Perfume Capital of the World: જો કોઈ શહેરની ઓળખ તેની સુંદર ઇમારતો અથવા ઐતિહાસિક સ્થળોથી નહીં, પરંતુ તેની ખુશ્બૂથી થાય તો કેવું લાગે? હકીકતમાં, દુનિયાનું એક એવું જ શહેર છે, જ્યાંની ગલીઓથી લઈને આસપાસના સમગ્ર વિસ્તારો સુધી ફૂલોની મહેક જ તેની ખાસ ઓળખ છે. દુનિયાની અનેક પ્રસિદ્ધ ખુશ્બૂઓ પાછળ આ જ શહેરનો લાંબો ઇતિહાસ અને કૌશલ્ય છુપાયેલું છે. આ જ કારણ છે કે તેને ‘પરફ્યુમ કેપિટલ ઓફ ધ વર્લ્ડ’ પણ કહેવામાં આવે છે.
દુનિયાનું કયું શહેર કહેવાય છે ‘પરફ્યુમ કેપિટલ’?
હકીકતમાં, દુનિયાની પરફ્યુમ કેપિટલ તરીકે પ્રસિદ્ધ ‘ગ્રાસે’ (Grasse) ફ્રાન્સના પ્રોવેન્સ-આલ્પ્સ-કોટ ડી’અઝુર વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ શહેર ફ્રેન્ચ રિવેરાની નજીક છે અને અનેક સદીઓથી ખુશ્બૂ બનાવવાની કળા માટે જાણીતું છે. ખાસ કરીને 18મી સદી બાદ ગ્રાસેએ પરફ્યુમની દુનિયામાં પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી લીધી.
ગ્રાસેની આસપાસનું હવામાન પણ અહીંની પરફ્યુમ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે ઘણું મદદરૂપ છે. અહીં સૂર્યપ્રકાશ, ગરમ તાપમાન અને પાણીની સારી ઉપલબ્ધતાને કારણે અનેક સુગંધિત ફૂલો સરળતાથી ઉગે છે. ચમેલી, ગુલાબ, લેવેન્ડર અને ઓરેન્જ બ્લોસમ જેવા ફૂલો અહીંની ખુશ્બૂની દુનિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ચામડાની દુર્ગંધ છુપાવવાથી શરૂ થયો સફર
ગ્રાસેની પરફ્યુમ ઇન્ડસ્ટ્રીની શરૂઆત પણ ઘણી રસપ્રદ રીતે થઈ હતી. 16મી સદીમાં આ શહેરમાં ચામડાનું કામ મોટા પાયે થતું હતું. પરંતુ ચામડાની તીવ્ર ગંધ ઓછી કરવા માટે તેમાં ખુશ્બૂનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. ધીમે ધીમે લોકોએ ખુશ્બૂ બનાવવાની કળા પર વધુ ધ્યાન આપવાનું શરૂ કર્યું અને આ જ કામ આગળ જઈને એક મોટી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં બદલાઈ ગયું.
સમય સાથે ગ્રાસેમાં એવા નિષ્ણાતો તૈયાર થયા, જેમને અલગ અલગ ખુશ્બૂ ઓળખવાની અને તેમને ભેળવીને નવી ખુશ્બૂ તૈયાર કરવાની મહારત હતી. તેમને ફ્રેન્ચ ભાષામાં ‘લે નેઝ’ (Les Nez) એટલે કે ‘નાક’ કહેવામાં આવે છે. આ નિષ્ણાતો હજારો પ્રકારની ખુશ્બૂઓ વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ફૂલોથી બને છે ખાસ ઓળખ
ગ્રાસેની વિશેષતા માત્ર પરફ્યુમ બનાવવા સુધી મર્યાદિત નથી. અહીંની આસપાસના ફૂલોનાં ખેતરો પણ તેની ઓળખનો ભાગ છે. ખાસ પ્રકારના ફૂલોમાંથી મળતા કુદરતી સુગંધિત તત્વોનો ઉપયોગ પરફ્યુમ અને અન્ય સુગંધિત વસ્તુઓમાં કરવામાં આવે છે.
શહેરની પરફ્યુમ ઇન્ડસ્ટ્રી એટલી મોટી છે કે ફ્રાન્સના કુદરતી સુગંધ અને ફ્લેવર સાથે જોડાયેલા ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ગ્રાસેનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન છે. આ જ કારણ છે કે દુનિયાની પરફ્યુમ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આ નાના શહેરનું નામ ખૂબ જ ખાસ માનવામાં આવે છે.
પ્રસિદ્ધ પરફ્યુમ હાઉસ અને મ્યુઝિયમ
ગ્રાસેમાં અનેક જૂનાં અને પ્રસિદ્ધ પરફ્યુમ હાઉસ આવેલા છે. Fragonard, Galimard અને Molinard જેવા નામ આ શહેરની પરફ્યુમ વિરાસત સાથે જોડાયેલા છે. અહીં આવતા પ્રવાસીઓ માત્ર તૈયાર પરફ્યુમ ખરીદવા સુધી મર્યાદિત રહેતા નથી, પરંતુ પરફ્યુમ બનાવવાની સમગ્ર પ્રક્રિયાને પણ નજીકથી જોઈ શકે છે.
અનેક સ્થળોએ પરફ્યુમ સાથે જોડાયેલા મ્યુઝિયમ, ટૂર અને વર્કશોપ પણ આયોજિત કરવામાં આવે છે. અહીં પ્રવાસીઓને અલગ અલગ ખુશ્બૂ વિશે માહિતી આપવામાં આવે છે અને કેટલાક સ્થળોએ તેઓ પોતાની પસંદગી અનુસાર પોતાની ખુશ્બૂ તૈયાર કરવાનો અનુભવ પણ મેળવી શકે છે.
પુસ્તક અને ફિલ્મમાં પણ જોવા મળ્યું ગ્રાસે
ગ્રાસેની ખુશ્બૂની દુનિયાએ સાહિત્ય અને સિનેમાને પણ પ્રભાવિત કર્યું છે. આ શહેર પ્રસિદ્ધ ઉપન્યાસ ‘Perfume: The Story of a Murderer’ અને તેના ફિલ્મ રૂપાંતરણ સાથે પણ જોડાયેલું રહ્યું છે. શહેરની જૂની ગલીઓ, ફૂલોનાં ખેતરો અને ખુશ્બૂ સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓ તેને સામાન્ય પ્રવાસન સ્થળોથી અલગ બનાવે છે.
આજે ગ્રાસે માત્ર ફ્રાન્સનું એક સુંદર શહેર નથી, પરંતુ પરફ્યુમની કળા અને ઇતિહાસનું એક મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. સદીઓ જૂની પરંપરા, ફૂલોની ખેતી અને ખુશ્બૂ તૈયાર કરતા કુશળ કારીગરોએ તેને દુનિયાની પરફ્યુમ કેપિટલની ઓળખ અપાવી છે. જો ખુશ્બૂની દુનિયાનું કોઈ એક સરનામું પૂછવામાં આવે, તો ગ્રાસેનું નામ સૌથી ઉપર આવે છે.
