Unclaimed Bank Account Funds RBI: જો તમારા દાદા-દાદી, માતા-પિતા કે પરિવારના કોઈ સભ્યએ વર્ષો પહેલાં કોઈ બેંક ખાતું ખોલાવ્યું હોય અને પછી તેનો ઉપયોગ બંધ કરી દીધો હોય તો હવે તમારા માટે સારા સમાચાર છે. હવે ભારતીય રિઝર્વ બેંકે આવા તમામ ઈનવેક્ટિવ અને અનક્લેમ્ડ બેંક એકાઉન્ટ્સમાંથી પૈસા પરત મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવી દીધી છે. હવે પરિવારનો કોઈ પણ સભ્ય જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ્ સાથે આ પૈસા સરળતાથી ક્લેમ કરી શકે છે. આજે અમે આપને જણાવીશું કે જો તમારા દાદા પણ બેંકમાં પૈસા જમા કરાવીને ભૂલી ગયા હોય તો તમે તે પૈસા કેવી રીતે ક્લેમ કરી શકો છો.
RBIના આંકડા મુજબ, દેશની બેંકોમાં કરોડો રૂપિયા એવા પડ્યા છે જેના પર વર્ષોથી કોઈએ દાવો કર્યો નથી. ઘણી વખત લોકો નોકરી બદલતાં ખાતું બદલવાનું ભૂલી જાય છે તો ઘણી વખત પરિવારના કોઈ સભ્યના મૃત્યુ પછી પરિવારને ખબર જ નથી હોતી કે તેમનું કોઈ ખાતું હતું. જો કોઈ બેંક એકાઉન્ટ 10 વર્ષ સુધી ઈનએક્ટિવ રહે તો બેંક તે રકમ RBIના ડિપોઝિટર એજ્યુકેશન એન્ડ એવેરનેસ ફંડ (DEA Fund)માં ટ્રાન્સફર કરી દે છે. પરંતુ આ પૈસા તમારા જ રહે છે અને તેને ક્યારેય પણ ક્લેમ કરી શકાય છે.
આવી રીતે પડેલા પૈસાને લઈને રિઝર્વ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પૈસા પરત મેળવવા માટે કોઈ સમય મર્યાદા નથી. સાથે જ ક્લેમ કરવાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ ડિજિટલ અને સરળ બનાવી દેવામાં આવી છે. હવે તમે માત્ર ત્રણ સરળ સ્ટેપમાં તમારા દાદાજીએ જમા કરાવેલા પૈસા બેંકમાંથી કાઢી શકો છો.
પહેલું સ્ટેપ – બેંક ખાતામાંથી અનક્લેમ્ડ પૈસા કાઢવા માટે સૌથી પહેલાં RBIની વેબસાઈટ પર જઈને સર્ચ કરો કે તમારા નામે કે પરિવારના કોઈ સભ્યના નામે કોઈ જૂનું ખાતું છે કે નહીં. આનાથી તમને એ પણ ખબર પડી જશે કે પૈસા કઈ બેંકમાં પડ્યા છે અને ખાતું કેટલા સમયથી નિષ્ક્રિય (ઈનએક્ટિવ) છે.બીજું સ્ટેપ – RBI મુજબ અનક્લેમ્ડ પૈસા મેળવવા માટે તમારે જે બેંકની બ્રાન્ચમાં ખાતું છે ત્યાં જવું જરૂરી નથી. હવે તમે તમારી પસંદની કોઈપણ બેંક બ્રાન્ચમાં જઈને ક્લેમ ફોર્મ ભરી શકો છો.
ત્રીજુ સ્ટેપ – RBIના નિયમો અનુસાર, બેંક તમારા તરફથી આપવામાં આવેલા ડોક્યુમેન્ટની પહેલા તપાસ કરશે અને વેરિફિકેશન પૂર્ણ થતા જ DEA ફંડમાંથી તમામ રકમ તમારા એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરશે. આના પર કોઈપણ પ્રકારનો ચાર્જ પણ લેવામાં આવતો નથી.
પોતાના પરિવારજનોના અનક્લેમ્ડ પૈસા બેંકમાંથી કાઢવા માટે KYC ડોક્યુમેન્ટ જરૂરી છે. આ માટે તમારે આધાર કાર્ડ, વોટર આઈડી, પાસપોર્ટ, ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ અને નરેગા કાર્ડમાંથી કોઈપણ એક ડોક્યુમેન્ટની જરૂર પડશે. જો પૌત્ર કે કોઈ વારસદાર ક્લેમ કરે તો વધારાના ડોક્યુમેન્ટ જેમ કે ડેથ સર્ટિફિકેટ, સંબંધ પ્રમાણપત્ર અને લીગલ હેરશીપ સર્ટિફિકેટ પણ બતાવવું જરૂરી હોય છે.
RBIનું આ પગલું કેમ ખાસ છે? – RBIએ ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2025 સુધી તમામ જિલ્લામાં અનક્લેમ્ડ એસેટ્સ અવેરનેસ કેમ્પ શરૂ કર્યા છે. આ કેમ્પોમાં અધિકારી ડાયરેક્ટ લોકોની મદદ કરે છે અને ક્લેમ પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે. તો આ પહેલને લોકોનો હક પરત અપાવવા અને સિસ્ટમને પારદર્શી બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
