ઉત્તર કોરિયા અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર વધતો સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે. એક સમયે આ બંને એક જ દેશ હતાં, પરંતુ બીજા વિશ્વયુદ્ધે કોરિયાને બે ભાગમાં વહેંચી દીધું. આ બંને દેશો વચ્ચે આમ તો તણાવ રહેતો જ હોય છે, પરંતુ તાજેતરનો મામલો સરહદ પરની સૈન્ય ગતિવિધિઓ અને સૈનિકો વચ્ચેના સંઘર્ષનો છે. તાજેતરમાં બંને દેશોની સૈન્ય સીમા રેખા (MDL) પર ઉત્તર કોરિયાના સૈનિકો દ્વારા કથિત ઘૂસણખોરી અને ત્યારબાદ દક્ષિણ કોરિયા દ્વારા ચેતવણીરૂપ ગોળીબારની ઘટનાઓ બની છે. ગયા મહિને સરહદ પર લેન્ડમાઇનના વિસ્ફોટ બાદ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની ગઈ છે. આ ઘટનામાં દક્ષિણ કોરિયાના ત્રણ સૈનિકો ઘાયલ થયા હતા.
હવે આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ-ઉનની બહેન કિમ યો-જોંગે તેને ‘અયોગ્ય બહાનું’ ગણાવ્યું છે અને આરોપ લગાવ્યો છે કે દક્ષિણ કોરિયાએ 1 ઑગસ્ટથી 17 ઑક્ટોબર વચ્ચે 2,870 વખત લાઉડસ્પીકર દ્વારા પ્રસારણ કર્યું અને 201 ચેતવણીરૂપ ગોળીઓ ચલાવી. સરહદ પર લગાવવામાં આવેલા આ લાઉડસ્પીકર બંને દેશો વચ્ચે ‘મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ’ લડવાનું એક મોટું હથિયાર છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે આખરે લાઉડસ્પીકરથી શું થઈ શકે છે? ઉત્તર અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે આ લાઉડસ્પીકરનું આટલું મહત્ત્વ શા માટે છે?
ઉત્તર અને દક્ષિણ કોરિયા એકબીજાના દુશ્મન કેમ છે?
બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ કોરિયન દ્વીપકલ્પ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયો હતો. ઉત્તરમાં સામ્યવાદી શાસન અને દક્ષિણમાં અલગ રાજકીય વ્યવસ્થા વિકસિત થઈ. 1950માં બંને વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું. 1953માં યુદ્ધવિરામ તો થયો, પરંતુ શાંતિ કરાર થઈ શક્યો નહીં. તેથી આજે પણ બંને દેશો ઔપચારિક રીતે યુદ્ધની સ્થિતિનો અંત લાવનારા કરાર સુધી પહોંચ્યા નથી. આ બંને દેશો વચ્ચે એક સુરક્ષિત સરહદ નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને ડિમિલિટરાઇઝ્ડ ઝોન (DMZ) કહેવામાં આવે છે. અહીં જ વિશાળ લાઉડસ્પીકર લગાવવામાં આવ્યા છે.
દક્ષિણ કોરિયા આ લાઉડસ્પીકર પર શું સંભળાવે છે?
બંને દેશોએ સરહદ નજીક વિશાળ લાઉડસ્પીકર લગાવ્યાં છે, જેથી તેમનો અવાજ અનેક કિલોમીટર દૂર સુધી પહોંચી શકે. તેનો હેતુ માત્ર દુશ્મન દેશને પરેશાન કરવાનો નથી, પરંતુ તેના સૈનિકો અને સામાન્ય લોકોની વિચારસરણીને પ્રભાવિત કરવાનો પણ છે. તેને મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ કહેવામાં આવે છે. દક્ષિણ કોરિયા આ લાઉડસ્પીકર દ્વારા ઉત્તર કોરિયાના સૈનિકોને બહારની દુનિયાના સમાચાર સંભળાવતું રહ્યું છે. DWના અહેવાલ અનુસાર, આ લાઉડસ્પીકર પર સમાચાર, ઉત્તર કોરિયાના શાસનની ટીકા, દક્ષિણ કોરિયાની આર્થિક પ્રગતિ સંબંધિત માહિતી અને લોકપ્રિય K-pop ગીતો પણ સંભળાવવામાં આવ્યાં છે. તેનું કારણ એ છે કે ઉત્તર કોરિયાની સરકાર બહારની માહિતી પર કડક નિયંત્રણ રાખે છે. તેથી ત્યાંના સૈનિકો સુધી બહારના સમાચાર પહોંચાડવા એ દક્ષિણ કોરિયાની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ રહ્યો છે.
ઉત્તર કોરિયા લાઉડસ્પીકર દ્વારા શું સંભળાવે છે?
ઉત્તર કોરિયા પણ દક્ષિણ કોરિયા તરફ લાઉડસ્પીકર લગાવીને જવાબ આપતું રહ્યું છે. તેની તરફથી શાસનના સમર્થનમાં પ્રચાર અને પરેશાન કરનારા અવાજો પ્રસારિત કરવામાં આવે છે. અગાઉના અભિયાનો દરમિયાન પ્રાણીઓની ચીસો જેવા અવાજો, મોટા ગોંગ અને ઘોંઘાટ સંભળાવવામાં આવતાં હોવાના અહેવાલો આવ્યા હતા. તેનો હેતુ દક્ષિણ કોરિયાની સરહદ નજીક તૈનાત સૈનિકો અને ત્યાં રહેતા લોકોને માનસિક રીતે પરેશાન કરવાનો હતો.
લાઉડસ્પીકરનું પ્રસારણ કેમ બંધ થયું હતું અને ફરી કેમ શરૂ થઈ રહ્યું છે?
લાઉડસ્પીકરનું પ્રસારણ બંધ કરવાની પહેલ દક્ષિણ કોરિયાએ કરી હતી. જૂન 2025માં દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ લી જે મ્યુંગે સરહદ પર ચાલતાં પ્રચાર પ્રસારણ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઘટાડવાનો અને વાતચીતનો માર્ગ ખોલવાનો હતો. ઑગસ્ટ 2025માં દક્ષિણ કોરિયાએ પોતાના લગભગ 20 કાયમી લાઉડસ્પીકર પણ હટાવી દીધા હતા. તે સમયે ઉત્તર કોરિયા તરફથી પણ પ્રસારણ બંધ થયાના સંકેતો મળ્યા હતા, જોકે ઉત્તર કોરિયાએ પોતાનાં લાઉડસ્પીકર હટાવવાની વાતનો ઇનકાર કર્યો હતો.
પરંતુ હવે સરહદ પર વિવાદ વધતાં ઉત્તર કોરિયાએ નવી જાહેરાત કરી છે. બીજી તરફ, દક્ષિણ કોરિયાની સેનાએ પણ સંકેત આપ્યો છે કે જો ઉત્તર કોરિયા ફરીથી પ્રસારણ શરૂ કરશે, તો તે જવાબી પગલાં લેવાના વિકલ્પ પર વિચાર કરી શકે છે.
