El Nino 2027 Climate Warning: દુનિયા પર આવનારા કેટલાક મહિનાઓમાં એવી પ્રાકૃતિક આપત્તિનું સંકટ ઘેરાઈ રહ્યું છે, જે ભારે તબાહીનું કારણ બની શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે આવતા વર્ષે, ૨૦૨૭ માં શક્તિશાળી અલ નીનો મોટા પાયે નુકસાન કરી શકે છે. અંદાજો દર્શાવે છે કે તે ૧૮૭૭-૭૮ ના વિનાશક અલ નીનો કરતા વધુ બરબાદી લાવી શકે છે. તે દુનિયાના મોટા ભાગોમાં દુષ્કાળ અને ભૂખમરા જેવી સ્થિતિનું કારણ બની શકે છે. આનાથી ભારત પણ ઘણી હદ સુધી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
આશરે ૧૫૦ વર્ષ પહેલા ૧૮૭૭-૭૮ માં આવેલા અલ નીનોએ દુનિયાના મોટા ભાગોમાં ભીષણ ગરમી પાડી હતી. લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળ રહ્યો હતો અને પાકની બરબાદીથી ભૂખમરો ફેલાયો હતો. તે સમયે એટલી મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુ થયા હતા કે દુનિયાની કુલ વસ્તીના ૪ ટકા ખતમ થઈ ગયા હતા. તેને ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી સૌથી ભયાનક આબોહવાની ઘટનાઓમાં ગણવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ક્લાયમેટ મોડેલ ચિંતાજનક સંકેતો આપી રહ્યા છે.
હવામાનમાં શું ફેરફાર થઈ રહ્યો છે?
પ્રશાંત મહાસાગરનો અભ્યાસ કરનારા સંશોધકોનું કહેવું છે કે તાજેતરના મોડેલ રન સમુદ્રની સપાટીના તાપમાનમાં ઝડપી વધારો દર્શાવી રહ્યા છે. આ અલ નીનો બનવાનો સૌથી ખાસ સંકેત છે. આ તીવ્રતાએ વૈજ્ઞાનિકોને ચિંતિત કર્યા છે કારણ કે જો વર્તમાન પ્રવાહો ચાલુ રહેશે તો એક ‘મેગા’ અથવા ‘સુપર’ અલ નીનો બની શકે છે.
અલ નીનોનું બનવું, ખાસ કરીને મેગા અથવા સુપર અલ નીનો વૈશ્વિક હવામાન પ્રણાલીઓને ખૂબ જ વધારે ખોરવી નાખશે. આવી ઘટના ચાલી રહેલા આબોહવા પરિવર્તન સાથે મળીને ૨૦૨૭ સુધીમાં વૈશ્વિક તાપમાનને નવા રેકોર્ડ સ્તર સુધી પહોંચાડી શકે છે. તાપમાન ખૂબ વધી જવાથી દુષ્કાળ પડશે અને વિશ્વભરમાં ખાદ્યાન્નનું સંકટ ઘેરાઈ જશે.
અલ નીનો શું છે?
અલ નીનો, અલ નીનો-સધર્ન ઓસિલેશન (ENSO) ચક્રનો એક ભાગ છે. આ ત્યારે થાય છે, જ્યારે મધ્ય અને પૂર્વી પ્રશાંત મહાસાગર અસામાન્ય રીતે ગરમ થઈ જાય છે. આ ગરમી વાતાવરણીય પરિભ્રમણની પેટર્નને બદલી નાખે છે. આનાથી મોનસૂન પ્રણાલીઓ નબળી પડી જાય છે અને ગરમીનો પ્રકોપ ખૂબ ઝડપથી વધી જાય છે. ગરમી વધવાથી ખંડોમાં વરસાદનું વિતરણ બદલાઈ જાય છે.
અલ નીનોની શરૂઆત પ્રશાંત મહાસાગરમાં થાય છે પરંતુ તેની અસરો આખી દુનિયામાં થાય છે. આનાથી ભારત, ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણી અને મધ્ય આફ્રિકા, અને એમેઝોન બેસિનમાં ભીષણ ગરમી અને જંગલની આગનો સામનો કરવો પડશે. બીજી તરફ અમેરિકાના કેટલાક ભાગો- વિશેષ રૂપે દક્ષિણી ભાગમાં ભારે વરસાદ અને પૂર આવી શકે છે. ઉત્તર અમેરિકામાં વધુ ગરમી જોવા મળી શકે છે.
ભારત પર શું અસર થશે?
અલ નીનોની ભારત પર સીધી અસર થશે. ભારતની કૃષિ અને જળ સંસાધનો મોનસૂન પર નિર્ભર કરે છે. અલ નીનો આના પર સીધી અસર નાખશે. આનાથી ઉત્તરી, મધ્ય અને પૂર્વી ભારતમાં ભયંકર અને લાંબા સમય સુધી લૂ ચાલી શકે છે. સાથે જ મોનસૂનની સીઝનમાં સામાન્ય કરતા ઓછો વરસાદ પડી શકે છે.
આ ઘટનાથી પાકની પેદાશ ઓછી થઈ જશે અને ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના ભાવ વધી જશે. ક્લાયમેટ ચેન્જના કારણે ભારતમાં પહેલાથી જ તાપમાન વધી રહ્યું છે. અલ નીનોના કારણે ગરમી વધુ વધી જશે. આનાથી હવામાનની સ્થિતિ એવી થઈ જશે કે ભૂખમરા જેવી પરિસ્થિતિ બની શકે છે.
તૈયારી કરવી જરૂરી: નિષ્ણાત
વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ ઘટનાને ચોક્કસપણે મેગા અલ નીનો કહેવી ઉતાવળ ગણાશે પરંતુ તેના સંકેતો એટલા મજબૂત છે કે તેમના પર ગંભીરતાથી ધ્યાન આપવું જોઈએ. નિષ્ણાતોએ તેની તૈયારીઓની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. આ તૈયારીઓમાં ગરમીને પહોંચી વળવા માટે મજબૂત કાર્ય યોજના, વધુ સારું જળ વ્યવસ્થાપન અને બહેતર સિંચાઈ વ્યવસ્થા સામેલ છે.
