Ayatollah Ali Khamenei Education: મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાનના અનેક સૈન્ય અને પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર મોટા હવાઈ હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓ પછી ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ (Ayatollah Ali Khamenei) ના મોતની પુષ્ટિ કરવામાં આવી. ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય સુધી ઈરાનની સત્તા સંભાળનારા ખામેનેઈના અચાનક મોતે આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. પરંતુ આ રાજકીય અને સૈન્ય ઘટનાઓ વચ્ચે એક સવાલ છે કે આખરે ઈરાનના આટલા શક્તિશાળી નેતા કેટલા ભણેલા-ગણેલા હતા? શું તેઓ મોડર્ન ડિગ્રી મેળવનારા નેતા હતા કે માત્ર ધાર્મિક શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત હતા?
ધાર્મિક પરિવારમાં થયો જન્મ, નાની ઉંમરથી થઈ ભણતરની શરૂઆત
અલી ખામેનેઈનો જન્મ 19 એપ્રિલ 1939ના રોજ ઈરાનના મશહદ શહેરમાં થયો હતો. તેમનો પરિવાર શિયા મુસ્લિમ ધર્મ સાથે જોડાયેલો હતો. તેમના પિતા જવાદ ખામેનેઈ એક ઈસ્લામી ધર્મગુરુ હતા. ઘરનું વાતાવરણ પૂરેપૂરું ધાર્મિક હતું, તેથી તેમનું ભણતર પણ તે જ દિશામાં શરૂ થયું. માત્ર 4 વર્ષની ઉંમરે તેમણે કુરાન વાંચવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. બાળપણથી જ તેમનો ઝુકાવ ઈસ્લામી શિક્ષણ તરફ હતો.
11 વર્ષની ઉંમરે બની ગયા ધર્મ છાત્ર
ખામેનેઈએ મશહદના હૌજા (ધાર્મિક શિક્ષણ સંસ્થાન) માં અભ્યાસ કર્યો. હૌજા એ જગ્યા હોય છે જ્યાં ઈસ્લામી કાયદો, કુરાન અને હદીસનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરાવવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે 11 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં તેઓ એક પ્રશિક્ષિત ક્લેરિક (ધર્મ છાત્ર) બની ચૂક્યા હતા. તેમણે પારંપરિક ઈસ્લામી શિક્ષણના પ્રાઈમરી અને હાયર લેવલ પૂરા કર્યા. તેમનું ભણતર મોડર્ન સાયન્સ કે એન્જિનિયરિંગ જેવું નહોતું, પરંતુ પૂરેપૂરું ધાર્મિક વિષયો પર આધારિત હતું.
કુમ જઈને મેળવી ઈસ્લામી કાયદા અને ધર્મશાસ્ત્રની શિક્ષા
1958માં તેઓ કુમ શહેર ગયા, જે શિયા ઈસ્લામી શિક્ષણનું મોટું કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. ત્યાં તેમણે તે સમયના અગ્રણી ધર્મગુરુઓ, જેમાં રુહોલ્લા ખોમેની (Ruhollah Khomeini) પણ સામેલ હતા, તેમના વર્ગોમાં ભાગ લીધો અને ઉચ્ચ ધાર્મિક શિક્ષણ મેળવ્યું. જોકે, તેમને બહુ મોટા ધાર્મિક વિદ્વાન માનવામાં આવતા નહોતા, પરંતુ તેમણે ઈસ્લામી કાયદા અને ધર્મશાસ્ત્રનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમની ઓળખ એક ભણેલા-ગણેલા ધાર્મિક નેતા તરીકે બની, નહીં કે કોઈ મોડર્ન યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર કે સાયન્ટિસ્ટ તરીકે.
રાજનીતિ તરફ રહ્યો ઝુકાવ
ખામેનેઈનું ભણતર ધાર્મિક હતું, પરંતુ તેમનો ઝુકાવ રાજનીતિ તરફ વધુ હતો. તેઓ ઈરાનના શાહ વિરુદ્ધના આંદોલનમાં સામેલ થયા. તેમને અનેકવાર ધરપકડ કરવામાં આવી અને જેલમાં પણ જવું પડ્યું. 1979ની ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછી તેમનું રાજકીય કદ ઝડપથી વધ્યું. તેઓ પહેલા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા અને 1989માં દેશના સુપ્રીમ લીડર તરીકે ચૂંટાયા. સુપ્રીમ લીડરનું પદ ઈરાનમાં સૌથી શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે. રક્ષણ, ન્યાયતંત્ર અને વિદેશ નીતિ જેવા મોટા નિર્ણયોમાં અંતિમ નિર્ણય તેમનો જ હોય છે.
સારા વક્તા અને રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર માનવામાં આવતા હતા ખામેનેઈ
અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈએ કોઈ મોડર્ન યુનિવર્સિટીમાંથી ડિગ્રી લીધી નહોતી. તેમનું સંપૂર્ણ શિક્ષણ ધાર્મિક સંસ્થાઓમાં થયું હતું. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તેઓ અભણ હતા. તેઓ કુરાન, ઈસ્લામી કાયદા અને ધર્મશાસ્ત્રના ઊંડા જાણકાર હતા. સાથે જ તેઓ સારા વક્તા અને રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર પણ માનવામાં આવતા હતા. તેમની તાકાત આધુનિક શિક્ષણ કરતા વધુ તેમની રાજકીય સમજ, સંગઠન ક્ષમતા અને ધાર્મિક પ્રભાવમાં હતી.
