હજ એ વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી મોટી અને સૌથી વધુ ટકાઉ વાર્ષિક સામૂહિક ઘટના છે.
નવી દિલ્હી, 21 જૂન. કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય સચિવ અપૂર્વ ચંદ્રાએ શુક્રવારે અહીં ‘હજ યાત્રા માટે મેડિકલ કેર એરેન્જમેન્ટ્સ’ નામનો દસ્તાવેજ બહાર પાડ્યો હતો. આ દસ્તાવેજ આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય અને લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રસંગે જેદ્દાહમાં ભારતના કોન્સ્યુલેટ જનરલના મોહમ્મદ શાહિદ આલમ (જેઓ વર્ચ્યુઅલ રીતે જોડાયા હતા) અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના પ્રતિનિધિઓ અને અન્ય હિતધારકો પણ હાજર હતા.
હજ એ વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી મોટી અને સૌથી વધુ ટકાઉ વાર્ષિક સામૂહિક ઘટના છે. તબીબી સંભાળની જોગવાઈ માટેની જવાબદારી આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય હેઠળના આરોગ્ય સેવાઓના મહાનિર્દેશાલયના ઇમરજન્સી મેડિકલ રિલીફ ડિવિઝન અને ઇન્ટરનેશનલ હેલ્થ ડિવિઝનની છે.
આ પ્રસંગે બોલતા અપૂર્વ ચંદ્રાએ જણાવ્યું હતું કે આ દસ્તાવેજ આરોગ્ય સેવાઓનો રોડમેપ રજૂ કરે છે અને તે પણ સમજાવે છે કે યાત્રાળુઓ આ સેવાઓનો લાભ કેવી રીતે મેળવી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આ માત્ર બીજું વર્ષ છે જ્યારે આરોગ્ય સંભાળની જવાબદારી કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયને સોંપવામાં આવી છે.
તેમણે કહ્યું કે આ વર્ષે ભારતમાંથી લગભગ 1,75,025 હજયાત્રીઓએ હજ કરી હતી, જેમાંથી લગભગ 40,000 60 વર્ષથી વધુ વયના વૃદ્ધો હતા. આ વર્ષે ખરાબ હવામાનને જોતાં, આરોગ્યના પડકારોને કારણે યાત્રાળુઓ માટે ચોવીસ કલાક સેવાઓ પ્રદાન કરવી જરૂરી બની છે. ગયા વર્ષે, ભૂતકાળના અનુભવમાંથી શીખીને, ઓરલ હેલ્થ અને ડેન્ટલ સેવાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
કેન્દ્રીય આરોગ્ય સચિવે એમ પણ કહ્યું કે આ વર્ષે લગભગ 2 લાખ ઓપીડી કરવામાં આવી છે, તેમજ તબીબી ટીમો દ્વારા યાત્રાળુઓની મુલાકાત લેવામાં આવી છે. અપૂર્વ ચંદ્રાએ જણાવ્યું હતું કે NIC ની મદદથી એક લાઇવ પોર્ટલ વિકસાવવામાં આવ્યું છે, જે તબીબી સંભાળ મેળવવા માંગતા યાત્રાળુઓ અને પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓ પર વાસ્તવિક સમયનો ડેટા અને વિશ્લેષણ પ્રદાન કરે છે.
જેદ્દાહમાં ભારતના કોન્સ્યુલ જનરલ શાહિદ આલમે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે ભારતીય યાત્રાળુઓ માટે આરોગ્યસંભાળની વ્યવસ્થાને સંસ્થાકીય બનાવવા માટે દસ્તાવેજનું પ્રકાશન મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે હજ દરમિયાન થયેલા અનુભવો અને પડકારો વિશે જણાવ્યું. ભારતીય તબીબી કર્મચારીઓના પ્રયત્નોની પ્રશંસા કરતા, તેમણે માહિતી આપી હતી કે ભારતીય આરોગ્ય મિશન દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી તબીબી સેવાઓને સાઉદી અરેબિયા (KSA) કિંગડમ દ્વારા પણ ઉચ્ચ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય દ્વારા હજ યાત્રીઓને તેમની મુસાફરી અને KSAમાં રહેવા માટે આપવામાં આવતી તબીબી સંભાળની જોગવાઈમાં ભારતમાં હજ અરજદારોના સ્વાસ્થ્ય અને ફિટનેસનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા તબીબી પરીક્ષા અને ફિટનેસ પ્રમાણપત્રમાં ફેરફાર કરવા માટે, આમાં આરોગ્ય કાર્ડ પ્રદાન કરવાનો સમાવેશ થાય છે. રસીકરણ શિબિરોનું આયોજન કરવા માટે રાજ્યોને રસી પૂરી પાડવી અને એમ્બર્કેશન પોઈન્ટ પર હેલ્થ ડેસ્ક સ્થાપવા વગેરે.
