Jaishankar Wang Yi China India: આસિયાન દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં ભાગ લેવા માટે ફિલિપાઇન્સ પહોંચેલા ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ વાતચીત દરમિયાન ભારતીય વિદેશ મંત્રીએ સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાના પ્રયાસોનું સ્વાગત કર્યું, પરંતુ પહાડ જેવી વધતી વેપાર ખાધના મુદ્દે કડક શબ્દોમાં પોતાની વાત રજૂ કરી. જયશંકરે ચીની બજારમાં ભારતીય માલને નિષ્પક્ષ રીતે પ્રવેશ મળે અને સપ્લાય ચેનની સ્થિરતાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. તેમણે બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચે સંપર્ક વધારવા પર ભાર મૂક્યો. ભારતીય વિદેશ મંત્રીએ વાંગ યીને સ્પષ્ટ કહી દીધું કે સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા માટે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એટલે કે એલએસી પર શાંતિ અને સ્થિરતા અનિવાર્ય શરત છે.
જયશંકરે વાંગ યીને કહ્યું કે ઑક્ટોબર 2024માં બંને પક્ષ મહત્વપૂર્ણ લક્ષ્યોને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સહમત થયા હતા. આ મુદ્દા પર આગળ પણ સતત ધ્યાન આપવાની જરૂર રહેશે. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને ચીન બંને વિશાળ અને મહત્વપૂર્ણ દેશો છે તેમજ પડોશી છે. બંને દેશોના પોતાના વિશિષ્ટ હિતો છે. તેથી જ અમારા નેતાઓ આ વાત પર સહમત થયા છે કે મતભેદોને વિવાદમાં બદલાવા દેવા જોઈએ નહીં. તેને યોગ્ય રીતે સંભાળવાની જવાબદારી કૂટનીતિની છે. વાંગ યીને ચીનના ચાણક્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેઓ લાંબા સમયથી સરહદ વિવાદના મુદ્દે ચર્ચા કરતા રહ્યા છે.
ભારત અને ચીન વચ્ચે પહાડ જેવી વેપાર ખાધ
જણાવી દઈએ કે ભારત અને ચીન વચ્ચેની વેપાર ખાધ 112.16 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચી ગઈ છે. તે દર વર્ષે સતત ઝડપથી વધી રહી છે. ચીન ઘણી વખત ભારત માટે રેર અર્થની નિકાસ રોકી દે છે. ભારતને ટેકનોલોજી અને મશીનો આપવા બાબતે પણ આનાકાની કરે છે. આ જ કારણથી જયશંકરે ચીનના વિદેશ મંત્રી સમક્ષ આ મુદ્દો પ્રાથમિકતાથી ઉઠાવ્યો હતો. આ પહેલાં વિદેશ મંત્રી જયશંકરે બુધવારે વધતી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત અને આસિયાન (દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ રાષ્ટ્ર સંઘ) વચ્ચે મજબૂત સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આજના પડકારોનો અસરકારક રીતે સામનો કોઈ એક દેશ કે પ્રાદેશિક જૂથ એકલા હાથે કરી શકતું નથી.
મનીલામાં ‘ભારત સાથે આસિયાન પોસ્ટ-મિનિસ્ટિરિયલ કોન્ફરન્સ’ દરમિયાન પ્રારંભિક સંબોધનમાં જયશંકરે ઉષ્માભર્યા સ્વાગત માટે ફિલિપાઇન્સનો આભાર માન્યો અને ભારત-આસિયાન વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવામાં દેશની કન્ટ્રી કોઓર્ડિનેટર તરીકેની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી. પરિષદની થીમનો ઉલ્લેખ કરતાં વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું, “અધ્યક્ષતાની થીમ ‘એક સાથે આપણા ભવિષ્યને આગળ વધારવું’ એ એવી ભાવનાને દર્શાવે છે જે આજે આપણામાંથી ઘણા લોકો અનુભવી રહ્યા છે. દુનિયામાં ભારે ઉથલપાથલ ચાલી રહી છે અને હવે ઝડપથી સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે કોઈ એક દેશ અથવા જૂથ એકલા હાથે તેનો સામનો કરી શકતું નથી.”
જયશંકરે સપ્લાય ચેનનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
તેમણે સભ્ય દેશોને આગળનું વિચારીને એ બાબત પર વિચાર કરવાની અપીલ કરી કે ઝડપથી બદલાતા વૈશ્વિક વાતાવરણમાં વધુ સારા સહયોગ દ્વારા તેમના સંયુક્ત હિતોને કેવી રીતે વધુ સારી રીતે પૂર્ણ કરી શકાય. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સામે રહેલા પડકારોનો ઉલ્લેખ કરતાં વિદેશ મંત્રી જયશંકરે કહ્યું, “ઉતાર-ચઢાવ અને ઉથલપાથલના આ સમયમાં સપ્લાય ચેન પર સૌથી વધુ દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. ઊર્જા, ખાદ્ય અને આરોગ્ય સુરક્ષાને હવે હળવાશથી લઈ શકાય નહીં. કારણ કે આપણે બધા સમુદ્રી વેપાર પર ખૂબ જ વધુ નિર્ભર છીએ, તેથી આ પણ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. આ બાબતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું પાલન કરવું અત્યંત જરૂરી છે.”
