China 6th Gen Fighter J-36: ચીને દુનિયાના પ્રથમ ત્રણ એન્જિનવાળા છઠ્ઠી પેઢીના (6th Generation) લડાકુ વિમાનની ઝલક બતાવી દીધી છે. ચીની સોશિયલ મીડિયા પર આ તસવીરો જાહેર કરવામાં આવી છે. આ વિમાનને ચેંગદુ એરક્રાફ્ટ કોર્પોરેશન બનાવી રહ્યું છે, જેણે J-20 અને J-35 જેવા પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાનો બનાવ્યા છે. આમાં ત્રણ એન્જિન છે અને તેને અલ્ટ્રા-લોન્ગ રેન્જ લડાકુ વિમાન જણાવવામાં આવ્યું છે. આ તસવીર ટેકઓફ પહેલાની છે અને તે ઘણું ભારે વિમાન દેખાઈ રહ્યું છે. તેમાં ત્રણ ટર્બોફેન એન્જિન છે અને વચ્ચેનું એન્જિન, બાકીના બંને એન્જિન કરતા કદમાં મોટું દેખાય છે. તસવીરો પરથી જાણવા મળે છે કે આ દુનિયામાં અત્યાર સુધી બનાવવામાં આવેલું સૌથી મોટું ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે.
તસવીર પરથી એ પણ જાણવા મળે છે કે વિશાળ કદ હોવા છતાં આ ફાઇટર જેટ યોગ્ય સંતુલન સાથે થ્રસ્ટ/વેઇટનો રેશિયો જાળવી રાખવામાં સક્ષમ છે. આ ઉપરાંત લાંબી ઉડાનો માટે ઈંધણની દ્રષ્ટિએ ટર્બોફેન એન્જિન હોવાથી તેને ફાયદો થઈ શકે છે. આ એરક્રાફ્ટની રેન્જ અલગ-અલગ સ્ત્રોતો મુજબ આશરે ૮,૦૦૦ કિલોમીટરથી થોડી વધુ હોઈ શકે છે. એટલે કે તે પ્રશાંત મહાસાગરની ઉપર લાંબી ઉડાનો ભરી શકે છે. આ ઉપરાંત રિફ્યુઅલિંગ વગર ૪,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુના દાયરામાં ટાર્ગેટને નિશાન બનાવી શકે છે. પાંચમી પેઢીના વિમાનોમાં આ ક્ષમતા હોતી નથી.
છઠ્ઠી પેઢીના વિમાનમાં કેવું એન્જિન લગાવશે ચીન?
અહેવાલ મુજબ આ ચોથું પ્રોટોટાઇપ વિમાન છે, જેણે તાજેતરના સમયમાં ઉડાન ભરી છે. પશ્ચિમી દેશોએ તેને J-36 નામ આપ્યું છે. આને લઈને સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું તેમાં વધુ ક્ષમતા અને કૂલિંગ માટે બાયપાસ હવાના “થર્ડ સ્ટ્રીમ” વાળું એક કે વધુ એન્જિન હશે. એન્જિનને લઈને સૌથી વધુ સવાલો એટલા માટે છે કારણ કે ચીન અત્યાર સુધી પાંચમી પેઢીના પોતાના ફાઇટર જેટ જેમ કે J-20 અથવા J-35 માટે પણ સંપૂર્ણ ક્ષમતા વાળું એન્જિન બનાવી શક્યું નથી, જોકે તે નજીક ચોક્કસ પહોંચ્યું છે.
અમેરિકાએ પોતાના F-35 ને 5+ જનરેશન જેટ બનાવવા માટે નવા એન્જિનનું નિર્માણ ‘એડેપ્ટિવ એન્જિન ટ્રાન્ઝિશન પ્રોગ્રામ’ હેઠળ શરૂ કરવાની કોશિશ કરી હતી, પરંતુ બાદમાં ભારે ખર્ચને જોતા પ્રોજેક્ટ બંધ કરી દીધો. પરંતુ ચીનના આ જેટને જોતા એવું લાગે છે કે કદાચ ચીન આ ટેકનોલોજી સાથે એન્જિન બનાવી રહ્યું હશે. પરંતુ તેની સફળતા પર ઊંડી આશંકા છે.
તેમ છતાં ટ્રિપલ એન્જિન કોન્ફિગરેશન હોવાથી ઓનબોર્ડ સિસ્ટમ માટે ઘણી વધારે પાવર મળવાની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત તેમાં દુનિયાનું સૌથી મોટું ફાઇટર રડાર અને કદાચ ડાયરેક્ટેડ એનર્જી હથિયારો સામેલ હોવાની શક્યતા છે. ત્રણ સ્ટ્રીમવાળા એન્જિન ડિઝાઇનથી મળતી વધુ કૂલિંગ અને પાવર જનરેશન ક્ષમતા તેને વધુ બહેતર બનાવી શકે છે. પરંતુ સૌથી મોટો સવાલ એન્જિનને લઈને જ છે. ચીની ઇન્ડસ્ટ્રી નવા ફાઇટર માટે થ્રી સ્ટ્રીમ એન્જિન કે એડેપ્ટિવ સાયકલ એન્જિનને ઓપરેશનલ બનાવવા માટે કેટલી સારી સ્થિતિમાં છે, અથવા શું ખરેખર આવું કરવાનો ઈરાદો છે, કે શું તે આવું કરી શકશે, તે ખૂબ જ ગંભીર સવાલ છે.
ચીન છઠ્ઠી પેઢીનું લડાકુ વિમાન ક્યા સુધી બનાવી લેશે?
ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં ચીને આ વિમાનનું પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ ઉડાડ્યું હતું અને ત્યાર પછીના આશરે ૧૩ મહિનામાં ચોથા પ્રોટોટાઇપે ઉડાન ભરી છે. જે દર્શાવે છે કે ચીની ડેવલપમેન્ટલ સ્પીડ કેટલી વધારે છે. જો ચીનને દરેક સ્ટેજમાં સફળતા મળતી રહે અને જો તેણે એન્જિનને લઈને જે પ્લાન કરી રાખ્યો છે તેમાં જો તે સફળ રહે, તો કદાચ ૨૦૩૦ સુધીમાં તે છઠ્ઠી પેઢીના ફાઇટર જેટને ડેવલપ કરવામાં સફળતા મેળવી શકે છે. બીજી તરફ અમેરિકી વાયુસેના માટે બનાવવામાં આવી રહેલા F-47 છઠ્ઠી જનરેશનના ફાઇટરની પ્રથમ ઉડાન ૨૦૨૮માં થવાની આશા છે અને તે ૨૦૩૦ના દાયકાના બીજા હિસ્સામાં સેવામાં આવવાનું અનુમાન છે.
