્ટ ઇન્ડેક્સ’ પર લાગુ થશે, જેમને SEBI-રજિસ્ટર્ડ ઇન્ડેક્સ પ્રોવાઇડર્સ સંચાલિત કરી રહ્યા છે.
