PM Modi Malaysia Visit: મલેશિયામાં મોદીનું શાનદાર સ્વાગત અને ભારત સાથેના હજારો વર્ષ જૂના સંબંધો: રાજેન્દ્ર ચોલના દરિયાઈ વિજયથી લઈને સંસ્કૃત શબ્દોના અસ્તિત્વ સુધી; જાણો કેમ ભારત માટે ખાસ છે આ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશ!

PM Modi Malaysia Visit: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી બે દિવસના પ્રવાસે દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાઈ દેશ મલેશિયા પહોંચ્યા છે, જ્યાં મલેશિયાના પીએમ અનવર ઈબ્રાહિમે પોતે એરપોર્ટ જઈને તેમનું સ્વાગત કર્યું. આસિયાન દેશ મલેશિયા સાથે ભારતના હજારો વર્ષ જૂના વ્યાપારી-સાંસ્કૃતિક સંબંધો રહ્યા છે. અહીં આજે પણ ૫૦ થી વધુ હિન્દુ અને બૌદ્ધ મંદિરો તેના સાક્ષી છે. મલેશિયા ૧૪મી-૧૫મી સદીમાં ઇસ્લામના આગમન પહેલા લગભગ ૧૫૦૦ વર્ષો સુધી હિન્દુ અને બૌદ્ધ ધર્મના પ્રભાવમાં રહ્યું. ઇન્ડોનેશિયા, કંબોડિયાની જેમ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના દેશ મલેશિયામાં ક્યારેક હિન્દુ શાસકોનું સામ્રાજ્ય ફેલાયેલું હતું. દક્ષિણ ભારતના પ્રતાપી રાજા રાજેન્દ્ર ચોલની અહીં દરિયાઈ વિજયનો ઇતિહાસ પણ છે.

મલેશિયામાં હિન્દુઓની વસ્તી

મલેશિયાની કુલ વસ્તી લગભગ ૩.૫ કરોડ છે. જેમાં હિન્દુ વસ્તી આશરે ૬.૩% થી ૬.૫% છે. મલેશિયામાં લગભગ ૨૨ થી ૨૩ લાખ હિન્દુઓ રહે છે. અહીં મોટાભાગના હિન્દુઓ તમિલ મૂળના છે. મલેશિયાની કુલ હિન્દુ વસ્તીનો લગભગ ૮૫% થી ૯૦% હિસ્સો એટલે કે આશરે ૨૦ લાખ તમિલ અને તમિલનાડુ સાથે જોડાયેલા છે. બાકીના ૧૦-૧૫% હિન્દુઓમાં મલયાલી, તેલુગુ, પંજાબી અને ઉત્તર ભારતીય છે. દુનિયામાં ભારતીય મૂળની વસ્તીના મામલે મલેશિયા બીજા ક્રમે છે.

બે હજાર વર્ષ જૂનો દરિયાઈ વેપાર

ભારતીય વેપારીઓ અને વિદ્વાનો પહેલી સદીની આસપાસ દરિયાઈ માર્ગોથી મલય દ્વીપકલ્પ પહોંચ્યા અને ત્યાં સંસ્કૃત ભાષા, હિન્દુ ધર્મ અને શાસન પ્રણાલીઓનો ત્યાં પ્રસાર કર્યો. મલેશિયાના રાજાઓએ પણ મહારાજાની ઉપાધિઓ અપનાવી અને બ્રાહ્મણોને સલાહકાર બનાવ્યા.

કદાહારમ અથવા કેદાહ (Langkasuka/Kedah Tua)

આ મલેશિયાનું સૌથી જૂનું રાજ્ય માનવામાં આવે છે. બીજી સદીમાં એટલે કે આજથી ૧૮૦૦-૧૯૦૦ વર્ષ પહેલા હિન્દુ ધર્મના પ્રભાવમાં આવ્યું. પ્રાચીન તમિલ સાહિત્યમાં તેને કદાહારમ કહેવામાં આવ્યું છે. કેદાહની બુજાંગ વેલી (Bujang Valley) માં આજે પણ ૫૦ થી વધુ હિન્દુ-બૌદ્ધ મંદિરોના અવશેષો મળે છે.

