USમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 13.5%નો ઘટાડો, માસ્ટર્સમાં પ્રવેશ લેનારા વિદ્યાર્થીઓ ઘટ્યા
Indian Students in US: અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવામાં હવે પહેલાં જેટલો રસ રહ્યો નથી. અહીં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા હવે ઘટવા લાગી છે, જે ચર્ચાનો વિષય પણ બની છે. અમેરિકામાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનો સૌથી મોટો સમૂહ ભારતીયોનો રહ્યો છે. આમ તો અમેરિકા ભારતીયોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરી રહ્યું છે, પરંતુ હવે વિદ્યાર્થીઓ પ્રવેશ લેતાં પહેલાં એ જોઈ રહ્યા છે કે અભ્યાસ પાછળ કેટલો ખર્ચ થશે અને ડિગ્રી મળ્યા પછી નોકરી મળવાની શક્યતા છે કે નહીં.
યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી (DHS)ની ‘સ્ટુડન્ટ એન્ડ એક્સચેન્જ વિઝિટર ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ’ (SEVIS) અનુસાર, ઑક્ટોબર 2026માં દેશમાં સક્રિય ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વાર્ષિક ધોરણે 13.5 ટકા ઘટીને 3,16,893 થઈ ગઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલાં 366,258 હતી. માસ્ટર્સ સ્તરે આ ઘટાડો ઘણો વધારે રહ્યો છે, જ્યાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 2,92,929થી ઘટીને 234,034 થઈ ગઈ છે, જે 20.1 ટકાનો ઘટાડો છે. બીજી તરફ, આ જ સમયગાળા દરમિયાન ડૉક્ટરલ વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 28,609થી વધીને 41,729 થઈ છે, જે 45.9 ટકાનો વધારો છે.
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યામાં પણ ઘટાડો
અમેરિકામાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના કુલ રેકોર્ડમાં 7.1 ટકાનો ઘટાડો થયો છે. ઑક્ટોબર 2025માં આ સંખ્યા 12,83,240 હતી, જે ઑક્ટોબર 2026માં ઘટીને 11,92,572 થઈ ગઈ છે. જોકે, વિદ્યાર્થીઓના સૌથી મોટા સ્ત્રોત તરીકે ભારત ચીનથી આગળ રહ્યું છે. ચીનથી આવતા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 10.2 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને આ સંખ્યા ઘટીને 2,20,157 થઈ ગઈ છે. આ આંકડાઓમાં કોઈ ચોક્કસ સમયે સક્રિય રહેલા SEVIS રેકોર્ડનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં માત્ર નવા પ્રવેશ લેનારા વિદ્યાર્થીઓ જ નહીં, પરંતુ ‘ઑપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ’ (OPT) પર રહેલા સ્નાતકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યાનો હિસાબ
| કેટેગરી | ઑક્ટોબર 2025 | ઑક્ટોબર 2026 | ટકાવારીમાં ફેરફાર |
|---|---|---|---|
| કુલ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ | 3,66,258 | 3,16,893 | -13.5% |
| માસ્ટર્સના વિદ્યાર્થીઓ | 2,92,929 | 2,34,034 | -20.1% |
| બેચલર્સના વિદ્યાર્થીઓ | 38,522 | 36,011 | -6.5% |
| ડૉક્ટરેટના વિદ્યાર્થીઓ | 28,609 | 41,729 | +45.9% |
| કુલ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ | 12,83,240 | 11,92,572 | -7.1% |
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકાથી કેમ દૂર થઈ રહ્યા છે?
– વિદ્યાર્થીઓ હવે અભ્યાસક્રમ પસંદ કરવા અંગે વધુ સાવચેત બન્યા છે. અભ્યાસનો ખર્ચ, સ્કૉલરશિપ, ફંડિંગની તકો અને અભ્યાસ પછી નોકરીની ખાતરી તેમના નિર્ણયોમાં સૌથી મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
– અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવો મોંઘો થઈ ગયો છે અને ડિગ્રી પછી નોકરી મળવાની ખાતરી પણ નથી. આ કારણે ભારતીય પરિવારો હવે વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે અમેરિકા મોકલતાં પહેલાં ઘણો વિચાર કરી રહ્યા છે.
– ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે માત્ર યુનિવર્સિટીની રેન્કિંગ જ નથી જોઈ રહ્યા, પરંતુ કુલ ખર્ચ, સ્કૉલરશિપ અને નોકરી મળવાની શક્યતાઓનું પણ મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. આ માપદંડો પર અત્યારે અમેરિકા તેમની અપેક્ષાઓ પર ખરો ઊતરી રહ્યો નથી.
– અમેરિકામાં ડિગ્રી પછી ઑપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) જેવો કાર્યક્રમ છે, જે નોકરી કરવાની મંજૂરી આપે છે. હાલમાં આ કાર્યક્રમમાં અનેક પ્રકારના ફેરફારો કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
– ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે OPTથી H-1B જેવા વર્ક વિઝા સુધી પહોંચવાનો માર્ગ પણ મુશ્કેલ બની ગયો છે, કારણ કે સરકારનું ધ્યાન આ કાર્યક્રમને બંધ કરવા પર વધુ છે.
– મોટાભાગના ભારતીયોનું માનવું છે કે અમેરિકામાં ડિગ્રી મેળવવા માટે જેટલા પૈસા ખર્ચવા પડે છે, તેના કરતાં ઓછા રોકાણમાં તેમને કોઈ યુરોપિયન દેશમાંથી સરળતાથી ડિગ્રી મળી શકે છે.
– ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકાથી દૂર થઈ રહ્યા છે તેની પાછળ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સરકારની નીતિઓ પણ છે, જે સતત વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની વિરુદ્ધ નિર્ણયો લેતી આવી છે.
જ્યાં માસ્ટર્સના વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટી રહી છે, ત્યાં પીએચડીમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. તેની પાછળનું કારણ એ છે કે માસ્ટર્સની જેમ પીએચડીનો ખર્ચ વિદ્યાર્થીઓએ પોતે ઉઠાવવો પડતો નથી. અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓમાં પીએચડીના વિદ્યાર્થીઓની ટ્યુશન ફી માફ કરવામાં આવે છે. સાથે જ તેમને સંશોધન માટે નાણાં અને રિસર્ચ આસિસ્ટન્ટની નોકરીઓ પણ મળે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), બાયોટેક્નોલોજી અને એન્જિનિયરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં આર્થિક બોજ ઘણો ઓછો થઈ જાય છે.
