Vehicle Insurance Claim Guide: તાજેતરના એક અહેવાલ મુજબ દેશભરમાં દરરોજ કુલ ૧૩૩૫ રોડ અકસ્માતો થાય છે, જેમાં ૪૮૦ લોકો પોતાનો જીવ ગુમાવે છે. રોડ અકસ્માતો અચાનક થાય છે, પરંતુ તેની આર્થિક અસર લાંબા સમય સુધી રહે છે. આવી સ્થિતિમાં મોટર ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી સુરક્ષા કવચ તરીકે કામ કરે છે. તેમ છતાં, મોટી સંખ્યામાં લોકો નથી જાણતા કે અકસ્માત બાદ ઇન્શ્યોરન્સ ક્લેમ કેવી રીતે કરવો? કયા દસ્તાવેજો જરૂરી છે? અને તેની સૌથી સરળ કાયદેસરની પ્રક્રિયા શું છે? આ લેખમાં આપણે સમજીશું કે ક્લેમ મેળવવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શું છે અને કઈ ભૂલોથી બચવું જોઈએ.
કયો કાયદો લાગુ પડે છે?
મોટર વાહન અધિનિયમ, ૧૯૮૮: આ કાયદો રોડ અકસ્માત પીડિતોના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે. વાહન અકસ્માત બાદ ઇન્શ્યોરન્સ ક્લેમ મુખ્યત્વે મોટર વ્હીકલ એક્ટ, ૧૯૮૮ (Motor Vehicles Act, 1988) હેઠળ કરવામાં આવે છે. આ હેઠળ કલમ ૧૬૬ (MACT ક્લેમ) અંતર્ગત વળતર માંગી શકાય છે. આ ઉપરાંત, કલમ ૧૬૪ હેઠળ અકસ્માતમાં મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજા થવા પર ‘નો ફોલ્ટ લાયબિલિટી’ હેઠળ ઝડપી વળતરની પણ જોગવાઈ છે.
અકસ્માત બાદ તરત જ શું કરવું: પ્રથમ પગલું સૌથી મહત્વનું
અકસ્માત બાદ તમારી પ્રાથમિકતા સુરક્ષા હોવી જોઈએ. સૌ પ્રથમ તબીબી સહાય મેળવો. જો શક્ય હોય તો વાહનને સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસેડો. પોલીસને જાણ કરવી ખૂબ જરૂરી છે, ખાસ કરીને જો નુકસાન મોટું હોય અથવા ત્રીજો પક્ષ (Third Party) સામેલ હોય. નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધાવવી અનિવાર્ય છે. અકસ્માતના ફોટા અને વીડિયો લો અને સાક્ષીઓના નામ-નંબર નોંધી લો. આ પુરાવા તમારા ક્લેમને મજબૂત બનાવશે.
ઇન્શ્યોરન્સ કંપનીને તાત્કાલિક જાણ કરવી કેમ જરૂરી છે?
મોટાભાગની ઇન્શ્યોરન્સ કંપનીઓ અકસ્માતના ૨૪ થી ૪૮ કલાકમાં જાણ કરવાની શરત રાખે છે. વિલંબ કરવાથી ક્લેમ રિજેક્ટ થઈ શકે છે. કંપનીના કસ્ટમર કેર નંબર પર કોલ કરીને ક્લેમ રજીસ્ટર કરાવો અને ક્લેમ નંબર નોંધી લો. તમે મોબાઈલ એપ કે વેબસાઈટ દ્વારા પણ ક્લેમ નોંધાવી શકો છો.
જરૂરી દસ્તાવેજો જેના વગર ક્લેમ થઈ શકે છે રિજેક્ટ
ઇન્શ્યોરન્સ ક્લેમ માટે સાચા દસ્તાવેજો હોવા ખૂબ જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે માંગવામાં આવતા દસ્તાવેજો આ મુજબ છે:
પોલિસીની નકલ
વાહનનું રજીસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (RC)
ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ
અકસ્માતના ફોટા
રિપેરિંગ બિલ અને એસ્ટિમેટ જો થર્ડ પાર્ટી ક્લેમ હોય તો વધારાના દસ્તાવેજોની પણ જરૂર પડી શકે છે.
સર્વેયરની ભૂમિકા અને રિપેર પ્રક્રિયા
ક્લેમ નોંધાયા બાદ કંપની એક સર્વેયરની નિમણૂક કરે છે જે નુકસાનનું આકલન કરે છે. ધ્યાન રાખો કે સર્વેયર આવે તે પહેલા વાહનની મરામત ન કરાવો, વાહનને જે-તે સ્થિતિમાં જ રાખો. સર્વેયરના રિપોર્ટના આધારે જ ક્લેમની રકમ નક્કી થાય છે. તેમની પરવાનગી બાદ જ રિપેરિંગ શરૂ કરાવો અને શક્ય હોય તો કંપનીના નેટવર્ક ગેરેજમાં જ કામ કરાવો. તમામ બિલ અને રસીદો સંભાળીને રાખો.
ક્લેમ ક્યારે ફગાવી શકાય?
કેટલીક ભૂલો તમારો ક્લેમ રિજેક્ટ કરાવી શકે છે. જેમ કે:
અકસ્માતની જાણ કરવામાં વિલંબ.
દારૂ પીને ડ્રાઇવિંગ કરવું (આ સ્થિતિમાં ક્લેમ ક્યારેય પાસ નહીં થાય).
માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ ન હોવું.
પોલિસીની શરતોનું ઉલ્લંઘન અથવા ખોટી માહિતી આપવી.
વાહન અકસ્માત બાદ ઇન્શ્યોરન્સ ક્લેમ મેળવવો મુશ્કેલ નથી, જો તમે સાચી પ્રક્રિયા અનુસરો. સમયસર જાણ કરવી અને સાચા દસ્તાવેજો રાખવા સૌથી જરૂરી છે. જાગૃતિ જ તમારું સૌથી મોટું હથિયાર છે.
એક્સપર્ટ લીગલ ટિપ: જો તમારો ક્લેમ કોઈ યોગ્ય કારણ વગર ફગાવી દેવામાં આવે, તો તમે ઇન્શ્યોરન્સ ઓમ્બડ્સમેન (Insurance Ombudsman) અથવા ગ્રાહક ફોરમમાં ફરિયાદ કરી શકો છો.