શ્રીવિજય સામ્રાજ્ય (Srivijaya Empire)

મલેશિયા ૭મી થી ૧૩મી સદી સુધી શ્રીવિજય સામ્રાજ્યના પ્રભાવમાં રહ્યું. તેનું કેન્દ્ર સુમાત્રા (ઈન્ડોનેશિયા) માં હતું, પરંતુ મલય દ્વીપકલ્પનો એક મોટો હિસ્સો તેમના શાસન હેઠળ હતો. આ હિન્દુ અને મહાયાન બૌદ્ધ ધર્મનું એક મોટું કેન્દ્ર બન્યું. મલેશિયાના રાજા ચોલ સામ્રાજ્ય સાથે વ્યાપારી અને રાજદ્વારી સંબંધો રાખતા હતા.

ચોલ સામ્રાજ્યનો ઇતિહાસ

મલેશિયાના ઇતિહાસમાં ૧૧મી સદીમાં મોટી ઘટના ઘટી. જ્યારે મોટી નૌસેના શક્તિ રાખનારા રાજેન્દ્ર ચોલ પ્રથમ દક્ષિણ ભારતથી જઈને ત્યાં હુમલો કર્યો. દક્ષિણ ભારતના ચોલ વંશે ૧૦૨૫ ઈસવીમાં શ્રીવિજયના નિયંત્રણ હેઠળના મલય બંદર (જેમ કે કેદાહ) પર હુમલો કર્યો. જેથી દરિયાઈ વેપાર માર્ગ પર પોતાનો કબજો જમાવી શકે. પછી ઘણા દાયકાઓ સુધી મલેશિયાના ક્ષેત્રમાં ચોલોનો પ્રભાવ રહ્યો.

મજાપહિત સામ્રાજ્ય (Majapahit Empire)

મજાપહિત સામ્રાજ્ય (૧૩મી થી ૧૫મી સદી) તે અંતિમ મહાન હિન્દુ સામ્રાજ્ય હતું, જેણે મલેશિયાના અનેક પ્રાંતો પર રાજ કર્યું. મજાપહિતના શાસનમાં હિન્દુ સંસ્કૃતિ, સ્થાપત્ય અને કાનૂની પ્રણાલી તેની ચરમસીમાએ હતી.

હિન્દુ સામ્રાજ્યનું પતન

મલેશિયામાં ૧૪મી સદીના અંતમાં અને ૧૫મી સદીમાં સ્થિતિ બદલાવા લાગી. ૧૪૦૦ ઈસવીની આસપાસ પાલમબાંગના એક રાજકુમાર પરમેશ્વરે (Parameswara) મલક્કાની સ્થાપના કરી. પહેલા તે હિન્દુ શાસક હતો પરંતુ પછીથી તેણે ઇસ્લામ સ્વીકારી લીધો અને પોતાનું નામ સુલતાન ઇસ્કંદર શાહ રાખી લીધું. તેણે મલક્કા સલ્તનતની સ્થાપના કરી.

આરબ દેશો સાથે વેપાર વધ્યો

આરબ અને ભારતીય મુસ્લિમ વેપારીઓ સાથે સારા વ્યાપારી સંબંધો માટે સ્થાનિક શાસકોએ ધીમે-ધીમે ઇસ્લામ અપનાવવાનું શરૂ કરી દીધું. સૂફી સંતોના પ્રચાર અને સામાજિક સમાનતાના સંદેશાએ પણ સામાન્ય વસ્તીને પ્રભાવિત કરી.

સંસ્કૃતના શબ્દો મલેશિયાઈ ભાષામાં

મલેશિયામાં ભલે શાસન બદલાઈ ગયું પરંતુ મલેશિયામાં આજે પણ હિન્દુ સંસ્કૃતિના પ્રતીકો અસ્તિત્વમાં છે. મલય ભાષાના હજારો શબ્દો સંસ્કૃતમાંથી નીકળ્યા છે (જેમ કે રાજા, ભક્તિ, સુયર્ગા (સ્વર્ગ), નરક, પુઆસા (ઉપવાસ) વગેરે. ‘હિકાયત સેરી રામ’ (રામાયણનું મલય સંસ્કરણ) પણ ત્યાંની સાંસ્કૃતિક વિરાસત છે. મલેશિયાના રાજાનો રાજ્યાભિષેક (Coronation) આજે પણ ઘણી હિન્દુ-બ્રાહ્મણવાદી રીતિ-રિવાજો સાથે મળતો આવે છે. ઘણા મલય મુસ્લિમોના નામ આજે પણ સંસ્કૃત મૂળના હોય છે.

