China Iran Air Defense Deal: અમેરિકાની ગુપ્તચર એજન્સીઓના હવાલાથી દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચીન ઈરાનને આગામી થોડા અઠવાડિયામાં એક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. યુએસ ઇન્ટેલિજન્સના હવાલાથી જણાવ્યું છે કે ચીન આગામી થોડા અઠવાડિયાની અંદર ઈરાનને નવી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ આપવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ એક ઉશ્કેરણીજનક પગલું હશે કારણ કે બેઇજિંગે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા નાજુક સંઘર્ષ વિરામમાં મધ્યસ્થી કરવામાં મદદ કરી હતી અને હવે તે ઈરાનને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મોકલી રહ્યું છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મે મહિનામાં ચીનની મુલાકાતે જવાના છે અને જો ઈરાનને ચીની એર ડિફેન્સ મોકલવાની તૈયારીનો રિપોર્ટ સાચો છે તો આ મુલાકાત પર અસર પડશે. બે સ્ત્રોતોના હવાલાથી જણાવ્યું છે કે એવા સંકેતો છે કે બેઇજિંગ આ ખેપને ત્રીજા દેશોના રસ્તે મોકલવા પર કામ કરી રહ્યું છે જેથી તેનું નામ ન આવી શકે અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમના મૂળ દેશની ખબર ન પડી શકે.
ઈરાનને હથિયારોની ખેપ મોકલવાની તૈયારીમાં ચીન
સ્ત્રોતો મુજબ બેઇજિંગ જે સિસ્ટમ્સ મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે તે ખભા પરથી દાગી શકાય તેવી એન્ટી-એર મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ છે જેને MANPADs તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમ્સે પાંચ અઠવાડિયા સુધી ચાલેલા યુદ્ધ દરમિયાન ઓછી ઊંચાઈ પર ઉડતા અમેરિકી સૈન્ય વિમાનો માટે એક અસમપ્રમાણ ખતરો પેદા કર્યો હતો અને જો યુદ્ધવિરામ તૂટી જાય છે તો તે ફરીથી ખતરો બની શકે છે. જોકે વોશિંગ્ટનમાં ચીની દૂતાવાસના એક પ્રવક્તાએ કહ્યું ‘ચીને આ સંઘર્ષમાં સામેલ કોઈ પણ પક્ષને ક્યારેય હથિયાર આપ્યા નથી. આ જાણકારી સંપૂર્ણપણે ખોટી છે.’
તેણે કહ્યું કે ‘એક જવાબદાર મોટા દેશ તરીકે ચીન હંમેશા પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારીઓ પૂરી કરે છે. અમે અમેરિકાને આગ્રહ કરીએ છીએ કે તે કોઈ પણ આધાર વગર આરોપ લગાવવા, જાણી જોઈને ખોટા સંબંધ જોડવા અને સનસનાટી ફેલાવવાથી દૂર રહે. અમને આશા છે કે સંબંધિત પક્ષો તણાવ ઓછો કરવામાં મદદ કરવા માટે વધુ પ્રયાસો કરશે.’ આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં ચીની દૂતાવાસના એક પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારથી અમેરિકા-ઈઝરાયેલ-ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયું છે ત્યારથી બેઇજિંગ ‘યુદ્ધવિરામ કરાવવા અને સંઘર્ષને ખતમ કરવામાં મદદ કરવા માટે કામ કરી રહ્યું છે.’
MANPADs થી તોડી પડાયું હતું F-15 લડાયક વિમાન
ટ્રમ્પે સોમવારે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન સંકેત આપ્યો હતો કે ગયા અઠવાડિયે ઈરાને F-15 ફાઈટર જેટ પર “હાથથી ખભા પર રાખીને ચલાવવામાં આવતી મિસાઇલ એટલે કે હીટ-સીકિંગ મિસાઇલ” થી હુમલો કર્યો હતો જેમાં અમેરિકી વિમાન પડી ગયું હતું. જ્યારે ઈરાને કહ્યું કે તેણે જેટને તોડી પાડવા માટે એક ‘નવી’ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો છે પરંતુ તેણે આ વિશે વધુ માહિતી આપી નથી. તે સ્પષ્ટ નથી કે તે સિસ્ટમ ચીનમાં બની હતી કે નહીં.
સ્ત્રોતોએ જણાવ્યું છે કે ચીની કંપનીઓ ઈરાનને સતત એવી પ્રતિબંધિત ‘ડ્યુઅલ-યુઝ ટેકનોલોજી’ વેચી રહી છે જેનાથી ઈરાનને હથિયાર બનાવવા અને પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમને બહેતર બનાવવામાં મદદ મળી રહી છે. પરંતુ, જો ચીની સરકાર સીધી રીતે હથિયારોની સિસ્ટમ ઈરાનને આપે છે તો આ મદદનું એક બિલકુલ નવું સ્તર હશે. આ ખુલાસો એવા સમયે થયો છે જ્યારે પાકિસ્તાનમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધવિરામને લઈને બેઠક યોજાવાની છે.
