India Israel Defence cooperation: વડાપ્રધાન મોદીના પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ બનાવવા માટે ખૂબ મોટો સમજૂતી કરાર થઈ શકે છે. આ એક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ હશે, જે બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને મારી પાડશે. આ સિવાય બંને દેશો વચ્ચે કેટલીક વધુ દુનિયાના સૌથી ખતરનાક હથિયાર બનાવવા માટે સમજૂતી થવાની આશા છે. જેમાં લેસર હથિયાર અને લોન્ગ રેન્જ સ્ટેન્ડ-ઓફ મિસાઇલ અને ડ્રોનનું જોઈન્ટ ડેવલપમેન્ટ સામેલ છે. PM મોદી ૨૫-૨૬ ફેબ્રુઆરીએ ઇઝરાયેલની યાત્રા પર રહેશે. ભારત પોતાનું એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ‘સુદર્શન ચક્ર’ બનાવી રહ્યું છે અને તે દિશામાં આ સોદો સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
રિપોર્ટ મુજબ બંને દેશો વચ્ચે સિક્યોરિટી કોઓપરેશન પર એક MoU સાઇન થવાની આશા છે, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે કોઈ ડિફેન્સ ડીલ સાઇન નહીં થાય. આની પાછળનું કારણ એ છે કે દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગ બે ખૂબ જ નજીકના સાથીઓ વચ્ચે એક સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે અને આગામી કેટલાક વર્ષોમાં તેની કિંમત લગભગ ૧૦ અબજ ડોલરથી વધુ હશે. રિપોર્ટ મુજબ, હાલમાં બંને દેશો પીએમ મોદીના પ્રવાસ પર કોઈ પણ જાણકારી આપવાનું ટાળી રહ્યા છે પરંતુ માનવામાં આવે છે કે ઇઝરાયેલ, ભારત સાથે કેટલીક ખૂબ એડવાન્સ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર કરવા માટે તૈયાર થઈ ગયું છે.
ભારત-ઇઝરાયેલ વચ્ચે એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડીલ!
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઇઝરાયેલ જે ખૂબ એડવાન્સ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર કરી શકે છે, તેમાં ખૂબ જ વધારે ડિમાન્ડવાળી હાઈ-ટેક લેસર ડિફેન્સ અને બીજા સ્ટેન્ડ-ઓફ સિસ્ટમ સામેલ છે. ઇઝરાયેલ પાસેથી અપેક્ષા છે કે તે બધી ડિફેન્સ ટેકનોલોજી શેર કરશે, જે તેણે પાછલા કેટલાક વર્ષોમાં કરી નહોતી. આ સંરક્ષણ સહયોગનો પાયો ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં તે સમયે નખાયો હતો જ્યારે ભારતના સંરક્ષણ સચિવ આરકે સિંહે ઇઝરાયેલની મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન સંરક્ષણ સહયોગને આગલા સ્તર પર લઈ જવા માટે બંને દેશો વચ્ચે એક MoU પર સાઇન કરવામાં આવી હતી.
લેસર એર ડિફેન્સ ખૂબ જ વધારે એડવાન્સ સિસ્ટમ છે, જેને ખુદ ઇઝરાયેલે ગયા વર્ષના અંતમાં પોતાની સેનામાં સામેલ કરી છે. જોકે અત્યારે પુખ્ત જાણકારી નથી કે શું ઇઝરાયેલ તે જ સિસ્ટમનું ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર કરશે, પરંતુ કેટલાક સૂત્રોએ સંકેત આપ્યા છે કે એવું થઈ શકે છે. જો આવું થાય છે તો આ ખૂબ મોટો સમજૂતી કરાર હશે. આ ડ્રોન સ્વાર્મ (ઝુંડ) થી નિપટવા માટે બનાવવામાં આવેલું એક અચૂક હથિયાર છે. આ સિસ્ટમ ડ્રોનને મારવા માટે લેસર લાઈટ કાઢે છે.
એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ ભારત માટે ગેમચેન્જર કેમ છે?
