US-India Relations 2026: અમેરિકા તરફથી આવનારા સમયમાં ભારત માટે થોડું રૂખું વલણ જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને પાકિસ્તાન સાથેના કોઈ પણ સંઘર્ષની સ્થિતિમાં અમેરિકાની કોશિશ ભારતથી અંતર જાળવવાની રહેશે, ભલે દિલ્હી તેમના માટે તાજેતરના વર્ષોમાં એક મહત્વનું ભાગીદાર બનીને ઉભર્યું હોય. અમેરિકી અધિકારીઓએ દિલ્હીને સંકેત આપી દીધો છે કે પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા કોઈ પણ સંકટની સ્થિતિમાં અમેરિકા પોતે ભારતની સાથે ઊભું નહીં રહે.
‘સંડે ગાર્ડિયન લાઈવ’ એ ભારતીય અધિકારીઓના હવાલાથી જણાવ્યું છે કે વરિષ્ઠ અમેરિકી અધિકારીઓ અને રાજદ્વારીઓએ એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાકિસ્તાન સંબંધિત કોઈ પણ સંકટ સમયે અમેરિકા આપોઆપ ભારતની સાથે નહીં આવે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે વોશિંગ્ટનના નિર્ણયો સંપૂર્ણપણે તેમના રાષ્ટ્રીય હિતો દ્વારા જ નિર્દેશિત હશે.
અમેરિકા-ભારતના સંબંધો
અમેરિકી અધિકારીઓના સંકેતો મુજબ, વોશિંગ્ટનમાં હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ભારતને એક મુખ્ય વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે જોવામાં આવે છે. જોકે, પાકિસ્તાન સાથેના સંઘર્ષની સ્થિતિમાં બિનશરતી સમર્થન કે સહાયની આશા રાખવી ભૂલભરેલી છે. આને વોશિંગ્ટનમાં વધી રહેલી વ્યૂહાત્મક વાસ્તવિકતા (Strategic Realism) ની ભાવના સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે.
રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકા હવે ઓછામાં ઓછું ‘નૈતિક’ આધારે કોઈની સાથે જોડાશે નહીં. તે મુદ્દાઓ પર આધારિત સહયોગ કરશે, જે સૈન્ય સુરક્ષા ગેરંટીથી એક ડગલું પાછળ રહેશે. અમેરિકી વાર્તાકારોએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે તેમના ભારત અને પાકિસ્તાન બંને સાથે સંબંધો જળવાયેલા છે. ટકરાવની સ્થિતિમાં અમેરિકા પ્રાદેશિક સ્થિરતા જાળવવાની પ્રાથમિકતા આપશે.
પાકિસ્તાનને અલગ-થલગ નહીં કરે અમેરિકા
અમેરિકી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વોશિંગ્ટને સાફ કરી દીધું છે કે સંકટ દરમિયાન પાકિસ્તાનને રાજદ્વારી રીતે અલગ-થલગ કરવાની આશા દિલ્હીએ તેમની પાસેથી ન રાખવી જોઈએ. જોકે જાહેર નિવેદનોમાં અમેરિકી અધિકારીઓએ ભારતને ઉભરતી શક્તિ માની છે, જે ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સંતુલન બનાવવા માટે મહત્વની છે.
નીતિ-નિર્માતાઓ અને ગુપ્તચર તંત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોના એક મોટા વર્ગનું આકલન છે કે ભારત સાથે અમેરિકાના વર્તમાન જોડાણનું કેન્દ્ર ચીનની વધતી તાકાતનો ડર છે. અમેરિકાની કોશિશ નવી દિલ્હીને ચીન સામે એક સંતુલનકારી શક્તિ તરીકે સ્થાપિત કરવાની છે.
અમેરિકાનું ચીન પ્રત્યેનું વલણ
ભારતીય અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ચીન પ્રત્યેનો તેમનો દૃષ્ટિકોણ સ્વતંત્ર વ્યૂહાત્મક ગણતરીઓ પર આધારિત છે. તે વોશિંગ્ટન સહિતની કોઈ પણ બાહ્ય અપેક્ષા કે ગઠબંધનના દબાણ પર નિર્ભર નથી. અમેરિકી નીતિમાં ભારત અને પાકિસ્તાનને એક જ ત્રાજવે તોળવામાં આવે તે બાબતથી પણ દિલ્હી ખુશ નથી.
ભારત માટે તારણ એ છે કે અમેરિકા સાથે વધતી સંરક્ષણ ભાગીદારીમાં ગઠબંધન જેવી કોઈ પ્રતિબદ્ધતાઓ નથી. ખાસ કરીને પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલી સ્થિતિઓમાં અમેરિકા હાથ ઊંચા કરી શકે છે. વોશિંગ્ટન સુરક્ષા આશ્વાસનોને સોદાબાજીના હથિયાર (Leverage Tool) તરીકે જુએ છે અને તે વ્યૂહાત્મક સહાયના બદલામાં આર્થિક તાલમેલની અપેક્ષા રાખે છે.
