Japan Second Capital: ટોક્યોને મળશે બેકઅપ રાજધાની, ભયંકર ભૂકંપની આશંકા વચ્ચે જાપાનનો મોટો નિર્ણય
Japan Second Capital: જાપાનમાં આ સમયે અલગ જ ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. અહીં ભૂકંપના આંચકાઓ વચ્ચે નવી કવાયત શરૂ થઈ છે. દુનિયાના આ આધુનિક દેશની સંસદે બે રાજધાનીઓ બનાવવાનો કાયદો પસાર કર્યો છે. તેનો અર્થ એ છે કે અત્યાર સુધી જાપાનની રાજધાની તરીકે ગૌરવ મેળવનાર ટોક્યોને હવે સત્તા વહેંચવી પડશે. હકીકતમાં નજીકના ભવિષ્યમાં વિનાશક ભૂકંપની આશંકા વચ્ચે રાજધાની માટે બેકઅપ તૈયાર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પરંતુ મહાવિનાશની આ સંભાવનાની વચ્ચે દેશના કેટલાક શહેરો વચ્ચે અલગ જ રાજકીય મહાભારત શરૂ થઈ ગયું છે, જેમાં રાજધાની બનવા માટે દાવપેચ શરૂ થઈ ગયા છે.
જાપાન ટોક્યોનો વિકલ્પ શોધી રહ્યું છે
જાપાનની સંસદે ટોક્યો ઉપરાંત બીજી રાજધાની બનાવવાનો માર્ગ મોકળો કરતાં નવો કાયદો પસાર કર્યો છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે સંસદના નીચલા ગૃહમાં તો આ બિલ સરળતાથી પસાર થઈ ગયું હતું, પરંતુ ઉપરના ગૃહમાં તેને મંજૂરી અપાવવા માટે ઘણી મહેનત કરવી પડી હતી. આ કાયદો પસાર થયા બાદ હવે ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે આખરે જાપાનની બીજી રાજધાની કયું શહેર બનશે? આ મુદ્દે દેશના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ શહેરો વચ્ચે રાજકીય ઘમાસાણ શરૂ થઈ ગયું છે.
જાપાનને બીજી રાજધાનીની જરૂર શા માટે પડી?
હાલમાં ટોક્યો જાપાનની રાજધાની છે. બ્લૂમબર્ગની એક રિપોર્ટ અનુસાર જાપાન સરકારનો અંદાજ છે કે આગામી 30 વર્ષમાં ટોક્યો અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં રિક્ટર સ્કેલ પર 7ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવવાની સંભાવના લગભગ 70 ટકા છે. સરકારનું કહેવું છે કે દેશમાં કામકાજ સતત ચાલુ રહે અને સમગ્ર વ્યવસ્થા ઠપ ન થાય, તેથી બીજી રાજધાની હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
જાપાનમાં જો આવું બને તો દેશના પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય, સંસદ તેમજ બેન્કો અને કચેરીઓ જેવા નાણાકીય સંસ્થાઓનું કામકાજ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. કાયદાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરતી વખતે સરકારે દલીલ કરી હતી કે જરૂર પડે ત્યારે આ બીજી રાજધાની દેશના તમામ મહત્વપૂર્ણ રાજકીય, વહીવટી અને આર્થિક કામકાજની જવાબદારી સંભાળી શકશે.
સરકારનું એવું પણ કહેવું છે કે તેના પાછળ એક આર્થિક કારણ પણ છે. જાપાનની અર્થવ્યવસ્થા અને વસ્તીનો ખૂબ મોટો ભાગ માત્ર ટોક્યોમાં જ કેન્દ્રિત છે, જેને આ કાયદા દ્વારા સંતુલિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. હાલમાં દેશની કુલ આર્થિક આવકનો પાંચમો ભાગ માત્ર ટોક્યોમાંથી આવે છે અને દેશની અંદાજે 30 ટકા વસ્તી પણ અહીં રહે છે.
કયા-કયા શહેરો આ હરીફાઈમાં સામેલ છે?
આ કાયદામાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે જાપાનની બીજી રાજધાની કયું શહેર બનશે. કાયદા હેઠળ માત્ર એવું માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે જેના આધારે રાજ્યો આ માટે અરજી કરી શકશે. નિયમો મુજબ બીજી રાજધાની બનનારા વિસ્તારમાં કુદરતી આપત્તિઓનું જોખમ શક્ય તેટલું ઓછું હોવું જોઈએ. ઉપરાંત હાલની રાજધાનીના બેકઅપ તરીકે કાર્ય કરી શકે તે માટે ત્યાં સરકારી માળખાકીય સુવિધાઓ, અર્થવ્યવસ્થાનો વ્યાપ, વસ્તી અને વહીવટી ક્ષમતા પૂરતી હોવી જરૂરી છે.
જાપાનની બીજી રાજધાની માટે હજુ સુધી કોઈ નામ નક્કી થયું નથી, પરંતુ ઓસાકા, ફુકુઓકા અને આઇચીના ગવર્નરોએ તેમાં ઊંડી રસ દાખવ્યો છે. તેની સાથે હોક્કાઇડોની રાજધાની સપ્પોરો અને ક્યોટો જેવા શહેરોની પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. જોકે સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે રાજધાની હાલમાં પણ ટોક્યો જ છે અને આગળ પણ રહેશે. બીજી રાજધાની માત્ર બેકઅપ તરીકે તૈયાર કરવામાં આવશે.
ઓસાકાને બીજી રાજધાનીની હરીફાઈમાં સૌથી આગળ માનવામાં આવે છે. વિસ્તાર, આર્થિક મહત્વ અને ટોક્યો પછી જાપાનના બીજા સૌથી મોટા મહાનગર તરીકે ઓસાકા આ હરીફાઈમાં સૌથી મજબૂત દાવેદાર છે. જોકે ઓસાકા સામે કેટલાક પડકારો પણ છે. જો નાનકાઈ ટ્રફમાં મોટો ભૂકંપ આવે તો ઓસાકાની અંદાજે એક-તૃતીયાંશ જમીન પાણીમાં ડૂબી શકે છે.
તે ઉપરાંત આઇચીના ગવર્નર હિદેઆકી ઓમુરાએ જણાવ્યું હતું કે આઇચી અને નગોયા પાસે બીજી રાજધાની બનવા માટે જરૂરી તમામ વિશેષતાઓ ઉપલબ્ધ છે. તેમણે સૌથી પહેલા પોતાની દાવેદારી પણ રજૂ કરી છે. બીજી તરફ ફુકુઓકાના ગવર્નર સેઇતારો હાથોરીએ પણ જણાવ્યું છે કે સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને વેપારીઓ સાથે મળીને ફુકુઓકાને આ સ્વરૂપમાં વિકસાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
વિરોધમાં અવાજ શા માટે ઉઠી રહ્યો છે?
જાપાનમાં ઘણા લોકોનું માનવું છે કે આ કાયદાથી ઓસાકાને લાભ મળી રહ્યો છે. આ શહેર જાપાન ઇનોવેશન પાર્ટી (જેઆઇપી)નો ગઢ માનવામાં આવે છે, જે પ્રધાનમંત્રી સાનાએ તાકાઇચીની સરકારમાં ગઠબંધનની સહયોગી પાર્ટી છે. ખાસ વાત એ છે કે બીજી રાજધાની બનાવવાની આ યોજના ગયા વર્ષના ઑક્ટોબરમાં તાકાઇચીની લિબરલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (એલડિપી) અને જેઆઇપી વચ્ચે થયેલા ગઠબંધન કરારમાં પણ સામેલ હતી.
