American Independence History: અમેરિકા આ વર્ષે ૪ જુલાઈના રોજ પોતાની આઝાદીની ૨૫૦મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યું છે. ૨૫૦ વર્ષ પહેલા ૧૭૭૬માં આ જ તારીખે ઉત્તર અમેરિકાની ૧૩ બ્રિટિશ કોલોનીઓએ બ્રિટનથી અલગ થવાની જાહેરાત કરી અને ‘આઝાદીની ઘોષણા’ (Declaration of Independence) ને અપનાવી. આ ઘોષણાપત્ર એક મહત્વનું દસ્તાવેજ હતું જેણે આઝાદ દેશ તરીકે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની પાયો નાખ્યો. આ આઝાદી એક લાંબી લડાઈનું પરિણામ હતું, જે આ કોલોનીઓએ મળીને લડી હતી. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે અમેરિકાની આઝાદીની છેલ્લી લડાઈ ભારતની જમીન પર લડાઈ હતી.
ભારત સાથે જોડાયેલી અમેરિકાની આઝાદીની કહાની
અમેરિકન સ્વતંત્રતા આંદોલન ઘણી રીતે ભારતની વાર્તા સાથે જોડાયેલું હતું. આ ક્રાંતિનો પાયો ૧૭૭૩ની બોસ્ટન ટી પાર્ટીથી પડ્યો, જે ચા કાયદા વિરુદ્ધ એક પ્રદર્શન હતું. આ કાયદા હેઠળ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીને ઔપનિવેશિક ચા પર સબસિડી આપવામાં આવી હતી.
અમેરિકામાં જ્યારે આઝાદીની લડાઈ શરૂ થઈ તો ફ્રાન્સે તેમાં વધ-ચઢીને મદદ કરી. કેટલાક જાણકારોનું કહેવું છે કે ફ્રેન્ચ લોકોના મનમાં ભારતનું બ્રિટનના હાથમાં જવાની ટીસ હંમેશા બની રહી અને તેમણે તક મળતા જ અમેરિકામાં તેનો બદલો લીધો.
ભારતે કરી અમેરિકન ક્રાંતિને પ્રભાવિત
અમેરિકન ક્રાંતિને ભારતે કઈ રીતે પ્રભાવિત કરી હતી, તેનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ ૧૭૮૨ની એક ઘટનાથી સમજી શકાય છે. આના એક વર્ષ પહેલા બ્રિટિશ જનરલ ચાર્લ્સ કોર્નવોલિસે કોન્ટિનેન્ટલ આર્મી અને તેના ફ્રેન્ચ સહયોગીઓની સંયુક્ત તાકાત સામે સરન્ડર કરી દીધું હતું. આ હારને અમેરિકન ક્રાંતિની છેલ્લી ઘટના કહેવામાં આવે છે, પરંતુ યુદ્ધ સંપૂર્ણ રીતે ખતમ થયું ન હતું.
બ્રિટિશ સેના હજુ પણ ફિલાડેલ્ફિયાથી થનારી શિપિંગના માર્ગમાં અવરોધ ઊભો કરી રહી હતી. આ હુમલાઓનો સામનો કરવા માટે ૧૭૮૨માં હૈદર અલી નામનું એક જહાજ ફિલાડેલ્ફિયાથી નીકળ્યું. તોપોથી સજ્જ આ જહાજને સાત જહાજોને ફિલાડેલ્ફિયાથી સુરક્ષિત લઈ જવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. રવાના થતાની સાથે જ તેનો સામનો ત્રણ બ્રિટિશ યુદ્ધપોતો સાથે થયો. આ જહાજે ડર્યા વગર મુકાબલો કર્યો અને એક બ્રિટિશ જહાજ પર કબજો કરી લીધો. બીજા જહાજને જમીન પર ફસાવવા માટે મજબૂર કર્યું અને ત્રીજું ભાગી ગયું.
ભારતીય સુલતાનના નામ પર જહાજનું નામ
હૈદર અલીનું નામ મૈસૂરના તત્કાલીન સુલતાન હૈદર અલીના સન્માનમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે અમેરિકા આઝાદીની લડાઈ લડી રહ્યું હતું, તે જ સમયે ભારત, યુરોપની ઔપનિવેશિક તાકાતો વચ્ચે સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બન્યું હતું. હૈદર અલી તે સમયે ભારતમાં ફ્રેન્ચ મદદથી બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની સેનાના છક્કા છોડાવી રહ્યા હતા. મૈસૂરના સંઘર્ષોએ અમેરિકન લોકોને પ્રભાવિત કર્યા.
અમેરિકાએ ફેરવી લીધું મૈસૂરથી મોઢું
પરંતુ આઝાદી પછી મૈસૂર માટે અમેરિકનોનો પ્રેમ તેવો રહ્યો નહીં. મૈસૂર બ્રિટન સાથે સંઘર્ષમાં લાગ્યું હતું પરંતુ તે જ સમયે ૧૭૮૩માં અંગ્રેજો અને ફ્રેન્ચો વચ્ચે સંધિ થઈ ગઈ. આ સંધિ પછી ફ્રાન્સે મૈસૂરને સીધી મદદ આપવાનું બંધ કરી દીધું. કેટલાક ઈતિહાસકારોનું માનવું છે કે અમેરિકન ક્રાંતિની છેલ્લી લડાઈ ૧૭૮૩માં કોરોમંડલના તટ પર થઈ હતી. અંગ્રેજોએ કુડ્ડાલોરના એક કિલ્લાને ઘેરી લીધો હતો, જેના પર ફ્રાન્સ અને મૈસૂરની સંયુક્ત સેનાનો કબજો હતો. પરંતુ આ દરમિયાન શાંતિ સમજૂતીના સમાચાર મળ્યા અને ઘેરાબંધી ખતમ કરી દેવામાં આવી. આ ભારતીય ઉપમહાદ્વીપથી ફ્રેન્ચોની વાપસી હતી. બીજી તરફ, બ્રિટને અમેરિકાને છોડીને પોતાના સંસ્થાનને સુરક્ષિત કરી લીધા હતા.