ઇઝરાયેલ સાથે મળીને ભારત એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ બનાવવાની શક્યતા તપાસી રહ્યું છે. ભારત માટે આ મિશન સુદર્શનની ચાવી છે. ભારત સરકારની કોશિશ તમામ મુખ્ય અને જોખમ ધરાવતા શહેરોની સાથે સાથે ડિફેન્સ ફેસિલિટી, મુખ્ય ઇમારતોની રક્ષા માટે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ તૈનાત કરવાની છે. ભારત પોતાનું એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ તૈયાર કરી રહ્યું છે, જેથી દેશના અંદરના વિસ્તારો દુશ્મનની લાંબા અંતરની મિસાઇલોથી સુરક્ષિત રહે.
ઇઝરાયેલ આવી ટેકનોલોજી બનાવવામાં માહેર છે. તેની પાસે લાંબા અંતરની એરો (Arrow), મીડિયમ રેન્જની ડેવિડ્સ સ્લિંગ (David’s Sling) અને ટૂંકા અંતરની આયર્ન ડોમ (Iron Dome) સિસ્ટમની સાથે એન્ટી-બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સિસ્ટમ છે. તેલ અવીવ પાસે યુદ્ધમાં સાબિત થયેલી સિસ્ટમ છે. તેણે પાછલા જૂનમાં ઈરાન તરફથી છોડવામાં આવેલી ૯૮ ટકા બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને ઇન્ટરસેપ્ટ કરી હતી.
ઇઝરાયેલની લેસર ડિફેન્સ સિસ્ટમ કેમ માનવામાં આવે છે સૌથી ખતરનાક?
ઇઝરાયેલી લેસર ડિફેન્સને આયર્ન બીમ (Iron Beam) કહેવામાં આવે છે અને તે દુનિયાની પહેલી અને સૌથી એડવાન્સ સિસ્ટમ છે. તે યુદ્ધક્ષેત્રની આખી સ્થિતિ બદલવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫માં તેને ઇઝરાયેલી ડિફેન્સ ફોર્સમાં સામેલ કરવામાં આવી હતી.
પ્રકાશની ઝડપે ટાર્ગેટ પર હુમલો: પરંપરાગત મિસાઇલોને લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં કેટલીક સેકન્ડ લાગે છે. પરંતુ ‘આયર્ન બીમ’ ૩ લાખ કિમી/સેકન્ડની ગતિએ હુમલો કરે છે.
દારૂગોળાની જંજટ ખતમ: આયર્ન બીમમાં દારૂગોળો નથી લાગતો, પરંતુ તે વીજળીથી ચાલતી સિસ્ટમ છે. જ્યાં સુધી વીજળીનો સપ્લાય ચાલુ છે આ સિસ્ટમ દુશ્મનના જોખમોને ખતમ કરતી રહેશે. તે દુશ્મનના સેંકડો ડ્રોનને એકસાથે લેસર લાઈટથી ખતમ કરે છે, તેથી ડ્રોન સ્વાર્મનું જોખમ ઘણું વધારે ઓછું થઈ જાય છે.
ઓપરેશનલ કિંમત ઘણી વધારે ઓછી: પરંપરાગત એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ દુશ્મનોની મિસાઇલો, રોકેટ્સને જે મિસાઇલ ઇન્ટરસેપ્ટરથી પાડે છે, તેની કિંમત લાખોમાં હોય છે. આયર્ન બીમનો ખર્ચ પ્રતિ શૉટ ફક્ત ૨-૩ ડોલરની આસપાસ હશે. જેનાથી દુશ્મન માટે હુમલો કરવાનો ખર્ચ ઘણો વધી જાય છે.
પિનપોઇન્ટ ચોકસાઈ: આયર્ન બીમ પિનપોઇન્ટ ચોકસાઈ સાથે હુમલો કરે છે. આનાથી તે હવામાં જ રોકેટના એન્જિન અથવા તેના વિસ્ફોટકવાળા ભાગને સળગાવી દે છે. આ ઉપરાંત પરંપરાગત મિસાઇલો મોર્ટારના ગોળાને નથી રોકી શકતી કારણ કે તેમનો ઉડાન સમય ખૂબ ઓછો હોય છે. પરંતુ આયર્ન બીમ તેમને પણ રોકવામાં સક્ષમ છે.
