Super El Nino: વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે પ્રશાંત મહાસાગરમાં થઈ રહેલી હલચલ એ વાતનો મજબૂત સંકેત છે કે આ વર્ષે એક મોટા અલ નીનોની ઘટના બની રહી છે. આ અલ નીનો ભારત સહિત વિશ્વના મોટા ભાગોમાં વરસાદની Pattern અને તાપમાન પર અસર કરી શકે છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય મહાસાગરીય અને પર્યાવરણીય પ્રશાસન (NOAA) ના હવામાન પૂર્વાનુમાન કેન્દ્ર અનુસાર, ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ વચ્ચે એક સુપર અલ નીનો આવવાની સૌથી વધુ સંભાવના છે.
જૂન સુધીમાં બની શકે છે અલ નીનો
ઓસ્ટ્રેલિયાના હવામાન વિજ્ઞાન બ્યુરોએ જણાવ્યું હતું કે અલ નીનો જૂન સુધીમાં આવવાની સંભાવના છે. આ બ્યુરો પ્રશાંત મહાસાગર સાથે જોડાયેલા હવામાનના ફેરફારો પર નજર રાખતી ભરોસાપાત્ર સંસ્થા તરીકે જોવામાં આવે છે. પરંતુ હવે NASA અને યુરોપના એક સેટેલાઇટે અલ નીનોનો સંકેત આપતા સુરાગને Real Time માં પકડ્યા છે.
પ્રશાંત મહાસાગરની જળસપાટીમાં વધારો
વર્ષ ૨૦૨૦ માં નાસાથી Launch કરાયેલો યુરોપીયન સ્પેસ એજન્સીનો Sentinel-6 Michael Freilich સેટેલાઇટ દર ૧૦ દિવસમાં સમગ્ર મહાસાગરમાં પાણીની ઊંચાઈને માપે છે અને તેનો નકશો બનાવે છે. સમુદ્રની જળસપાટીમાં થતા ફેરફારો પર નજર રાખીને આ Advanced સેટેલાઇટ સમુદ્રના તાપમાનને અસરકારક રીતે માપી શકે છે. આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે પાણી ગરમ થવાથી તેની ભૌતિક સપાટી ઊંચી આવી જાય છે.
સેટેલાઇટના આકલનથી ખબર પડે છે કે જાન્યુઆરીના અંતમાં એક નાની કેલ્વિન લહેર બની રહી હતી, જે બાદમાં સમાપ્ત થઈ ગઈ. માર્ચની શરૂઆતમાં અંદાજે ૧૦૦૦ કિમી પહોળાઈ ધરાવતી એક નવી લહેર પૂર્વ તરફ વધી. આના કારણે મે મહિનાના મધ્ય સુધીમાં પેરુની આસપાસ સમુદ્રની જળસપાટી લાંબા સમયની સરેરાશ કરતાં ૧૫ સેમીથી પણ ઉપર આવી ગઈ હતી.
સુપર અલ નીનો શું છે?
અલ નીનો તે કુદરતી ઘટનાને કહે છે, જેના કારણે પ્રશાંત મહાસાગરના પાણીમાં ફેરફાર થાય છે. આ વૈશ્વિક તાપમાનને વધારી દે છે અને સમગ્ર વિશ્વમાં હવામાનની Pattern પર અસર કરે છે. એક ખૂબ જ મજબૂત અલ નીનોનો અર્થ છે- સમુદ્રની સપાટીના તાપમાનમાં ૩.૬ ડિગ્રી ફોરેનહાઇટ (૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ) નો વધારો. આને જ સુપર અલ નીનો કહેવામાં આવે છે.
૧૪ મે ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા અંદાજમાં, NOAA એ જણાવ્યું કે આ વાતની ૬૫% સંભાવના છે કે અલ નીનોને ઓક્ટોબરથી મજબૂત અથવા ખૂબ જ મજબૂત શ્રેણીમાં રાખવામાં આવશે. આ સંભવતઃ ઇતિહાસના સૌથી મોટા અલ નીનોમાંથી એક બની શકે છે. હવે આ વાતની પણ સંભાવના છે કે અલ નીનો જૂનથી જ બની શકે છે અને આ તબક્કો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે. આ NOAA ના અંદાજની સરખામણીમાં ૨૦ ટકાનો વધારો છે.
