Global ocean temperature: ધરતીના સૌથી મોટા તાપ નિયંત્રક માનવામાં આવતા મહાસાગરો હવે સ્વયં અસામાન્ય રીતે ગરમ થઈ ચૂક્યા છે. જૂન ૨૦૨૬ માં સમુદ્રની સપાટીનું વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાન આ મોસમ માટે અત્યાર સુધીના સર્વોચ્ચ સ્તર પર પહોંચી ગયું છે. વૈજ્ઞાનિકો તેને માત્ર એક નવો રેકોર્ડ જ નહીં, પરંતુ પૃથ્વીના આબોહવા તંત્રમાં ઝડપથી ઘેરાતા અસંતુલન અને આવનારા મહિનાઓમાં ચરમ મોસમી આપત્તિઓની ગંભીર ચેતવણી માની રહ્યા છે.
આબોહવા પરિવર્તન અને અલ નીનોની અસર:
યુરોપિયન સંઘની કોપરનિકસ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સર્વિસ અને કોપરનિકસ મરીન સર્વિસના તાજા વિશ્લેષણથી સંકેત મળ્યો છે કે માનવસર્જિત આબોહવા પરિવર્તન અને અલ નીનોની સંયુક્ત અસરને કારણે મહાસાગરો અભૂતપૂર્વ રીતે ગરમ થઈ ગયા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો અલ નીનો આગામી કેટલાક મહિનાઓમાં વધુ મજબૂત થયો તો દુનિયાના ઘણા ભાગોમાં ભીષણ ગરમી, અત્યધિક વરસાદ, વિનાશક પૂર, દુષ્કાળ, શક્તિશાળી ચક્રવાત અને દરિયાઈ પરિસ્થિતિકી તંત્ર પર ગંભીર સંકટ જોવા મળી શકે છે. કોપરનિકસ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સર્વિસ અનુસાર ૨૧ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ સમુદ્રની સપાટીનું વૈશ્વિક સરેરાશ તાપમાન ૨૦.૮૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું. આ જૂન મહિના માટે અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ તાપમાન છે અને તેણે ૨૦૨૩ તથા ૨૦૨૪ માં નોંધાયેલા ૨૦.૮૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસના પાછલા રેકોર્ડને પાછળ છોડી દીધો છે.
વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ:
બીજી તરફ, કોપરનિકસ મરીન સર્વિસે પોતાના સ્વતંત્ર વિશ્લેષણમાં આ જ દિવસે વૈશ્વિક સરેરાશ દરિયાઈ સપાટીનું તાપમાન ૨૧ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધ્યું છે, જે તેના પાછલા રેકોર્ડ કરતા ૦.૧ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે છે. બંને સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિક પ્રણાલીઓના લગભગ સમાન નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું આ રેકોર્ડની વિશ્વસનીયતાને વધુ મજબૂત કરે છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે મહાસાગરોનું આ સ્તર સુધી ગરમ થવું તે સામાન્ય ઉતાર-ચઢાવનો ભાગ ગણી શકાય નહીં. આ એ વાતનો સંકેત છે કે પૃથ્વીનું આબોહવા તંત્ર ઝડપથી અસંતુલિત થઈ રહ્યું છે. મહાસાગરો આખી દુનિયાના તાપમાન અને મોસમ પ્રણાલીને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આમ, તેમનું સતત ગરમ થવું વૈશ્વિક આબોહવા સંકટને વધુ ઘેરી બનાવી શકે છે.
અલ નીનોએ વધારી ચિંતા:
વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) એ ૨ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ ભૂમધ્યરેખીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ નીનોની સ્થિતિ વિકસિત થવાની પુષ્ટિ કરી હતી. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર અલ નીનો અને સતત વધતા વૈશ્વિક તાપમાનની સંયુક્ત અસર મહાસાગરોની ગરમીને અસામાન્ય સ્તર સુધી લઈ ગઈ છે. આંકડાઓ મુજબ પાછલા ત્રણ વર્ષોમાં મોટાભાગના મહાસાગરો સામાન્ય કરતા ૦.૩૫ થી ૦.૭૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ ગરમ બનેલા છે. જૂન ૨૦૨૬ માં આ અંતર સૌથી ઊંચા સ્તર પર પહોંચી ગયું છે.
અનિશ્ચિતતાનો નવો તબક્કો:
યુરોપિયન હવામાન પૂર્વાનુમાન કેન્દ્ર (ECMWF) માં કોપરનિકસ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સર્વિસના નિર્દેશક કાર્લો બુઓનટેમ્પોનું કહેવું છે કે વર્તમાન પરિસ્થિતિઓ આબોહવાના એક નવા અને અનિશ્ચિત તબક્કાની શરૂઆતનો સંકેત આપે છે. તેમના અનુસાર જો સમુદ્રનું તાપમાન આ રીતે ઊંચું જળવાઈ રહ્યું અને અલ નીનોએ વધુ તાકાત પકડી તો આવનારા મહિનાઓમાં સમુદ્ર અને વાતાવરણ બંનેમાં તાપમાનના નવા રેકોર્ડ બની શકે છે.
