Global Oil Crisis 2026: સાઉદી અરેબિયાની સરકારી તેલ કંપની અરામકોની રાસ તનુરા ફેસિલિટી દુનિયાની સૌથી મોટી રિફાઇનરીઓમાંની એક છે. સોમવારે આ પણ હુમલાની લપેટમાં આવી જવું એ તે આશંકાનો અવાજ છે, જેનો ડર અમેરિકા-ઈઝરાયેલના ઈરાન પર સંયુક્ત હુમલાની સાથે જ સતાવવા લાગ્યો હતો. આ લડાઈ હવે અનિયંત્રિત જ નથી થઈ રહી, તેણે ગ્લોબલ ઓઈલ સપ્લાય પર અસર બતાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
અરામકો પર હુમલો
તેહરાન વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થળોને નિશાન બનાવી રહ્યું છે, જેની અસર વ્યાપક હશે. અરામકો પર હુમલો આ જ વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. સાઉદી ક્રૂડ ઓઈલ માટે આ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિકાસ ટર્મિનલ છે. લગભગ ૫.૫ લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ દરરોજ અહીંથી મોકલવામાં આવે છે, જે હવે બંધ કરવું પડ્યું છે. ગ્લોબલ ઓઈલ સપ્લાયના મુખ્ય રસ્તા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ પર પણ તણાવ છે. આ દરિયાઈ માર્ગે થઈને દુનિયાનું લગભગ ૨૦% તેલ અને એટલી જ ગેસનું ટ્રાન્સપોર્ટ થાય છે. ઈરાક, બહેરીન, કતાર અને કુવૈત આ જ રસ્તાનો ઉપયોગ કરે છે. હોર્મુઝ અને ઓમાનની ખાડીમાં તેલ ટેન્કરો પર હુમલા થયા છે.
ભારત માટે ચિંતા
આ તણાવની અસર માર્કેટ પર દેખાઈ રહી છે. ઇન્ટરનેશનલ સ્ટાન્ડર્ડ બ્રેન્ટના ભાવ એક જ દિવસમાં ૭.૭% વધીને ૭૮.૪૬ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયા. વળી, ગોલ્ડમેન સૅક્સ (Goldman Sachs) નો અંદાજ છે કે જો હોર્મુઝથી વ્યાપારમાં એક મહિના સુધી અવરોધ જળવાયેલો રહ્યો, તો યુરોપમાં નેચરલ ગેસના ભાવ ૧૩૦% સુધી વધી શકે છે. ભારત માટે પણ આ સ્થિતિ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે, જેની ૮૮% તેલની જરૂરિયાત આયાતથી પૂરી થાય છે.
ફેલાઈ ગયો સંઘર્ષ
ઈરાનને લઈને અમેરિકાના અત્યાર સુધીના કેલ્ક્યુલેશન ખોટા સાબિત થતા જણાય છે. જો વ્હાઇટ હાઉસને થોડી પણ આશા રહી હોય કે પોતાના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના ન રહેવા પર તેહરાન ઝૂકી જશે, તો તેનો જવાબ હવે મળી ચૂક્યો છે. ઈરાનની વળતી કાર્યવાહી હવે વધુ આક્રમક છે અને બહેરીન, કુવૈત, UAE થી લઈને આ વિસ્તારનો દરેક તે દેશ તેના નિશાના પર છે, જ્યાં અમેરિકી સૈન્ય મથકો છે.
ઘટતી આશા
આ સંઘર્ષ ધીમે ધીમે સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાનો બનતો જઈ રહ્યો છે. હિઝબુલ્લાહએ પણ ઈઝરાયેલ પર મિસાઈલ છોડી છે અને બદલામાં ઈઝરાયેલે લેબનાન પર સ્ટ્રાઈક કરી છે. જે રીતે લડાઈ નવા વિસ્તારોમાં ફેલાઈ રહી છે, તેની જટિલતા પણ વધતી જાય છે. સમજૂતીનો હાલમાં કોઈ રસ્તો દેખાતો નથી. ભારત માટે ચિંતા પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાત પૂરી કરવાની તો છે જ, મિડલ ઈસ્ટમાં ફસાયેલા લાખો ભારતીયો પણ છે. યુદ્ધ લાંબુ ચાલ્યું તો ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને આનાથી નુકસાન થશે. આ જ કારણે સોમવારે ભારતીય શેરબજાર ભારે દબાણમાં જોવા મળ્યું હતું.
