Human rights violations at brick kilns: પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચ (NCHR) એ દેશના ઈંટના ભઠ્ઠામાં થઈ રહેલા વ્યવસ્થિત શોષણ, માનવ અધિકાર ઉલ્લંઘન અને લિંગ આધારિત હિંસાનો પર્દાફાશ કર્યો છે.
પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચે મંગળવારે એક અભ્યાસ અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો, જેમાં ઈંટના ભઠ્ઠા કામદારો પર થઈ રહેલા અત્યાચારોનો પર્દાફાશ થયો છે. આ અભ્યાસનું શીર્ષક છે – ‘પંજાબના ઈંટના ભઠ્ઠામાં શોષણ અને અત્યાચારોનો પર્દાફાશ કરવો.’ તેમાં માનસિક અને શારીરિક ઉત્પીડનથી લઈને અપહરણ અને હત્યા સુધીના ગંભીર કિસ્સાઓ નોંધાયા છે. અહેવાલ મુજબ, મહિલા કામદારો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે. તેમને મોટા પાયે જાતીય સતામણી, બળજબરી અને બળજબરીથી લગ્ન જેવી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવો પડે છે. કામદારો અત્યંત ગરમ કે ઠંડા હવામાનમાં અસુરક્ષિત, ગંદા અને શોષણકારક વાતાવરણમાં કામ કરે છે. તેમને કાયદેસર લઘુત્તમ વેતન કરતાં ઓછું વેતન આપવામાં આવે છે અને તેમને સામાજિક સુરક્ષા જેવી કોઈ સુવિધા આપવામાં આવતી નથી.
અહેવાલમાં એ પણ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે કેવી રીતે ગાઢ ગરીબી લોકોને ભઠ્ઠામાં કામ કરવા માટે મજબૂર કરે છે. ડોનના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે 97 ટકા કામદારો દેવાના કારણે આ કામ કરવા મજબૂર થયા હતા. આમાંથી 90 ટકા કામદારો પાસે લેખિત કરાર નથી, જેના કારણે તેઓ શ્રમ કાયદાના રક્ષણથી વંચિત રહે છે અને 70 ટકાથી વધુ પરિવારો એક નાના રૂમમાં રહે છે. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે 92 ટકા કામદારોએ માનસિક ઉત્પીડનની ફરિયાદ કરી હતી. ઘણા કામદારો પર હુમલો, ત્રાસ અને અપહરણની ઘટનાઓ પણ નોંધાઈ છે.
અહેવાલ સ્પષ્ટ કરે છે કે ઈંટ ભઠ્ઠાના કામદારોનું સંગઠિત રીતે શોષણ થઈ રહ્યું છે. લિંગ આધારિત હિંસા, ખાસ કરીને મહિલાઓ સામે, તેમને દેવામાં ફસાવીને કામ કરાવવું અને તેમને શ્રમ અધિકારોથી વંચિત રાખવું સામાન્ય છે.
આ અહેવાલ પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતના બે મુખ્ય ઈંટ ભઠ્ઠા વિસ્તારો, ફૈસલાબાદ અને કાસુરમાં કરવામાં આવેલા સંશોધન પર આધારિત છે. અગાઉ, પાકિસ્તાન માનવ અધિકાર પંચે 2025-26 માટેના સંઘીય બજેટ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, જેમાં ગરીબ અને સંવેદનશીલ વર્ગોને ખૂબ ઓછી આર્થિક અને સામાજિક સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. કમિશને એમ પણ કહ્યું કે આ બજેટ 2022 માં શરૂ થયેલા ફુગાવા સામે હજુ પણ સંઘર્ષ કરી રહેલા નીચલા આવક જૂથના લોકોને મદદ કરી શકશે નહીં.