ચોલ સામ્રાજ્યનો ઇતિહાસ

ઇતિહાસકારો જણાવે છે કે ૧૧મી સદીમાં જ્યારે રાજેન્દ્ર ચોલે દરિયાઈ અભિયાન ચલાવ્યું હતું, તો બુજાંગ વેલી (કદાહારમ) તેમના નિયંત્રણમાં આવી ગઈ હતી. ચોલોએ અહીં શિવ અને વિષ્ણુના મંદિરોનો વિસ્તાર અને જાળવણીમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. અહીં પુરાતત્વ સંગ્રહાલય (Bujang Valley Archaeological Museum) છે. આ મલેશિયાનું સૌથી જૂનું ઐતિહાસિક સ્થળ છે.

રાજેન્દ્ર ચોલ પ્રથમનો ઇતિહાસ

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના વ્યાપારી માર્ગો પર શ્રીવિજય સામ્રાજ્યનું શાસન હતું અને તેઓ ચીન અને ભારત વચ્ચે થતા વેપાર પર ભારે ટેક્સ વસૂલતા હતા અને ભારતીય વેપારીઓને હેરાન કરતા હતા. રાજેન્દ્ર ચોલ પ્રથમ પોતાના વેપારીઓ માટે રસ્તો સાફ કરવા માંગતા હતા. પોતાની નૌસેના શક્તિ (Navy) નું પ્રદર્શન અને તાકાત બતાવવા માંગતા હતા.

સૌથી આધુનિક નૌસેના

રાજેન્દ્ર ચોલે બંગાળની ખાડી પાર કરવા માટે એક વિશાળ કાફલો તૈયાર કર્યો. તેમાં જહાજોની સાથે-સાથે હજારોની સંખ્યામાં સૈનિકો અને યુદ્ધના હાથીઓ પણ સામેલ હતા. આ તે સમયની દુનિયાની સૌથી આધુનિક નૌસેના માનવામાં આવતી હતી.

કદાહારમ (મલેશિયા) નો વિજય

ચોલ સેનાએ ૧૦૨૫ ઈસવીની આસપાસ સૌથી પહેલા કદાહારમ (આધુનિક કેદાહ અને બુજાંગ વેલી) પર હુમલો કર્યો. ચોલોએ શ્રીવિજયના રાજા સંગ્રામ વિજયાતુંગવર્મનને બંદી બનાવી લીધા. તેમણે મલેશિયાના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો જેવા કે પન્નઈ અને મલયુર પર કબજો કર્યો. રાજેન્દ્ર ચોલે ‘કદાહારમ કોન્ડન’ (કદાહારમને જીતનાર) ની ઉપાધિ ધારણ કરી.

ચોલ શાસનનો પ્રભાવ

ચોલોએ ત્યાં સીધું શાસન કરવાને બદલે સ્થાનિક રાજાઓ પર પોતાની આધીનતા સ્થાપિત કરી. ત્યાં ધર્મ અને સંસ્કૃતિ પર ઊંડો પ્રભાવ પાડ્યો. બુજાંગ વેલીમાં મળેલા અનેક મંદિરોનું સ્થાપત્ય ચોલ શૈલી (Dravidian Architecture) થી પ્રેરિત છે. અહીં સંસ્કૃત અને તમિલનો પ્રસાર થયો. ચોલોની જીત પછી કેદાહ (મલેશિયા) દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાનું સૌથી મહત્વનું વેપાર કેન્દ્ર બની ગયું. તંજાવુર (તમિલનાડુ) ના પ્રસિદ્ધ રાજરાજેશ્વર મંદિરના શિલાલેખોમાં રાજેન્દ્ર ચોલના આ ‘સમુદ્ર પાર વિજય’ નો ઉલ્લેખ છે.