India Nepal Border Security: ભારત અને નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયના સિનિયર અધિકારીઓ ગુરુવાર અને શુક્રવારે દેહરાદૂનમાં બોર્ડર મેનેજમેન્ટ અને બંને દેશો વચ્ચે સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે. બંને દેશો વચ્ચેની ખુલ્લી અને સરળતાથી પાર કરી શકાય તેવી સરહદ પર સુરક્ષાને લઈને તાજેતરના સમયમાં ઘણું ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. બોર્ડર મેનેજમેન્ટ પર ભારત-નેપાળ જૉઇન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપની 14મી બેઠક નેપાળના તરાઈ-મધેસ વિસ્તારમાં તાજેતરમાં થયેલી અશાંતિ અને સાંપ્રદાયિક હિંસા બાદ થઈ રહી છે. આ વિસ્તારની સરહદ ભારત અને નેપાળ વચ્ચે ઘણી લાંબી છે.
નેપાળમાં તાજેતરમાં ભીષણ સાંપ્રદાયિક હિંસા થઈ હતી અને આરોપ છે કે એક મૌલાના ભારતીય સરહદ પરથી નેપાળ ગયો હતો. રિપોર્ટ મુજબ ભારતને અડીને આવેલા નેપાળના સુનસરી જિલ્લાના દીવાનગંજ ગાઉંપાલિકામાં થયેલી સાંપ્રદાયિક હિંસાના મામલામાં સરહદી વિસ્તારમાં સ્થાપિત મદરેસા અને બાંગ્લાદેશ તથા પાકિસ્તાનના જમાતના કૉર્ડિનેટર મૌલવી ઇલિયાસ મન્સૂરીની સંડોવણીનો મામલો સામે આવ્યો હતો. સાંપ્રદાયિક હિંસામાં ઝોંકવાનું કાવતરું માત્ર નેપાળ સુધી મર્યાદિત નહોતું, પરંતુ તેને ભારત અને ખાસ કરીને બિહારના સરહદી વિસ્તારો સુધી પહોંચાડવાનું કાવતરું હતું.
કટ્ટરપંથી મૌલાનાનો નેપાળ રમખાણમાં હાથ હોવાની શંકા
જોકે નેપાળની સુરક્ષા એજન્સીઓને નેપાળમાં ગયા મહિને થયેલા રમખાણમાં ભારતમાંથી કાર્યરત લોકો અથવા જૂથો વચ્ચે કોઈ સીધો કે પરોક્ષ સંબંધ હોવાનો કોઈ નક્કર પુરાવો મળ્યો નથી. તેમ છતાં કાઠમંડુ પોસ્ટ સાથે નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયના એક સિનિયર અધિકારીએ જણાવ્યું છે કે ચર્ચામાં બોર્ડર સિક્યુરિટી અને સરહદ પાર સાથે જોડાયેલા અન્ય મુદ્દાઓ પર ખાસ કરીને ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. અધિકારીએ કહ્યું, ‘ચર્ચામાં ધાર્મિક કટ્ટરપંથ, ત્રીજા દેશના નાગરિકોની પ્રવૃત્તિઓ અને તેમની અવરજવર પર નજર રાખવા જેવા મુદ્દાઓને સામેલ કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.’
ભારત-નેપાળના અધિકારીઓ વચ્ચે આવતીકાલે બેઠક
પોસ્ટના રિપોર્ટ મુજબ નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયમાં સિક્યુરિટી એન્ડ કોઓર્ડિનેશન ડિવિઝનના જૉઇન્ટ સેક્રેટરી આનંદ કાફ્લે બે દિવસની આ વાર્ષિક બેઠકમાં નેપાળી પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરશે. નેપાળી મંત્રાલયના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે એજન્ડામાં સરહદ પારની ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ, ત્રીજા દેશના નાગરિકોનો પ્રવેશ અને અવરજવર, દાણચોરી, ભારતથી નેપાળમાં ડ્રગ્સની દાણચોરી અને હથિયારો તથા દારૂગોળાના ગેરકાયદેસર વેપારનો સમાવેશ થાય છે.
નકલી કરન્સીનું ચલણ, નેપાળ અને ભારતની સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચે માહિતીની આપ-લે, સરહદ સાથે જોડાયેલા નિયમો, નો-મૅન્સ લૅન્ડ પરથી અતિક્રમણ દૂર કરવું અને ગેરકાયદેસર વેપાર પણ એજન્ડાનો ભાગ છે. એજન્ડામાં નેપાળી સુરક્ષા એજન્સીઓને ભારતની મદદ, માહિતીની આપ-લે, નેપાળની સુરક્ષા સંસ્થાઓની ક્ષમતા વધારવી અને નેપાળ તરફથી ભારતને પોતાના નૅશનલ આઇડેન્ટિટી કાર્ડને મુસાફરી માટે માન્ય દસ્તાવેજ તરીકે માન્યતા આપવાની વિનંતીનો પણ સમાવેશ થાય છે.
