Humayun Kabir: બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનના વિદેશ મામલાના સલાહકાર હુમાયુ કબીરે આશા વ્યક્ત કરી છે કે ભારત સાથે તીસ્તા વિવાદ જલ્દી જ ઉકેલાઈ શકે છે. સોમવારે ઢાકાના વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલતા તેમણે કહ્યું કે તીસ્તા પ્રોજેક્ટ લાંબા સમયથી ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે અટવાયેલો છે. દિલ્હી અને કોલકાતામાં અલગ-અલગ પક્ષોની સરકાર હોવી તે પણ આમાં એક અડચણ માનવામાં આવતી હતી. એવામાં પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન પછી બની શકે કે આ મુદ્દો ઉકેલાઈ જાય.
તીસ્તા પ્રોજેક્ટના સંબંધમાં ભારત અને ચીનને લઈને બાંગ્લાદેશના વલણ વિશે પૂછવામાં આવેલા સવાલ પર હુમાયુ કબીરે કહ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં હવે ભાજપની સરકાર બની ગઈ છે. હવે ત્યાં કેન્દ્ર તથા પશ્ચિમ બંગાળ, બંને જગ્યાએ બીજેપી સત્તામાં છે. અમને આશા છે કે હવે આ મુદ્દા પર વાતચીતને આગળ વધારવામાં અવરોધ નહીં આવે.
“ઘણા કિસ્સાઓમાં અમારી સામે મોટા પડકારો હોઈ શકે છે પરંતુ વાતચીતના દરવાજા ખુલ્લા રહે છે તો તેમને ઉકેલવા માટે પહેલ કરી શકાય છે. કેટલાક મુદ્દાઓ જલ્દી ઉકેલાઈ જશે પરંતુ કેટલાકમાં સમય લાગી શકે છે.” હુમાયુ કબીર
તીસ્તા વિવાદ ઉકેલાવાની આશા: કબીર
હુમાયુ કબીરે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું, ‘ભારતની કેન્દ્રની સરકાર લાંબા સમયથી એવું કહી રહી હતી કે પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જીના નેતૃત્વવાળી તૃણમૂલ કોંગ્રેસની સરકાર હોવાના કારણે તીસ્તા જળ-વહેંચણી સમજૂતી થઈ નથી રહી. હવે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સત્તામાં નથી તો અમે આશા રાખીશું કે આ મામલો ઉકેલાઈ જશે.’
કબીરે કહ્યું કે ચીન સાથે તીસ્તા પ્રોજેક્ટ પર સકારાત્મક ચર્ચા થઈ છે. ચીનની એક્સિમ બેંક આને ફાઇનાન્સ કરશે. હાલમાં સર્વે રિપોર્ટ અને તેની ભલામણોની સમીક્ષા થઈ રહી છે. તારિક રહેમાનની ચીનની સંભવિત મુલાકાત અને તીસ્તા સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થવાની શક્યતા પર કબીરે કહ્યું કે વસ્તુઓ ફાઇનલ થયા પછી તેની જાહેરાત થશે.
“ચીન બાંગ્લાદેશનો એક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય ભાગીદાર છે. સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાની એક નવી તક સામે આવી છે. ચીન પણ વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનના નેતૃત્વમાં બાંગ્લાદેશ સાથે કામ કરવામાં રસ ધરાવે છે.” હુમાયુ કબીર
તીસ્તા વિવાદ શું છે
તીસ્તા નદી સિક્કિમમાં પૌહુનરી પર્વતમાંથી નીકળીને પશ્ચિમ બંગાળના રસ્તે બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશ કરે છે. આ નદી ભારતમાં સિક્કિમ અને પશ્ચિમ બંગાળ અને બાંગ્લાદેશમાં રંગપુર, દીનાજપુરના વિસ્તારો માટે સિંચાઈનો આધાર છે. તીસ્તાના પાણીની વહેંચણીને લઈને ઘણા વર્ષોથી બાંગ્લાદેશ અને ભારતમાં કોઈ સહમતી બની રહી નથી.
બાંગ્લાદેશે તીસ્તા નદી પર ચોમાસામાં આવતા પાણીને સ્ટોર કરવા માટે મોટા જળાશય અને મજબૂત બંધ બનાવવાનો પ્લાન તૈયાર કર્યો છે. ચીને આ પ્રોજેક્ટમાં બાંગ્લાદેશને ફંડ અને ટેકનિક આપવાની ઓફર કરી છે. આ ભારત માટે ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે ચીન આ પ્રોજેક્ટના બહાને ભારતના પૂર્વોત્તર વિસ્તારની નજીક આવી જશે.
ભારતની ચિંતા શું છે
તીસ્તા નદીનો તે વિસ્તાર ભારતના સિલીગુડી કોરિડોરની ખૂબ જ નજીક છે, જ્યાં બાંગ્લાદેશ પાણી સ્ટોર કરવાના પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યું છે. ‘ચિકન નેક’ કહેવાતો સિલીગુડી કોરિડોર એક સાંકડો રસ્તો છે, જે બાકીના દેશને પૂર્વોત્તર રાજ્યો સાથે જોડે છે. ભારત સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ક્યારેય નહીં ઈચ્છે કે ચીનીઓ આ સંવેદનશીલ જગ્યા પર ડેરો જમાવે.
